Սոցհարցումների ստվերային մասը

Նարեկ Մալյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է.

«ՍՈՑ ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐԻ ՍՏՎԵՐԱՅԻՆ ՄԱՍԸ

1910 թվականին Մեծ Բրիտանիայում անցկացվեց հեռախոսային հարցում, որի նպատակն էր պարզել բրիտանական կուսակցություններ վարկանիշը: Ամեն ինչ իրականացվեց սոցհարցման խիստ կանոններով' հեռախոսահամարներն ընտրվում էին բացառապես պատահականության սկզբունքով, սակայն արդյունքը ապշեցրեց բոլորին: Պահպանողական կուսակցությունը 100% -անոց առաջատարն էր: այն հարցին թե ո՞ր կուսակցության օգտին կքվեարկեիք ընտրությունների ժամանակ բոլոր հարցվողները պատասխանել էին “Պահպանողական”: Լիբերալների օգտին ոչ մի հարցվող չէր խոսել: Հաշվի առնելով Լիբերալ կուսակցության ոչ պակաս վարկանիշը Մեծ Բրիտանիայում, հարցման հրապարակված արդյունքները մեծ սկանդալ առաջացրին երկրի քաղաքական դաշտում: Լիբերալները հարցում իրականացնող ընկերությանը մեղադրեցին վաճառված լինելու մեջ և պահանջեցին որպեսզի իրականցվի հետաքննություն: Ամենահետաքրքիրը հետաքննության արդյունքներն էին: Ինչպես արդեն ասացի հարցումն իրականցվել էր հեռախոսային եղանակով: 1910 թվականին սովորական, քաղաքային հեռախոսը համարվում էր շքեղություն: Հեռախոս ունենալ կարող էին իրենց թույլ տալ միայն հարուստ ազնվականները, որոնք բոլորը հարում էին պահպանողական կուսակցությանը:

Այսպիսով պարզ դարձավ, որ սոցհարցումներ իրականցնելիս պետք է հաշվի առնվեն բոլոր մանրուքները, այլապես կարող է ստացվել իրականությունից շատ հեռու պատկեր: Միասին կբացահայտենք սոցհարցումներն ու նրանց իրական նպատակները:
Ի՞նչ նպատակով են իրականացվում սոցհարցումները:

Նախ սկսենք նրանից, որ սոցհարցումն ինքնանպատակ երբեք չի լինում: Այսինքն սոցհարցումը միշտ լինում է գործընթացի մի մաս և երբեք ոչ առանձին գործընթաց: Սոցհարցմանը նախորդում կամ հետևում են այլ գործողություններ: Հենց այդ գործողություններն են սոցհարցում պատվիրողի իրական նպատակները, ոչ թե հարցումը: Կոմերցիոն ընկերությունը կարող է սոցհարցման միջոցով ճշտել իր բիզնես ստրատեգիան, կամ ինչպես եղավ Օրանժի դեպքում իրականացնել շուկայի ուսումնասիրություն, շուկա մտնելուց առաջ: Կամ իրականացնել որոշակի քայլեր (ռեբրենդինգ, ապրանքի համի, տեսքի փոփոխություն) և հարցման միջոցով ճշտել սպառողի վերաբերմունքը իրականացրած քայլերի վերաբերյալ:

Նույնը կարող է անել նաև քաղաքական ուժը: Հարցման եղանակով ճշտել ժողովրդին առավել հուզող խնդիրները և քարոզարշավի ընթացքում շեշտը դնել այդ խնդիրների վրա, կամ որևէ պատասխանատու պաշտոնին հավակնողներից հարցման եղանակով ընտրել առավել արժանավորին, կամ եթե քաղաքական ուժը արդեն իշխանության մեջ է, իրականացրած ռեֆորմների արձագանքները ճշտել: Մի խոսքով տարբերակները բազմաթիվ են: Սահակաշվիլիի ապարատը տարեկան 12 խոշոր սոցհարցում է իրականացնում, դրանց արդյունքները դարձնելով որպես կողմնորոշիչ հետագա քաղաքական ռեֆորմների համար: Այդ իսկ պատճառով Սահակաշվիլիի կառավարության քայլերը հասկանալի և սրտամոտ են հասարակ ժողովրդին: Տարբեր հաշվարկներով Սահակաշվիլին տարեկան 40-50 միլիոն դոլար է ծախսում միայն հարցումների վրա (այդ հարցումների արդյունքները երբեք չեն հրապարակվում, դրանք աշխատանքային փաստաթղթեր են համարվում):

Վերը թվարկված տարբերակներն առաջին հայացքից իրարից տարբերվում են, սակայն ուշադիր ուսումնասիրելուց հետո պարզ երևում է, որ նրանք ունեն մեկ ընդհանրություն: Թվարկված հարցումները հրապարակման ենթակա չեն: Այսինքն դրանց հրապարակումը ձեռնտու չի պատվիրատուին: Ստացվում է, կա սոցհարցման երկու տեսակ:

1. Երբ պատվիրատուին հետաքրքրում է հասարակական կարծիքի իրական պատկերը: Այդ դեպքում պատվիրատուն շահագրգռված է հարցման արդյունքների գաղտնիության մեջ: Չէ՞ որ իրական պատկերը համարյա երբեք հաճելի չի լինում, բացի այդ պարունակում է կոմերցիոն և քաղաքական գաղտնիքներ:

2. Երբ հարցման պատվիրատուն նախապես նաև պատվիրում է հարցման արդյունքները: Այդ դեպքում պատվիրատուն շահագրգռված է, այդ հարցման արդյունքների առավել հրապարակայնացմամբ: Դա ևս բնական է, քանի որ արտասահմանյան ընկերության իրականացրած հարցումը' նույնիսկ կեղծվածը թանկ հաճույք է, և անհրաժեշտ է առավելագույն օգուտ քաղել արդեն իրականցրած ծախսերից:

Ն. Մալյան 2010թ»: