Ի՞նչ կտա մեզ համայնքների խոշորացումը

Հայաստանում տեղական ինքնակառավարման համակարգի կայացմանը զուգընթաց՝ որպես առանցքային հիմնախնդիր, մշտապես ընդգծվում է ՀՀ վարչատարածքային կառուցվածքը, ավելի կոնկրետ' նրա մասնատվածության բարձր աստիճանը: Ըստ այդ կառուցվածքի՝ ձևավորված վարչատարածքային միավորների գերակշիռ մասը փոքրաթիվ բնակչությամբ գյուղական համայնքներ են, որոնք բնակչությանը մատուցվող համայնքային ծառայությունները կամ իրականացնում են ցածր մակարդակով, կամ՝ ընդհանրապես չեն իրականացնում: Գործող վարչատարածքային բաժանումը էական խոչընդոտ է համայնքների կարողությունների ամրապնդման, սահմանափակ ֆինանսական միջոցների արդյունավետ ու նպատակային օգտագործման և տեղական ինքնակառավարման համակարգի բնականոն զարգացման համար:

Համայնքների խորշորացման ծրագրի վերաբերյալ Լուրեր.com-ի թղթակիցը զրուցեց ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Խոսրով Հարությունյանի հետ.

«915 համայնք մինչև 500 բնակիչ ունի և, ըստ էության, սեփական բյուջե ձևավորելու համար շատ տկար ռեսուրսներ: Համայնքների 50% տեղական բյուջեում պետական դոտացիան կազմում է մոտ 70%, որն էլ ծախսվում է աշխատավարձերի վրա: Մտածել, որ այս պայմանները կվերածվեն տեղական ինքնակառավարման լուրջ, կայացած համակարգի, առնվազն վառ երևակայություն պետք է ունենալ: Համայնքները պետք է խոշորացնել. սա ակնհայտ է, և այլընտրանք այդ գործընթացը չունի: Ես կարող եմ ասել, որ լուրջ եվրոպական երկրները, առանց բացառության, տեղական ինքնակառավարման համակարգի կայացման ինչ-որ մի փուլում հանգել են խոշորմացման, օրինակ՝ Գերմանիայի ֆեդերատիվ հանրապետությունը: Այն հնարավորություն է տալիս կոնսոլիդացնել տեղական ֆինանսական, տնտեսական հնարավորություննները: Համայնքների խոշորացման արդյունքում մենք ունենում ենք մի կողմից կոնսոլիդացված կարողություններ, մյուս կողմից` համայնքային ծառայություններն օպտիմալացնելու ավելի մեծ հնարավորություններ: Տարածքային կառավարման նախարարության նախաձեռնությանը բավականին լավ ծանոթ եմ, և հուրախություն մեզ՝ այն գիտականորեն հիմնավորված ծրագիր է, և կարծում եմ՝ առաջիկայում հնարավորություն կունենանք հանրությանը հանգամանալից ներկայացնել»:

Խոսրով Հարությունյանի խոսքով` կա երկու մոտեցում, մեկը` փնջային մոտեցումն է, որի համար պետք է հաշվի առնել համայնքների տնտեսական նպատակահարմարությունը, բնակչությանը ծառայություններ մատուցելու հնարավորության ապահովումը և այլն: Մյուս մոտեցմամբ՝ մասամբ վերականգնվելու է մինչ 90-ականների վարչատարածքային կառուցվածքը:

«Այս ծրագրի շուրջ պետք է սկսվեն լայնամասշտաբ քննարկումներ, պետք է համայնքաբնակների հետ համաձայնեցվի, քննարկվի: Ցանկացած բնակչի, գյուղապետի հետ մենք պետք է աշխատենք, քանի որ սա լուրջ ռեֆորմ է:

Ես մի թեզ էլ կուզենայի զարգացնել, տեղական ինքնակառավարումը ժողովրդավարական ավանդույթների զարգացմանը ընձեռած հնարավորություն է: Մանկապարտեզների, դպրոցների, փողոցների բարեկարգումը յուրաքանչյուր քաղաքացուն վերաբերող առօրեական հարցեր են, և այս հարցերի լուծման համար յուրաքանչյուր մարդու՝ ուղղակի կամ անուղղակի առնչությունը կձևավորի ժողովրդավարական ավանդույթներ:

Երևանի փորձը ցույց է տալիս, որ ավագանու անդամների ձևավորման հիմքում, եթե դնենք քաղաքական մոտիվացիան, մարդը շահագրռված կլինի իր քաղաքական կարիերայի զարգացմամբ, կկարողանանք ունենալ շատ գործունակ, մրցունակ ավագանի: Կա կարծիք,  որ տարբեր համայնքներ միավորելու դեպքում պետք է համատեղվի բնակավայրերի ներկայացուցչական մասնակցությունը, իսկ մյուս մասը ձևավորվի քաղաքական կուսակցությունների մասնակցության համամասնական սկզբունքով: Սա ևս քննարկման փուլում է, որը, կարծում եմ՝ հավելյալ հնարավորություններ է տալու տեղական իշխանությունների հնարավորությունները մեծացնելու գործում»,-եզրափակեց Հարությունյանը:

Նելլի Ավետիսյան