Գերմանիայի նախագահը մասնակցեց Լճափի հիդրոօդերևութաբանական չափիչ կայանի բացման արարողությանը

Գերմանիայի նախագահ Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերը մասնակցեց Գեղարքունիքի մարզի Լճափ համայնքի հարևանությամբ տեղակայված հիդրոօդերևութաբանական չափիչ կայանի բացման արարողությանը։

ՀՀ շրջակա միջավայրի փոխնախարար Արամ Մեյմարյանը նշեց, որ հայ-գերմանական համագործակցությունը երկար պատմություն ունի։ 

«Գերմանիայի նախագահին ներկայացրինք մեր երկրի քաղցրահամ լիճը՝ Սևանը, որը Հայաստանի ամենակարևոր էկոհամակարգերից մեկն է և կարևոր դերակատարություն ունի երկրի բնապահպանական հաշվեկշռի ու տնտեսական զարգացման առումով։ Կլիմայական փոփոխությունների ու մարդկային գործոնի հետևանքով լիճը որոշակիորեն ենթարկվում է վնասակար ազդեցությունների, որոնցով պայմանավորված խնդիրները լուծելու համար ներկայումս իրականացվում են երկու ծրագրեր, որոնք համաֆինանսավորվում են Գերմանիայի կառավարության ու Եվրամիության կողմից։ Առաջինը «ԵՄ-ն Սևանի համար» ծրագիրն է, որն ուղղված է մի քանի գործոնների ու խնդիրների լուծմանը։ Առաջին հերթին խոսքը կայուն գյուղատնտեսության զարգացման մասին է, իսկ երկրորդը վերաբերում է լավ ու արդի բնապահպանական մոնիթորինգային տվյալներ ստանալուն»,- ասաց փոխնախարարը։

Մեյմարյանը հավելեց, որ նշված ծրագրի շնորհիվ՝ Սևանա լճում արդեն առկա է ջրի քանակական և որակական տվյալների բավականին լավ, միջազգային չափանիշներին համապատասխան մոնիթորինգ, ինչը հնարավորություն է տալիս լճի պահպանման ու հետագա զարգացման գործում գիտության հիման վրա կայացնել որոշումներ։ 

Փոխնախարարը տեղեկացրեց, որ իրենք Գերմանիայի նախագահին ներկայացրին մասնավորապես «ԵՄ-ն Սևանի համար» ծրագրի շրջանակում ձեռք բերված արդյունքները, ծրագրի ուղղությունները՝ շեշտելով, որ ծրագրի իրագործումից շահում են նաև ափամերձ համայնքները, քանզի նոր գյուղատնտեսական մշակաբույսեր են աճեցվում, որոնք ավելի ջրախնայող են, շուկայում բարձր գին ունեն և հեշտությամբ են մշակվում։ Համայնքների ներկայացուցիչները նույնպես ծրագրի շրջանակում ծանոթացել են Սևանա լճի խնդիրներին ու մասնակցել դրանց լուծման քննարկումներին։ Փոխնախարարը հավաստիացրեց, որ նման ծրագրերը լինելու են շարունակական։ 

«Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանն իր հերթին նշեց, որ Սևանի ափամերձ հատվածում տեղակայված գերժամանակակից օդերևութաբանական կայանը հնարավորություն կտա անմիջապես լճի ափին ունենալ օդերևութաբանական պարամետրեր մթնոլորտային տեղումների, օդի ու ջրի ջերմաստիճանի, ջրի գոլորշիացման վերաբերյալ, ինչը զգալիորեն կբարելավի Սևանա լճի ջրի հաշվեկշռի կազմն ու կառավարման հետ կապված որոշումներ կայացնողներին կտրամադրի ճշգրիտ տվյալներ։  

«Մեր անկախ երկրում առաջին անգամ ունենք այսպիսի կայան, որն անմիջականորեն տեղադրված է լճի առափնյա հատվածում՝ չնայած այն հանգամանքին, որ ավազանում ունենք օդերևութաբանական կայաններ, որոնք ափից հեռու են մոտ 6-7 կիլոմետր, ինչը լճի ջրային հաշվեկշռի կազմման համար որոշակի բարդություններ է ստեղծում, մինչդեռ այս կայանը զգալիորեն կհեշտացնի մեր աշխատանքը և կլիմայական փոփոխությունների դեպքում կօգտագործվի խոցելիության գնահատման համար»,- ասաց Ազիզյանը։

Նա հավելեց, որ հատկապես ջրային ավազանի գոլորշիացման մակարդակը ստուգելու համար անմիջապես լճի մակերևույթին տեղադրվել է նաև գոլորշիացուցիչ, և հետագայում դիտարկումների տվյալների հիման վրա կճշգրտվի գոլորշիացումը հաշվարկելու մեթոդաբանությունը։ 

«Չափման տվյալները կհամադրենք և անհրաժեշտության դեպքում կանենք հաշվարկման ճշգրտում։ Դա շատ կարևոր ցուցանիշ է, քանի որ Սևանա լճի ջրային հաշվեկշռի ամենակարևոր տարրը գոլորշիացումն է։ Հաշվարկները ցույց են տվել, որ լիճ մտնող ջրերի 80-90 տոկոսը գնում է գոլորշիացման վրա։ Միջին հաշվով լճից տարեկան մեկ միլիարդ մ/խ ջուր է գոլորշիանում»,- ասաց մասնագետը։

Ազիզյանը տեղեկացրեց, որ 2023 թվականին ՀՀ կառավարությունը շրջակա միջավայրի նախարարությանը տրամադրեց 200 միլիոն դրամ, և հաջորդ տարի հանրապետության տարբեր մարզերում տեղադրվեցին օդերևութաբանական կայաններ, ինչի արդյունքում օդերևութաբանական դիտարկումների ամբողջ ցանցն ավտոմատացվել է։ Տրամադրվել է նաև ամենագնաց ավտոմեքենա՝ հագեցած դաշտային բազմապարամետր չափման սարքավորումներով, ինչը հնարավորություն է տալիս հենց դաշտում ունենալ ջրի առաջնային էկոլոգիական վիճակի վերաբերյալ համապատասխան տվյալներ։ 

Գերմանիայի նախագահն անձամբ մասնակցեց Սևանի ափամերձ հատվածից ջրի նմուշառման աշխատանքներին և ծանոթացավ սարքավորումներին։ Ջրի ֆիզիկաքիմիական ստուգումից հետո նա հետաքրքրվեց արդյունքներով։ ՊՈԱԿ-ի աշխատակիցները նրան հայտնեցին, որ էլեկտրահաղորդականության, թթվայնության, ջերմաստիճանի, քլորոֆիլի, ընդհանուր լուծված աղերի հետ կապված տվյալները գտնվում են թույլատրելի նորմերի սահմաններում և իրենք բավարարված են արդյունքներից։ 

«Մենք ուրախ ենք Եվրամիության, գերմանական գիտական ինստիտուտների և Հայաստանի միջև սերտ համագործակցության համար։ Հուսով ենք, որ այդ համագործակցությունը կհանգեցնի Սևանա լճի ջրի որակի բարելավմանը»,- ասաց Գերմանիայի նախագահ Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերը։