Արևային և քամու էներգիայի բումը փոխում է Չինաստանի արտանետումների պատկերը

Չինաստանում ածխաթթու գազի արտանետումների աճը վերջին տարիներին զգալիորեն դանդաղել է, իսկ որոշ գնահատականներով՝ գործնականում կանգ է առել։ Այս միտումը պայմանավորված է վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների արագ զարգացմամբ, էլեկտրական մեքենաների տարածմամբ և ածխային էներգիայից կախվածության աստիճանական նվազմամբ։

BBC-ի հրապարակման համաձայն՝ 2026 թվականի առաջին կիսամյակում Չինաստանի պատմության մեջ առաջին անգամ էլեկտրաէներգիայի կեսից պակասն է արտադրվել ածխի միջոցով։ Եթե 20 տարի առաջ ածուխը ապահովում էր երկրի էլեկտրաէներգիայի շուրջ 80%-ը, ապա 2025 թվականին դրա մասնաբաժինը կազմել է մոտ 54%, իսկ 2026 թվականի հունվարից հունիս՝ նվազել մինչև 49.7%։

Չինաստանը վերջին տարիներին մեծ ներդրումներ է կատարել արևային և քամու էներգիայի ոլորտներում։ Միայն 2023 թվականին երկիրը տեղադրել է 217 գիգավատ արևային էներգիայի հզորություն՝ ավելին, քան ԱՄՆ-ում երբևէ տեղադրված արևային հզորությունների ընդհանուր ծավալը։ Նույն արդյունքը Չինաստանը կրկնել է նաև 2024 և 2025 թվականներին։

Վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ վերականգնվող էներգիայի արտադրության աճը թույլ է տվել բավարարել էլեկտրաէներգիայի լրացուցիչ պահանջարկը՝ առանց ածխային էներգիայի արտադրությունը նույն չափով ավելացնելու։ Միևնույն ժամանակ, 2026 թվականի առաջին կիսամյակում քամու և արևային էներգիայի շուրջ 360 տերավատտ-ժամ արտադրություն չի օգտագործվել՝ էլեկտրացանցերի սահմանափակ հնարավորությունների պատճառով։

Արտանետումների նվազման վրա ազդեցություն ունի նաև էլեկտրական տրանսպորտի արագ զարգացումը։ Մաքուր էներգիայի և օդի հետազոտությունների կենտրոնի (CREA) տվյալներով՝ 2026 թվականի առաջին վեց ամիսներին Չինաստանի էլեկտրական մեքենաների, ավտոբուսների և բեռնատարների օգտագործումը թույլ է տվել խուսափել 36 միլիոն տոննա նավթի սպառումից։ Հուլիսին երկրում վաճառված յուրաքանչյուր 10 նոր ավտոմեքենայից ավելի քան վեցը եղել են այսպես կոչված նոր էներգիայի մեքենաներ, որոնց թվում են էլեկտրական և հիբրիդային մեքենաները։

Չինաստանը նաև առաջատար դիրք է զբաղեցնում էներգիայի կուտակման մարտկոցային համակարգերի ոլորտում։ Դրանք հնարավորություն են տալիս կուտակել արևային և քամու կայանների արտադրած ավելցուկային էլեկտրաէներգիան և օգտագործել այն պահանջարկի աճի ժամանակ։

Այնուամենայնիվ, մասնագետները զգուշացնում են, որ Չինաստանը դեռևս ամբողջությամբ չի հրաժարվել ածխից։ 2026 թվականի առաջին կիսամյակում ածխային էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը նույնիսկ 3.4%-ով գերազանցել է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի ցուցանիշը։ Բացի այդ, այս տարվա առաջին վեց ամիսներին շահագործման է հանձնվել 30 գիգավատ նոր ածխային էլեկտրակայան, իսկ կառուցման փուլում է ևս 274 գիգավատ հզորություն։

Որոշ գնահատականներով՝ Չինաստանի ածխաթթու գազի արտանետումները գագաթնակետին են հասել դեռևս 2024 թվականին, իսկ 2025-ին նվազել են։ Սակայն երկրի իշխանությունները դեռ պաշտոնապես չեն հաստատել, որ արտանետումների առավելագույն մակարդակն արդեն հաղթահարված է։

Չինաստանը նպատակ ունի մինչև 2060 թվականը հասնել ածխածնային չեզոքության։ Մասնագետների կարծիքով՝ առաջիկա տարիների գլխավոր մարտահրավերը ոչ միայն վերականգնվող էներգիայի հզորությունների ընդլայնումն է, այլև ածխից կախվածության իրական կրճատումը և արտանետումների կայուն նվազման ապահովումը։