Նալբանդյանը կարծես ոչ թե ինքնիշխան ՀՀ ԱԳ նախարարն է, այլ` Ռուսաստանի ԱԳՆ-ի աշխատակից. վերլուծաբան

Ապրիլմեկյան իրադարձություններից հետո առաջին անգամ երեկ Հանրային հեռուստաընկերության եթերում խոսեց ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը: 

ԼՈւՐԵՐ.com-ի թղթակիցը հարցազրույցում առաջ բերված պնդումների վերաբերյալ զրուցել է քաղաքական վերլուծաբան Հովսեփ Խուրշուդյանի հետ.

-Պարո՛ն Խուրշուդյան, Էդվարդ Նալբանդյանն իր հարցազրույցում կարմիր թելի պես տանում է այն գաղափարը, որ դիվանագիտական կորպուսում Ադրբեջանը ձախողվել է, իսկ Հայաստանը՝ ոչ, սակայն վերլուծական շրջանակներում կա մի պնդում՝ ՀՀ ԱԳՆ-ն մատնված է անգործության: Ի՞նչ կասեք այս մասով, Նալբանդյանն իր հարցազրույցում Ադրբեջանի ձախողման մասին արդյոք հիմնավո՞ր պատճառներ է բերում:

- Բավականին տարօրինակ է, երբ պարոն նախարարը խոսում է Հայաստանի դիվանագիտական հաջողություններից: Հայաստանը հաջողություններ ունեցավ ռազմի դաշտում եւ ոչ երբեք դիվանագիտական: Հակառակը, ռազմի դաշտում ունեցած մեր հաջողությունները թույլ չտվեցին զարգացնել հենց դիվանագետները: Եւ ավելին՝ հերթական անգամ մսխեցին այդ ռազմական հաջողությունները, երբ համաձայնվեցին Մոսկվայի առաջարկին եւ զինադադարի պայմանավորվածություն ձեռքբերեցին առանց ԼՂՀ մասնակցության: Սա ակնհայտ ետնահանջ էր 1994թ.-ի զինադադարից, որի կողմ էր նաեւ Արցախը: Դեռ լավ է, որ որեւէ փստաթուղթ չստորագրեցին, այլապես հայկական կողմերի դիվանագիտական պարտությունը այս վերսկսված պատերազմում կլիներ կատարյալ:

- Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք Նալբանդյանի այն պնդումը, որ ԵԱՏՄ-ն տնտեսական միություն է, և մենք անվտանգության առումով, այսպես ասած, պետք է հույսներս դնենք ՀԱՊԿ-ի վրա, մինչդեռ նախքան ԵԱՏՄ-ին անդամակցելն իշխանությունները պնդում էին, որ այդ կառույցը մեր երկրի անվտանգության հարցը կլուծի:

Գիտեք, նախարարի ամբողջ հարցազրույցում կարմիր թելի պես անցնում էր ԵՏՄ-ի եւ Ռուսաստանի քայլերն արդարացնելու միտումը, կարծես թե խոսացողը ոչ թե ինքնիշխան Հայաստանի Հանրապետության արտգործնախարարն է, այլ ՌԴ ԱԳՆ ինչ որ աշխատակից: Երբ լրագրողը նրան հարց է ուղղում այն մասին, որ Ռուսաստանի բարձրագույն իշխանության շրջանակներում վերջին օրերին հայտարարություններ հնչեցին, որոնցում ակնհայտորեն նկատվում էր Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների նույնականացում բովանդակության և խորության առումով, տեսեք թե նա ինչ է պատասխանում. բառացի մեջբերեմ. «Ադրբեջանը չէ, որտեղ տեղակայված է ռուսաստանյան ռազմական բազան, Ադրբեջանը չէ, որ ՀԱՊԿ-ի անդամ է, Ադրբեջանը չէ, որը, ի տարբերություն Հայաստանի, ունի տասնյակ պայմանագրեր Ռուսաստանի հետ, որոնք վերաբերում են պաշտպանության և ռազմարդյունաբերական ոլորտներին: Ադրբեջանը չէ, որ ստորագրել է Ռուսաստանի հետ հայտնի «5-րդ արձանագրությունը», որին ես բավական մանրամասն անդրադարձել եմ մեր հարցազրույցներից մեկի ընթացքում: Այս շարքը կարելի է շարունակել: Գիտեմ, որ մեր հանրային կարծիքում էլ բավական սուր քննարկումների առարկա է դարձել, որ Ադրբեջանը Ռուսաստանից համապատասխան զենք է գնում։ Իհարկե, այսպիսի տրամաբանություն կա, կարծիք է հնչում, որ իբրև դա բիզնես է: Չգիտեմ՝ ընդունել, թե չընդունել այդ փաստարկը, բայց իրականում հայ-ռուսական հարաբերությունները բիզնես հարաբերություններ չեն, դրանք միայն խոսքով դաշնակցային հարաբերություններ չեն, դրանք նաև իրավապայմանագրային հիմքեր ունեն: Սա ակնհայտ է բոլորի համար, ներառյալ՝ Ադրբեջանի։ Դա գաղտնիք չէ»:

Այսինքն, նախարարին ո՞նց հասկանանք: Որ ոչի՞նչ, որ Ռուսաստանը Ադրբեջանին զենք է վաճառում, կարեւորն այն է, որ մեզ հետ նա ավելի շատ պայմանագրեր ունի: Կարեւորն այն է, որ Հայաստանը այն աստիճանի է Ռուսաստանին հանձնել իր ինքնիշխանությունը, այնպիսի կախվածություն է ձեռք բերել Ռուսաստանից, որ այժմ անգամ նրա արտգործնախարարը չի համարձակվում բաց տեքստով դժգոհել Կրեմլի բացահայտ հակադաշնակցային պահվածքից: Կամ, երբ լրագրողը նրան փոխանցում է հասարակության դժգոհությունը Հայաստանի՝ ԵԱՏՄ/ՀԱՊԿ գործընկերների ադրբեջանամետ դիրքորոշումներ արտահայտելու կապակցությամբ նա բավականին անհիմն զուգահեռներ է անցկացնում ԵՄ երկրների հետ, ասելով, թե այնտեղ էլ միշտ չէ, որ անդամ երկրները հայտարարություններ են անում, կամ դիրքորոշումներ են հայտնում, որոնք կարող են դուր գալ այլ անդամ երկրների:

-Ինչքանո՞վ էր տեղին ԵՄ-ի հետ զուգահեռներ անցկացնելը.

Տեղին կլիներ զուգահեռներ անցկացնել ոչ թե ԵՄ, այլ ՆԱՏՕ-ի երկրների հետ, քանի որ հարցը վերաբերում է անվտանգությանը, իսկ այս դաշտում գործում են անվտանգային համակարգերը, եւ Բելառուսն ու Ղազախստանը ոչ միայն ԵԱՏՄ, այլ նաեւ ՀԱՊԿ անդամ են: Երկրորդը դուք չեք գտնի որեւէ դեպք, երբ ՆԱՏՕ-ի անդամ որեւէ երկիր, այդ թվում այլ երկրի տարածքը օկուպացրած այնպիսի ագրեսոր երկիր, ինչպիսին է Թուրքիան է, հանկարծ որեւէ այլ, ՆԱՏՕ-ի անդամ չհանդիսացող երկրի կողմից, պարբերաբար ռմբահարումների ենթարկվի, ինչպես որ Հայաստանի Տավուշի մարզն է ենթարկվում նման հրետակոծությունների Ադրբեջանի կողմից (եթե անգամ մի կողմ դնենք Արցախը, որը չի ճանաչվել անգամ Հայաստանի կողմից) եւ ՆԱՏՕ-ի անդամ մնացած երկրները ոչ միայն փորձեն չեզոքություն պահպանել, այլեւ անգամ հարձակման թիրախ դարձած իրենց դաշնակցի շահերի դեմ հայտարարություններ (ինչպես դա Բելառուսն արեց), կամ գործողություններ (ինչպես դա Ղազախստանն արեց) անեն: Կամ, եթե ԵԱՏՄ-ն, ինչպես Էդվարդ Նալբանդյանն է պնդում, տնտեսական, այլ ոչ թե` քաղաքական կառույց է, ապա ինչո՞ւ Երեւանում նախատեսված ԵԱՏՄ վարչապետների հանդիպումը Նազարբայեվի՝ քաղաքական դրդապատճառներ ունեցող պնդման արդյունքում տեղափոխվեց Մոսկվա: Եւ նրա «ամենասուր» խոսքը՝ ՀԱՊԿ մեր ուխտադրույժ դաշնակիցների հանդեպ այն է, որ «լինելով ՀԱՊԿ-ի անդամ ՝ այդ երկրները պետք է ավելի համադրված մոտեցում ցուցաբերեն արտաքին քաղաքական հարցերի վերաբերյալ»: Դուք ասեք, որ «պետք է»…

Մի խոսքով, ակնհայտ է, որ նման կեցվածքով Հայաստանը չի կարող իր իրավունքների պահանջատերը լինել ուրեէ ՝ դաշնակից թե չեզոք երկրի առջեւ եւ զարմանալի չէ, որ ռազմի դաշտում հայորդի քաջերի արյամբ նվաճված հաղթանակները փոշիացվում են անհասկանալի բայց ոչ հայ ազգային շահեր սպասարկող դիվանագետների եւ իշխանավորների կողմից՝ երկրի դե-ֆակտո նախագահի գլխավորությամբ:

Հարցազրույցը` Նելլի Ավետիսյանի