«Եվ սիրտը իբրև արծաթե բոժոժ». Արտաշես Արամի բանաստեղծություններից

Հայ բանաստեղծ, ՀԳՄ անդամ Արտաշես Արամը (Ղազարյան Արտաշես Արամի) ծնվել է 1955թ. հունվարի 13-ին, Արագածոտնի մարզի Կաթնաղբյուր գյուղում, Սասունից գաղթած շառավիղների ընտանիքում: Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը: Սովորել է Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի բարձրագույն դասընթացներում: Աշխատել է հեռուստատեսությունում, «Ավանգարդ թերթում»: Աշխատել է «Նոր -Դար» ամսագրում: Լույս է ընծայել բանաստեղծությունների վեց ժողովածու` «Դեղձանիկներ» (1979 թ.), «Կապույտ տեսիլներ» (1984 թ.), «Գիշերվա ժամը» (1998 թ.), «Սփոփանքի ծաղիկ» (1999 թ.), «Նարնջագույն արշիպելագ» (2003 թ.), «Ջրերի վրա» (2008): «Ջութակահար թզուկը» 1981 մանկական գրքույկը, «Նոեսիս» 2006 էսսեների ժողովածուն: «Նաիրյան քրոնիկոն» ժողովածուին 2006 շնորհվել է «Հրանտ և Մանուշակ» գրական հիմնադրամի մրցանակ: «Սգասյուն» տաճար» պոեմին շնորհվել է Հայաստանի Գրողների միության Ավետիք Իսահակյանի անվան մրցանակ 1993 թ.:

***
Քեզ վիճակված են թռիչքներ ընդհատ,
Նման` աջ թևը կոտրած թռչունի.
Սրըթաց անկում, հետո` վերընթաց,
Այստեղ գուշակը ոչ մի դեր չունի:

Ետ ես շրջվել, նայում ես, թեև
Մոտեցողն ո՞վ է, մազաթափ մի շուն:
Պանծացրու կյանքի մնացորդը, և
Հուշը` գանձատուփ, տուփում` որբ մի շյուղ…

Անհյուրընկալ ծով` մարդախույս ափով,
Եվ վայրկենական թռիչքի հաճույք:
Եվ քո հայացքի սարդը խուսափող,
Կորչում է իր իսկ ոստայնե մահճում:

***
Ինչ է հարկավոր, մի` դուռ, մի` ճամփա,
Եվ բաց կթվան ելքերը բոլոր:
Կա կյա՛նք, կա մա՛հ և ինչ-որ` միջանկայլ,
Եվ նոր մի շրջայց` հին պարաբոլով:

Աղոթքից առաջ կծկված շուրթեր,
Եվ տարուբերվող, անզոր մի բռունցք:
Գալիքն ափ ի վար` կորացած շյուղ, թե`
Մի սև թռչուն, որ թևերն է փռում:

Եվ սիրտը իբրև արծաթե բոժոժ,
Զնգում է, շուրջը` կոծ ու աղաղակ:
Հին լուսանկար` երեզված փողով,
Եվ ավազանում սուզվող մի քաղաք:

***
Ծիրանի թիկնոց, խունացած քրձեր,
Հաղթ մի` ըմբիշ և մի կուզ` մուրացիկ:
Խճանկարն այն լրվում է կարծես`
Անցնող օրերի որմին ուղղաձիգ:

Եվ հուշ աստվածը ինքնահնար` գոյ,
Խավարի ֆոնին` լուսապայծառ վեմ:
Եվ թուխպ ու թոնի ծանրության ներքո
Սրբորեն տոկուն խաչերն են ծռվել:

Մեր երազները` տեղահան քոչ, ու
Ծեղ ու ծղան է թափվում երկնքից:
Պտտահողմը իբրև անկոչ հյուր,
Եվ ճաք է տալիս ծեփը մեր կյանքի:

***
Հագին քաթանե, երկար բալախոն,
Բացվեց դարպասը և թույլ ճռնչաց:
Երկու ոսկե եզ, պարաբոլ, ա՜խ, ո՞վ
Իր հավատի մեջ խաբվեց չարաչար:

Հետո դիպվածի թափանիվը սև
Գործեց անդադրում, գործեց անողոք:
Եվ հետո գույժն էր անցնում հևիհև,
Եվ զնդանվեցին մռունչ ու բողոք:

Կոչնակը լռեց, վերջին զնգոցը
Մարեց, բախվելով պարսպապատին:
Եվ երազանքի դռները գոց են,
Եվ խուլ քրքիջն է հնչում կավատի:

 Նյութը պատրաստեց`  Ք. Ա.-ն