Մեր թատրոնները մեր կյանքից հետ են մնում. Վահան Բադալյան (այսօր Թատրոնի միջազգային օրն է)

Այսօր՝ մարտի 27-ին, ամբողջ աշխարհում նշվում է Թատրոնի միջազգային օրը: Տոնը սկսել են նշել 1961 թվականից. առաջին անգամ նշել են միայն Ֆրանսիայում, ապա այն սկսել է տարածվել ամբողջ աշխարհով: Հայաստանում ևս նշվում է այս տոնը:

Թատրոնի օրվա, և առհասարակ՝ թատրոնի խնդիրների մասին Lurer.com-ի թղթակիցը զրուցեց Երևանի Գեղագիտության ազգային կենտրոնի փոքր թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Վահան Բադալյանի հետ:

- Ըստ Ձեզ՝ ինչո՞ւ այսօրվա թատրոնը պահանջված չէ, ո՞րն է պատճառը:

- Մեր թատրոններն են մեր կյանքից և մեր հանդիսատեսի պահանջներից հետ մնում, մյուս կողմից էլ՝ մեր կյանքն այնքան գորշ է դարձել վերջին ժամանակներում, որ կարծում եմ՝ ոչ մի թատրոն չի փրկի: Գալով մեր թատրոնին՝ կասեմ, որ այն մեզ համար միշտ տոն է, ու թատրոնի հետ կապված իմ քաղաքականությունում միշտ փորձել եմ այնպես անել, որ հանդիսատեսն իր հետ այդ երազը տանի: Ինչ-որ իմաստով էլ, գուցե, գեղարվեստական ղեկավարների սխալ աշխատանքից է, որովհետև չեն ընտրվում այն ստեղծագործությունները, չեն գտնված այն արտահայտչամիջոցները, լեզուն, որոնք կհետաքրքրեն այսօրվա հանդիսատեսին:

- Փոքր թատրոնն ունի իր ուրույն տեղը Երևանի թատրոնների շարքում։ Ունե՞ք սկզբունքներ, որևէ բանաձև՝ թատրոնը մշտապես ճիշտ ռիթմի մեջ պահելու համար:

- Սկզբունքներ, անշուշտ, ունենք. դրանք իմ ստեղծագործական մոտեցումներն են, որոնք փորձում եմ ռեալիզացնել թատրոնում՝ թե՛ ստեղծագործություններն ընտրելու հարցում, թե՛ դերասանների հետ աշխատանքի մեջ, թե՛, ընդհանրապես, ներկայացում ասվածը կազմակերպելու մեջ:

Ռիթմը պահելու համար միշտ հետևում ենք կյանքից եկող իմպուլսներին և փորձում ենք դրանք հնարավորինս անկեղծ արտահայտել ներկայացումներում: Ինձ թվում է՝ հայ ստեղծագործական աշխատանքում մեր ռեժիսորներին, դերասաններին պակասում է անկեղծությունը: Երբեմն նրանց աշխատանքը հաշվարկված է, երբեմն արված է հատուկ՝ հանդիսատեսին դուր գալու համար:

- Ձեր աշխատանքի հիմնական մասը երեխաների հետ է։ Որո՞նք են նրանց հետ աշխատելու ամենադժվար, ամենահետաքրքիր, ամենազարմանալի և ամենահաճելի պահերը:

- Երեխաների հետ դժվարությունը թերևս այն է, որ պրոֆեսիոնալ մակարդակի հասցնելու համար որոշակի ժամանակ է անհրաժեշտ, բայց երեխաների պարագայում էլ միշտ կա այն ազատությունը, անկեղծությունը, որը երբեմն պակասում է պրոֆեսիոնալ դերասանների մոտ: Դա այն բանի հետևանքն է, որ յուրաքանչյուր դերասան, երկար ժամանակ աշխատելով, ձեռք է բերում որոշակի՝ իրեն բնորոշ սահմաններ, իսկ երեխաները չեն մտածում այդ ամենի մասին: Ամենահետաքրքիր, ամենազարմանալի, ամենաուրախ պահերը մեզ մոտ լինում են դասերի ընթացքում, երբ նրանց երևակայությունը «ֆանտանի» նման աշխատում է:

- Ինչպե՞ս կգնահատեք մեր ժամանակների հայ սերնդի ստեղծագործական հեռանկարը:

- Յուրաքանչյուր երեխայի բնությունից տրված է ստեղծագործելու ունակություն, ուղղակի պետք է գտնես ճիշտ բանալի՝ այն բացելու համար: Մեր թատրոն ընդունվում են իրենց ցանկությամբ, ընդունվելիս ես չեմ ստուգում նրանց դերասանական կարողությունները, քանի որ 14 տարվա փորձս ցույց է տալիս, որ կան երեխաներ, ովքեր առաջին հայացքից, թվում է, թե բեմի հետ ընդհանրապես կապ չունեն, ու մեկ էլ այնպե՜ս են «բացվում» ու այնպիսի՜ հետաքրքիր կողմից են ներկայանում, որ երբեմն ես ապշում եմ: Ես ինձ վրա էլ եմ դա զգացել. հիշում եմ, երբ երեխա էի, ինչ-որ բաներ ինձ կաշկանդում էին: Ժամանակ է պետք, որ «բացվես» ու բարդույթներից ազատվելով՝ սեփական մտքերդ ճիշտ արտահայտես, իսկ ստեղծագործական էներգիան ճիշտ ուղորդես:

- Ինչպե՞ս է ընտրվում բեմադրվող գործը:

- Ստեղծագործությունները միշտ ընտրվում են իմ ներքին հոգեվիճակին համահունչ, այսինքն՝ այն, ինչ արել եմ այդ պահին, ամենաշատն եմ ուզել անել: Ծրագրային ներկայացում բեմադրելու մեկ-երկու դեպք է եղել իմ կյանքում: Օրինակ՝ «Ջոնաթան Լիվինգսթոն. ճայը». այնպես չէր, որ ես շատ էի ուզում բեմադրել, բայց հասկանալով, որ երեխաներին մինչև 15-16 տարեկան հասակն անհրաժեշտ է ծանոթանալ այդ ստեղծագործությանը, բեմադրեցի: Այն հանրահայտ ստեղծագործություն է, բայց մեր հասարակության մեջ ոչ այնքան շատ ընթերցված, դրա համար ընտրեցի այդ ստեղծագործությունը:

- Հայ հանդիսատեսը պատրա՞ստ է նորարարությունների:

- Փորձը ցույց է տալիս, որ պատրաստ է և դրական է ընդունում, որովհետև մեր դահլիճը միշտ լեփ-լեցուն է լինում բոլոր ներկայացումների ժամանակ, ինչը նաև նշան է, որ դրա պահանջը կա:

- Փոքր թատրոնի հիմնական խնդիրներն են...

- Խնդիրներ շատ ունենք, բայց ես երբեք չեմ խոսում խնդիրների մասին, որովհետև խոսենք, թե չխոսենք, ոչինչ չի փոխվում: Մենք մեր հայտնի Մյունհաուզենի տարբերակն ունենք, մենք մեր մազերից բռնած փորձում ենք մեզ հանել «ճահճի» միջից:

- Ի՞նչ կմաղթեք հայ թատրոնին Թատրոնի միջազգային օրվա առթիվ:

- Թատրոնի մարդկանց, ովքեր ներսում են, կմաղթեմ, որ ավելի շատ հնարավորություններ ունենան ռեալիզացվելու, իրագործելու իրենց երազանքները: Ես և ինձ հետ աշխատողներն առանց թատրոնի ապրել չենք կարող: Կմաղթեմ, որ բոլորն այդ աստիճան նվիրվեն իրենց գործին, հանդուրժող լինեն իրար նկատմամբ, որովհետև ստեղծագործական անհանդուրժողականությունն էլ է շատ բան փշրում, պրոֆեսիոնալիզմ, միշտ ձգտեն նոր բան սովորել, քանի որ սովորելու համար երբեք ուշ չէ:

- Թատրոնի միջազգային օրը փոքր թատրոնը...

- Անպայման կնշի…(ժպտում է…)։

Լիա Թահմազյան

{gallery}vahan{/gallery}