Խմբագրապետության աշխատանք` օրական երկու աման ճաշի փոխարեն. Երվանդ Օտյան

«1890-ական Արևմտյան Հայաստանում տիրող իրադրությունների պատճառով Երվանդ Օտյանը հեռանում է երկրից:

1896 թ. օգոստոսի 14-ից հետո փակվում է Օտյանի կյանքի և գրական գործունեության առաջին շրջանը, - գրում է պատմաբանը, - սկսվում է նրա գործունեության նոր` վտարանդիության շրջանը, որը տևում է մինչև 1908 թ. սահմանադրական հեղաշրջումը Թուրքիայում»:

Ձեզ ենք ներկայացնում Ա. Մակարյանի «Երվանդ Օտյանի կյանքը և հրապարակախոսական գործունեությունը» գրքից նրա Աթենքում գտնված տարիների մի դրվագից:

Աթենք մտնելուն պես Օտյանն ստանձնում է նաև «Միություն» թերթի խմբագրապետությունը:

«Հազիվ թե ոտքս Աթենք դրած էի, - գրում է նա, - երբ Ռեթեոս Մուրատյան ինձ առաջարկեց «Միություն» թերթին խմբագրապետությունը` փոխարեն օրեկան երկու ճաշի, որ իր հաշվույն պիտի ուտեի, իր ներկայացուցած մեկ ճաշարանը»:

Այդ ժամանակ Չոպանյանին գրած իր նամակներից մեկում Օտյանը ասում է. «Հիմակուհիմա ես հոս արդեն սկսած եմ թերթի պես բան մը հրատարակել»:

«Միություն»-ն ուներ իր տպարանը, բայց չորս տառ պակասում էր: Օտյանը նույն նամակում հաղորդում է, որ երբ տպարանը կարգավորվի, մտադիր է, «թերթեն դուրս հրատարակություններ ընել», նախ հրատարակելով Տ. Երկաթի դասախոսությունը, ապա` «հունական հեղափոխության մեկ պատմությունը` մաս առ մաս, և պատկերազարդ և հետո գուցե գիրք մը, որի մեջ պիտի հավաքեմ մեկ քանի տպավորություններ»:

Այս ծրագիրը մասամբ իրագործվում է նրանով, որ նա հրատարակում է նաև լինոտիպ «Հավելված միություն» տասնօրյա թերթը, որը լույս է տեսնում ընդամենը 6-7 համար:

«Թերթը ձրի է, բայց նվերը շնորհակալությամբ կընդունինք», կգրեր ատեն-ատեն, մինչ «Միություն»-ի համակիրները թերթը կուզեին` բայց նվերներ չէին ղրկեր: Շատերը կուզեին պարզապես հունական նամակադրոշմներ ժողովելու համար իրենց հավաքածուին: «Փոխանակ հինգ-լեփթանոց նամակադրոշներու, երկու և երեք լեփթանոց փակցուցեք», - կգրեին այդ անպատկառ համակիրները»:

«Միություն»-ն ուներ նաև իր «ուղղությունը», այն է` միացնել բոլոր հեղափոխական կուսակցությունները: Դա այդ թվականներին հերթական խնդիր էր, որ զբաղեցնում էր շատերին: Դաշնակցություն միությունը հասկանալով այդ, ամեն կերպ աշխատում էր իրեն ենթարկել հնչակյաններին ու արմենականներին: Դա ակներևորեն նպաստելու էր դաշնակցության դիրքերի ուժեղացմանը:

Օտյանը միության ջերմ համակիր էր: «Միության ջերմ համակիր մըն եմ ի բնե և կհավատամ այն առածին, որ կըսե. «Միությունը զորություն է», կհավատամ նաև թե առանց զորության կարելի չէ գործ տեսնել»: Սակայն նա տարբերում էր «միությունը» «կցումից»:

Նյութը`  Ք. Ա-ի