Հայտնի ճարտարապետի կինը Շիրազին գրում է, որ ուզում է նրանից երեխա ունենալ

Արամ Գրիգորյանը Շիրազի հին ընկերներից է եղել` սկսած մանկությունից: Ահա թե ինչու նրա «Պատումներ Շիրազի կյանքից» գրքում դեպքերն ու դեմքերը նկարագրվում են ականատեսի աչքով` համոզչորեն գեղեցիկ:

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում «Պատումներ Շիրազի կյանքից» գրքից մեկ փոքրիկ հատված:

Նա որոշել էր այնպիսի մի գաղտնիք հայտնել, որ ոչ ոք, նույնիսկ ոչ երկինքը իմանար, ոչ երկիրը:

Գտանք ծառախիտ մի անկյուն:

- Լսո՞ւմ ես, ոչ ոք …

- Հասկացա:

Ո՛չ թե գրպանից, այլ ծոցից դուրք քաշեց մի ծրար, - Ահա՛…

Կարդացի և քարացա:

- Հը, ի՞նչ կասես:

- Ի՞նչը…

Լուռ էինք:

- Օ, կանա՜յք … կանա՜յք…

Շիրազը փակեց բերանս:

- Սո՛ւս… ասացի չէ` ոչ ոք …

- Ի՞նչ է, ծառերից էլ վախենանք:

- Էլի Քաջ Նազար դարձա՞ր:

- Չէ, սարքովի բան է, պրովոկացիա … հասկանո՞ւմ ես …

- Հիմա մի դառնա, մտածիր` ինչ անենք, շառից հեռանանք:

- Արի նամակ գրենք. «Դուք անամոթ, սրիկա …»:

- Ա՜յ, դա կլինի պրովոկացիա, քո ասածը …

- Այս ի՞նչ բան է, եղբայր:

- Ո՛վ ինչ իմանա:

- Խելքից, մտքից դուրս …

- Հա՛…

Անսպասելին այն էր, որ մի՝ արտաքնապես չափազանց ազդու շինարար ճարտարապետի կին գրավոր կերպով Շիրազին հայտնում էր, թե անզուսպ սիրով վառվում է ահա քանի ժամանակ է … Առավել անսպասելին այն էր, որ առանց քաշվելու գրում էր, թե ուզում է նրանից երեխա ունենալ: Մի տասն օրից ամուսնու հետ մեկնելու են Մոսկվա՝ վերապատրաստման դասընթացներում սովորելու: Պետք էր հանդիպել այդ միջոցին … նամակը գրված էր գործնական սառնությամբ: Այսինքն, ամեն ինչ որոշված է, ուրիշ կերպ լինել չի կարող … Կար և խնդրանք: Շշմեցուցիչն այն էր, որ այդ տիկինը հայտնում էր, թե ահեղ ամուսինը գիտի այդ մասին և … համաձայն է …

- Վա՜հ …

Այն, որ ամուսինները բանաստեղծի նկատմամբ լավ էին տրամադրված, գիտեինք: Տուն էին կանչում երբեմն ինձ էլ նրա հետ: Հյուրասիրվում, ուրախանում էինք: Բայց ո՛վ մտածեր, թե ինչից ինչ է լինելու … Շիրազը խռովք էր ապրում: Պետք էր հեռանալ: Եվ հենց հաջորդ առավոտյան փախուստի դիմեցինք: Լենինականից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվում էր քեռուս գյուղը` Դահառլին, որ հիմա Գետք է կոչվում:

Բերքահավաքի թեժ օրեր էին: Քեռիս մեզ սիրով ընդունեց: Օգնում էինք: Շիրազը կամ էր քշում, ես բոստանն էի կարգի բերում: Վերադարձանք, երբ ամուսինները չքացել էին արդեն: Շիրազի թղթապանակը հարստացել էր մի շարք բանաստեղծություններով: Նրանցից մեկը մտորումների պատճառ դարձավ: Ահա այն.

ԳԻՆԻ

Թշնամու պես խորամանկ

Եվ դուրեկան վարդի պես,

Մեր խաղողի արներանգ

Արու որդին արևկեզ –

Համբուրներով խնդագին

Դար ու դարեր մեզ խաբեց,

Եվ իմաստուն սուրբ ոսկին

Մեր գանգերից դուրս թափեց:

Գուցե և սխալվելով, ես ինչ-որ կապ ու կապակցություն էի տեսնում առնաբաղձ կնոջ: մեր փախուստի և այս բանաստեղծության միջև, չնայած խոսքը վերաբերում էր «արու զավակին»:

Արդեն մտնում էինք քաղաք: Շիրազը թռավ բարձրացավ մեզ լավ ծանոթ «Անայի քար» կոչվող փոքրիկ բարձրության վրա և կարդաց այս տողերը:

Երբ ցանկացա իմանալ, թե կա՞ արդյոք որևէ կապ մեր փախուստի և սրա միջև, բանաստեղծը նույն թռիչքով իջավ քարից և, որպես պատասխան' ժպտաց խորամանկ.

- Եթե մի բան զգում ես, ուրեմն կա, եթե չես զգում` չկա: Չգիտես միթե, բանաստեղծությունը արարվում է իրարամերժ բախումների կրակարանում. «Դար ու դարեր մեզ խաբեց…»:

◊◊◊

Պատմությունը այսպես էլ կարող էր վերջանալ, եթե անսպասելի մի դիպվածով, շատ տարիներ անց, չհանդիպեցի այն ահեղ տղամարդուն ու նրա կնոջը` նամակի հեղինակին: …

Հիմա արդեն նրանք բոլորովին խարխուլ, քայքայված ծերունիներ էին: Այստեղ էլ իմացա, որ ամուսինները երեխա չեն ունեցել:

- Մեղավորը ես եմ, - ծերունական անկեղծությամբ ասաց ամուսինը, - քանի-քանի անգամ խնդրեցի` թող ինձ Վարսիկ ջան, քեզ երեխա է պետք, ամուսնացիր ուրիշի հետ, կյանքի նեցուկ ունեցիր, սև օրերի լույս … Չլսեց:

Կինը զայրացավ, անհանգիստ մի շարժումով զսպեց իրեն: Բայց և հանդիմանեց ամուսնուն.

- Բավ է ասացի, վերջացրու:

Հետո լռեց, քարացավ ասես: Չորուկ, կնճռապատ դեմքը ինձ էր ուղղված: Եվ տեսնում և չէի տեսնում նրան … Միտքս, ուշադրությունս ինձանից պոկվել, հեռացել էին հիսուն տարվա բավիղներում` դեպի այնտեղ, այն հեռուները … մեր փախուստը …

Նյութը`  Ք. Ա-ի