Հայոց ցեղասպանությունը պատահականություն չէր. Independent

Վերջին ամսվա ընթացքում հարյուրավոր նյութեր են գրվել համաշխարհային պատմության ամենամութ իրադարձություններից մեկի՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի վերաբերյալ՝ ակտիվ սպանդ, որը խլեց մոտ 800 հազարից 1.5 մլն հայի կյանք: Այս մասին Independent.org կայքում գրել է փաստաբան, ԱՄՆ Անկախության ինստիտուտի գիտաշխատող Ստեֆան Հելբրուքը:

Այդ նյութերից գրեթե ոչ մեկը չի նշել, թե ինչու էին հայերն անպաշտպան այն ժամանակվա Օսմանյան կայսրությունում իրենց իշխանավորների դեմ,  որովհետև օսմանները զինաթափել էին նրանց՝ նույն գործիքը, որը 2 տասնամյակ անց պետք է թույլ տար նացիստներին ստրկացնել և այնուհետև կոտորել Եվրոպայի հրեաներին:

Օսմանյան կայսրությունից մնացած ներկայիս Թուրքիան վիճարկում է շատ մանրամասներ, սակայն պատմաբանների մեծ մասը համաձայնում է որոշ հիմնական փաստերի շուրջ: Առաջինն այն է, որ քրիստոնյա հայերի հիմնարար իրավունքները երկար ժամանակ մերժվել են: Երկրորդ՝ նրանք զրկված էին կառավարությունում մասնակցություն ունենալու իրավունքից: Եվ երրորդ՝ օսմանյան օրենքը հանցանք էր դարձրել առանց կառավարության թույլտվության հրազենի տնօրինումը: Հայերին, ինչպես բրիտանացի ճանապարհորդ Հարի Ֆինիս Բլոսե Լինչն է գրել 1901 թվականին, «խիստ արգելված էր հրազեն ունենալ»:

Այն բանից հետո, երբ օսմաններն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ միացան Գերմանիային, և բրիտանական ներխուժումը թվում էր անխուսափելի, թուրքերը որոշեցին արտաքսել հայերին, ում նրանք համարում էին անվստահելի: Տեղահանման այդ գործընթացը դարձավ մահվան երթ:

1915 թվականի արտաքսման հրամանագիրը մահապատիժ էր սահմանում ոչ միայն զինված դիմադրության, այլև թաքնվելու կամ ինչ-որ մեկին թաքցնելու համար:

Գյուղացիները խոշտանգումների են ենթարկվել՝ թաքնված զենքերի տեղը մատնացույց անելու համար: Զանգվածային մահապատիժներ են իրականացվել:

Հայոց ցեղասպանությունն ու Հոլոքոստը միակ օրինակը չեն, երբ դաժան բռնապետերը զինաթափել են իրենց զոհերին, այնուհետև սպանել նրանց: Համանման մարտավարություններ են կիրառվել Ստալինյան Ռուսաստանում, Իդի Ամինի օրոք` Ուգանդայում, և Փոլ Փոթի օրոք՝ Կամբոջայում:

Ոչ ոք չի կարող վիճարկել պատմությունը: