Այսօր Հայաստանում ականների պայթյունից 830 տուժած կա․«ՀԱՓԿ»-ը ամփոփում է 2022թ․-ին կատարված աշխատանքը

2020 թվականի մարտական գործողությունների, ինչպես նաև  2022թ․-ի սեպտեմբերի 13-ի Ադրբեջանի կողմից սանձազերծած ագրեսիայի հետևանքով առաջացած պայթուցիկ զինամթերքով նոր աղտոտվածության մարտահրավերները հաշվի առնելով, 2022 թվականի ընթացքում «Հումանիտար ականազերծման և փորձագիտական կենտրոն»-ի մասնագետները Միացյալ Թագավորության կառավարության Հակամարտությունների կայունության և անվտանգության հիմնադրամի ֆինանսավորմամբ ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի կողմից իրականացվող «Հայաստանում ականազերծման ազգային կառույցների կարողությունների հզորացում» ծրագրի շրջանակներում իրականացրեցին ոչ տեխնիկական հետազոտություն ՀՀ Սյունիքի, Գեղարքունիքի, Տավուշի, Արարատի և Վայոց ձորի մարզերում։

Աշխատանքների արդյունքում այսօր Հայաստանի Հանրապետությունում նախկին աղտոտված տարածքներին ավելացել է ընդհանուր 22 141 890մ² մակերեսով 12 հաստատված և 4 կասկածելի վտանգավոր տարածք։ Արդյունքում` ՀՀ-ի ականներով և չպայթած զինամթերքով աղտոտված տարածքների ընդհանուր մակերեսը կազմում է 39 241 419 մ²։ Պայթուցիկ զինամթերքով առավել բարձր աղտոտվածության մակարդակ ունենեցող մարզերն են Գեղարքունիքը և Սյունիքը։

2022 թվականի ընթացքում «Հումանիտար ականազերծման և փորձագիտական կենտրոն»-ի մասնագետները տարեկան պլանով նախատեսված 50 000 մ² տարածքի փոխարեն ականներից և չպայթած զինամթերքից մաքրել են 793 860 մ² մակերեսով տարածք (146 308 մ² Դավիթ Բեկ բնակավայր և 647 552 մ² Սիսիան-Քաջարան ճանապարհ):

«ՀԱՓԿ»-ը կարևորում է նաև մարդկանց իրազեկվածության մակարդակի բարձրացումը։ Մեր մասնագետներն այս տարի էլ շարունակել են պայթուցիկ զինամթերքի վտանգի իրազեկման դասընթացները, ինչպես նաև կազմակերպել են թեմատիկ թատերական ներկայացումներ և իրազեկվածության մակարդակի բաձրձացման այլ միջոցառումներ։

Ընթացիկ տարում, ՄԱԶԾ-ի հետ համագործակցության շրջանակներում, «ՀԱՓԿ» ՊՈԱԿ-ն ականային և պայթուցիկ զինամթերքի ազդեցություն կրող ՀՀ բնակավայրերի երեխաների համար Հանքավանի Փյունիկ գյուղի «Զեփյուռ» հանգստյան գոտում կազմակերպել է ամառային ճամբար, որտեղ հանգստանալուն զուգահեռ անվտանգ վարքագծի կանոններն են ուսանել 56 երեխա։ Ընդհանուր առմամբ 2022 թ. ընթացքում իրազեկվել են 10 293 քաղաքացիներ:

Ոչ տեխնիկական հետազոտության, մաքրման աշխատանքների, պայթուցիկ զինամթերքի վտանգի իրազեկմանը զուգահեռ նաև իրականացվել է ականներից և պայթուցիկ զինամթերքից տուժածների տվյալների հավաքագրում։ Այսօր Հայաստանում ունենք ականների պայթյունից 830 տուժած:

Ընթացիկ տարում «ՀԱՓԿ» ՊՈԱԿ ուսումնական կենտրոնում մասնագիտական կրթություն են ստացել ինչպես «ՀԱՓԿ», այնպես էլ հակաականային գործունեության ոլորտում ներգրաված  տարբեր կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ:

Ուսումնական կենտրոնում կազմակերպվել են դասընթացներ հետևյալ թեմաներով՝

- ոչ տեխնիկական հետազոտություն,

- հումանիտար ականազերծում,

- մարտական գործողությունների հետևանքով աղտոտված տարածքի մաքրում,

- առաջին բուժօգնություն, 

- պայթուցիկ զինամթերքի վտանգի իրազեկում (ՊԶՎԻ),

- Պայթուցիկ զինամթերքի վտանգի իրազեկման դասընթացավարի պատրաստում

2022 թվականին, ընդհանուր առմամբ, «ՀԱՓԿ» ՊՈԱԿ ուսումնական կենտրոնում  մասնագիտական կրթություն ստացած 121 ունկնդիրներ ստացել են հավաստագրեր: Մինչև օրս ուսումնական կենտրոնում ուսուցանվել, վերապատրաստվել և մասնագիտական որակավորում է ստացել ավելի քան 2500 ունկնդիր։

Ընթացիկ տարում «ՀԱՓԿ» ՊՈԱԿ-ը շարունակել է իր համագործակցությունը մի շարք միջազգային կառույցների հետ, հակաականային գործունեության մեջ ներգրավել է մի շարք հասարակական կազմակերպություններ, որոնք կնպաստեն մարդկանց իրազեկվածության մակարդակի բարձրացմանն ու անվտանգ վարքագծի ձևավորմանը։ Համագործակցության արդյունքում իրականցվել է ականների և պայթուցիկ զինամթերքի համայնքների սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա ունեցած ազդեցության վերլուծություն, որի արդյունքում սահմանվում են պայթուցիկ զինամթերքի մաքրման աշխատանքների առաջնահերթությունները։ Մաքրված տարածքները կնշագրվեն «Կանաչ նշան»-ով, որը կվկայի տարածքի անվտանգ լինելու և հետագայում գյուղատնտեսական նշանակության նպատակներով օգտագործելու նպատակահարմարության մասին։

Ստեղծվել է նոր հարթակ, որտեղ ՀՀ նախարարությունների և ծառայությունների,  տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչները, ՀՀ-ում հավատարմագրված դիվանագետները, և հակաականային գործունեություն ծավալող այլ միջազգային և հասարակական կազմակերպությունները հնարավորություն կունենան քննարկել առկա մարտահրավերները, դրանց հաղթահարման ուղիները և պլանավորել հակաականային ոլորտում իրականացվող միջոցառումները։

«Հումանիտար ականազերծման և փորձագիտական կենտրոն»-ն այս տարի արդեն ձեռք է բերել Իրանի, Իրաքի, Լիբանանի հակաականային գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունների հետ համագործակցելու փոխհամաձայնություն։

Ընթացիկ տարում մշակվել է Հայաստանի Հանրապետության հումանիտար հակաականային գործունեության մասին օրենքի նախագիծը և մեկնարկել է ՀՀ-ում ականազերծման գործողությունների ազգային մարմնի հումանիտար հակաականային գործունեության ռազմավարության մշակման և հակաականային գործունեության ազգային չափորոշիչների վերանայման աշխատանքները՝ միջազգային չափորոշիչների համաձայն։

Ընթացիկ տարում «ՀԱՓԿ» ՊՈԱԿ-ը ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի աջակցությամբ ստեղծել է նոր պաշտոնական կայք, որտեղ շուտով հասանելի կլինի հակաականային ոլորտում իրականցրած բոլոր աշխատանքների վերաբերյալ տեղեկատվությունը։

Այս բոլոր աշխատանքները շարունակական են: «ՀԱՓԿ» աշխատակիցները Հայաստանի աղտոտված տարածքներում մշտապես իրականացրել և 2023-ին էլ շարունակելու են կատարել չպայթած զինամթերքի հայտնաբերման, վտանգավոր տարածքների նշագրման, մաքրման, անվտանգ վարքագծի իրազեկման աշխատանքները, ինչպես նաև համակարգելու և վերահսկելու ՀՀ-ում իրականացվող հակաականային գործունեության ոլորտը։