1280թ. հոկտեմբերի 14-ին հիմնադրվել է Գլաձորի համալսարանը

Գիտություն և Մշակույթ 14 Հոկտեմբեր, 2012 15:28

Գլաձորի համալսարանը եղել է միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր ուսումնական հաստատություններից մեը Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Վայոց Ձոր գավառում։ Որպես համալսարան՝ ձեռագրերում հիշատակվում է 1291-ից։ Հիմնադրվել է Թանադե վանքում` Խաղբակյան Պռոշ իշխանի (1223-84թթ.) նախաձեռնությամբ և Օրբելյան իշխանական տան ու Սյունյաց մետրոպոլիտության աջակցությամբ: Գլաձորի համալսարանի հիմնարկումը սկսվել է Ս.Ստեփանոս տաճարի կառուցմամբ (1273-1279), որը հիշատակվում է նաև Աղբերց վանք, Գլիձոր կամ Գայլիձոր անուններով: Գոյատևել է մինչև 1340-ական թթ.։

Գլաձորի համալսարանն ուներ ներքին կանոնադրություն, ուսումնագիտական աստիճանավորում, ավարտաճառերի պաշտպանություն։ Իր բնույթով ու թեքումով նմանվել է հասարակագիտական կամ արվեստային գիտությունների համալսարանի։ Ունեցել է երեք լսարան` ներքին և արտաքին գրերի ուսումնարան, մատենագիտության ու մանրանկարչության և խազագիտության ու երաժշտության։

Դասավանդվել են աստվածաբանություն, դիցաբանություն, իմաստասիրություն, մատենագիտություն, քերականություն, ճարտասանություն, տրամաբանության, թվաբանություն, աստղաբաշխություն-տոմարագիտության, երկրաչափություն։ Գլաձորի համալսարանում դասավանդել են շուրջ երկու տասնյակ ուսուցչապետներ և վարդապետներ։ Ուսում ստանալու նպատակով այստեղ են ժամանել աշակերտներ Հայաստանի և Կիլիկիայի շատ վայրերից։ Հայկական ուսումնա-մշակութային կենտրոնների համար Գլաձորի համալսարանը պատրաստել է 350 ուսուցիչ-վարդապետներ։