Ի… ի … ինչպես խոսեի, պա … պա.. պապդ` կակազ, դուն` կա … կազ, ես` կա… կա .. կազ. Դեմիրճյանը` Իսահակյանին

Գիտություն և Մշակույթ 2 Մարտ, 2013 11:33

Անվրեպ կարելի է ասել, որ մեծանուն Վարդգես Սուրենյանցից հետո մեր կերպարվեստագետներից Արա Սարգսյանն է, որ թողել է նման ստվար ու բազմակողմանի գրական-տեսական ժառանգություն:

Արա Սարգսյանի «Հոդվածներ, ելույթներ, հուշեր» գրքում զետեղված է նրա երգիծական պատմությունները, որոնք ժամանակին (1980 թ.) տպագրվել է «Սովետական արվեստ»-ում` «Արա Սարգսյանի գրառումներից» ընդհանուր վերնագրի տակ:

Մեր սիրելի վարպետ Ավետիք Իսահակյանը պատմում էր, որ երիտասարդ տարիներին Թիֆլիսում Դերենիկ Դեմիրճյանին բազմիցս առաջարկել էր գնալ Ղազարապատ` իր ազգականների մոտ, մի քանի օր լավ ժամանակ անցկացնելու: Ազգականները նամակների ու եկողների միջոցով անընդհատ նրան խնդրում էին գալ և հետն էլ բերել` ում ուզենա, քանի հոգի ուզենա:

Վերջապես մի օր Դերենիկը համաձայնում է:

Հասնում են Լենինական, ապա և Ղազարապատ գյուղը, սակայն` երեկոյան, այն էլ ուշ ժամին:

Թակում են պապի դուռը. ոչ ոք չի բացում: Էլի ու էլի են թակում: Դերենիկը սկսում է մրթմրթալ, խոժոռել, թե «Ի … ինչո՞ւ եկանք, սա ի՞նչ ձևի հրավեր է, բերում ես մի … մի… մինչև Ղազարապատ, առանց ի … ի … իմանալու տանը մարդ կա թե ոչ. հրավերդ էլ շատ կասկածելի է, երևի դու ես հո… հո… հորինել, երևի ոչ ոք մեզ չի էլ կանչել»:

Ավետիքը սկսում է մռայլվել և հուզվել:

Վերջապես դուռը բացվում է. նրանց առաջ ամբողջ հասակով մեկ կաղնում նման կանգնում է Ավետիքի ալեհեր պապը: Իսահակյանը ոչնչացնող հայացքով նայում է Դերենիկին և առաջարկում ներս մտնել:

Պապը շատ ուրախանում և ափսոսանքով հայտնում է, որ ինքը տանը մենակ է, տանեցիները գնացել են հանդ` աշխատելու: Այս բոլորը նա հայտնում է մեծ հուզմունքով և տանջանքով: Ավետիքի պապը լինում է կակազ:

Չնայած իր մենակությանը, նա առատ սեղան է բացում և մի լավ հյուրասիրում:

Սկսվում է զրույցը Ավետիքի և պապի միջև:

Դերենիկը տուն մտած րոպեից մնում է լուռ: Ոչ մի խոսք չի ասում, խոսակցությանը չի մասնակցում:

Ամեն անգամ, երբ պապը սենյակից դուրս է գալիս որևէ ուտելիք կամ աման բերելու, Ավետիքը ջղայնացած հարձակվում է Դերենիկի վրա, թե «Մի խո… խո.. սք էլ դու ասա, պա… պա… պանձվել ես, ի՞նչ է»:

Երեքով մի լավ ընթրում են: Պապը փռում է անկողինները, գիշերը հանգիստ քնում են:

Առավոտյան նորից հյուրասիրություն, նորից խոսք ու զրույց: Վերջապես շնորհակալություն են հայտնում ու դուրս են գալիս պապոնց տնից:

Ավետիքի ջղայնությանը չափ չկա:

Հարձակվում է Դերենիկի վրա և պահանջում, ասել, թե ինչո՞ւ ամբողջ երեկո, գիշերը և առավոտը ոչ մի խոսք չասաց:

Երբ արդեն տնից բավական հեռացած են լինում, Դերենիկը ասում է. «Ի… ի… ինչպես խոսեի, պա…պա… պապդ կակազ, դուն կա … կազ, ես կա … կա… կազ: Եթե ես էլ խոսեի, մարդը պի … պի… պիտի կարծեր, թե իրեն ձեռք ենք առնում»:

Նյութը` Ք. Ա –ի