Ազգային զգացմունքի սպեկուլյացիա կամ գավառական լալկանություն. Սոս Սարգսյան

«Կարո՞ղ ենք ստեղծել այնպիսի մթնոլորտ, ուր հայի համար ապրելը տանջանք չլինի, ցեղակիցներից չվախենա, կյանքի համար չվախենա, ինչքի համար չվախենա, հպարտանա, որ ապրում է Հայաստանում: Գոնե ցեղակիցը չնսեմացնի նրան». ահա այս հարցերի շուրջ է խոսում ու տագնապում Սոս Սարգսյանը՝ իր «Վարագույրից այն կողմ» գրքում /տես նաև «Հայ լինելը մեր խաչն է. Սոս Սարգսյան», «Խուլիգանը ազգություն չունի. Սոս Սարգսյան», «Ազգիդ մեծերը քո ազնվական կողմն են ցուցադրում, դու մեջքիդ ճարպն ես թաքուն ավելացնում. Սոս Սարգսյան» հոդվածները/:

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում գրքից /այս մտորումները գրված են 1990 թ./ մեկ փոքրիկ հատված:

«Սփյուռքն ու Հայրենիքը … Մենք լավ, իրենք լավ, մենք վատ, իրենք՝ ավելի վատ:

Այստեղից գնացած մի տիկին խիստ ագրեսիվ է պատասխանել հին սփյուռքահայի հանդիմանանքին:

- Ի՞նչ ես ուզում, այ մարդ, ես էնտեղ տանջվեմ, որ դու էստեղ ասես Հայրենի՞ք ունեմ …

Դյուրաթեժ ենք, մեղադրում ենք, մեղադրվում, գանգատվում-փնովում ենք, մի կանգ չենք առնում մտածենք՝ էս քանի՞ դար եղավ ղարիբության ճամփեքը մեզնով բանուկ, քանի՞ դար է մեր սարերից հոսում ենք ցած … Այսօր էլ: Մի դեպքում սա է մեղավոր եղել, մյուսում՝ նա … Բա մե՞նք … Հրեն, ասում են հունվարից էս կողմ հիսունվեց հազար հայ Վրաստանում ազգափոխ են եղել, գրվել են վրացի … (հապա մինչ այդ):

Մեկի համար սրբություն է Հայրենիքը, մյուսի համար՝ հերն անիծած, որտեղ հաց՝ էնտեղ …

Դառը ճշմարտությունն այն է, որ Հայրենիքը իրեն չի քաշում, չի հմայում: Հայաստանը հային վանում է: Ինչո՞վ: Ամեն ինչով: Պետությունը չի ապահովում քաղաքացու անվտանգությունը, նրա ազատությունը, նրա պատիվը: Պետությունը չի հարգում իր քաղաքացուն, չի գուրգուրում արժանավորներին: Ասենք, պետության ու համակարգի հարցը պարզ է, բայց մենք էլ, հասարակ մահկանացուներս, իրար հարգել չգիտենք, ներել, ներողամիտ լինել, զիջել …

Ապրելու մեր մթնոլորտը …

Մայր թատրոնում մի դերասանուհի, որի օրն անցնում է հայրենասիրական կրքոտ զրույցներով, հարազատ աղջկան հասակակից մի ուրիշ աղջկա, ցեղակից քույրեր, գիժ կովի պես տրորում, պոզահարում է՝ ո՞նց թե, համարձակվես ասել իմ աղջկա աչքի վերևը հոնք կա …

Էս էլ մեր «մտավորական» հայրենասեր տիկինը. մութ բնազդներ …

Մեր կեսը դրսում է, մոռանում ենք, իսկ նա ակնդետ նայում է մեզ, սպասում մեր հայրական խոսքին, ու մեր հաջողություններն են նրա ուժը:

Եղածն արագ ընդօրինակում են. «Ռաբիսը». համոզված են՝ հայոց երգը հենց այդ է: մենք Շարա Տալյան չենք լսում, իրենք էլ չեն լսում: Կոմիտասի մասին էլ չխոսենք: Ազգն այսօր ազգային երաժշտություն չունի:

Ներքևը կերել է վերևինին …

Գնում ենք հայոց համայնքները, արտասանում այսպես կոչված՝ ճապաղ ոտանավորներ, շահագործում մարդկանց կարոտը. խուտուտներ ենք տանում և ոչ արվեստ՝ «Իմ թշվառ Հայրենիք … Իմ Ղարաբաղ … Բազմաչարչար …», ազգային զգացմունքի սպեկուլյացիա, գավառական լալկանություն, գավառական անամոթություն:

Նյութը՝ Ք. Ա.-ի