Ապտակ՝ Ալիևի բեղերին

Եվ այսպես՝ Վիեննայի՝ երկար սպասված հանդիպումն այլևս անցյալում է, և ժամանակն է, թերևս, վերլուծելու այն բոլոր հնարավոր արդյունքները, որ կարելի է ակնկալել Ավստրիայի մայրաքաղաքում կայացած բարձրաստիճան ղեկավարների հանդիպումներից:

Իհարկե, եթե իրերը գնահատելու լինենք զուտ ֆորմալ տեսանկյունից, ապա պետք է, անշուշտ, ամրագրենք, որ այս բանակցությունների (եթե կարելի է այսպես կոչել դրանք) արդյունքում մեզ հաջողվեց գոնե ինչ-որ չափով հասնել մեր ուզածին ու գրանցել թեկուզ փոքր, բայց, այնուամենյանիվ, հաղթանակ՝ դիվանագիտական ճակատում: Իսկ նման լավատեսության հույս մեզ ներշնչում է, մասնավորապես, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի պաշտոնական էջում զետեղված այն հայտարարությունը, որը ներկայացնում ենք ձեր ուշադրությանը.

«ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը, ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերրին և Ֆրանսիայի եվրոպական հարցերով պետական քարտուղար Հարլեմ Դեզիրը, որոնք ներկայացնում էին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահ երկրները, այսօր հանդիպում են ունեցել Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ՝ առաջ մղելու ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորումը։ Նրանք վերահաստատել են, որ հակամարտությունը չի կարող ունենալ ռազմական լուծում։ Համանախագահները շեշտել են 1994 և 1995թ. հրադադարի համաձայնագրերը պահպանելու կարևորությունը: Նախագահները տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ վերահաստատել են իրենց հավատարմությունը հրադադարին և հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը։ Հետագա բռնության ռիսկը նվազեցնելու նպատակով նրանք համաձայնել են հնարավորինս կարճ ժամանակում ավարտին հասցնել ԵԱՀԿ հետաքննության մեխանիզմը։ Նախագահները նաև համաձայնել են ԵԱՀԿ գործող նախագահի հատուկ ներկայացուցչի գործող գրասենյակի ընդլայնմանը։ Վերջապես, նրանք համաձայնել են շարունակել ԿԽՄԿ հովանու ներքո իրականացնել անհետ կորած անձանց մասին տեղեկատվության փոխանակում, ինչին նախագահները հավատարմություն էին հայտնել 2014թ․ հոկտեմբերին Փարիզի գագաթաժողովի ժամանակ: Նախագահները համաձայնություն են տվել անցկացնել բանակցությունների հաջորդ փուլը հունիս ամսին փոխադարձաբար ընդունելի վայրում՝ նպատակ հետապնդելով շարունակել բանակցությունները համապարփակ կարգավորման շուրջ»։

Կասկած չկա՝ այն տեքստը, որը ներկայացրինք ձեզ, հայկական կողմի շահերից բխող, գոնե մեր նվազագույն պահանջները բավարարող բովանդակություն ունեցող տեքստ է, որի կենսունակությունը սակայն, դեռ պետք է ապացուցվի գործնականում: Հաշվի առնելով, օրինակ, այն, որ այս ողջ ընթացքում, երբ տեղի էին ունենում Վիեննայի հանդիպումները, ադրբեջանական կողմը հայ-ադրբեջանական սահմանին ամենևին էլ խաղաղասիրական վարք չէ, որ դրսևորում էր՝ է՛լ ավելի սաստկացնելով կրակոցներն ու արկակոծումներն ընդդեմ հայերիս, մի տեսակ կասկածելի է թվում այն, որ մեկ հանդիպման շնորհիվ հնարավոր կլինի սաստել Ալիևի ռազմատենչ վարքագիծն ու նրան ստիպել հետ կանգնել նախապես մշակած սցենարից՝ պատերազմի վերսկսումից, մանավանդ որ, ինչպես հայտնի է, Էրդողանի աղջկա հարսանիքին ներկա էր նաև ադրբեջանական զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետը (մեծ քաղաքականությունում նմանատիպ նյուանսները երբեմն շատ ավելի խոսուն են, քան՝ դիվանագետների հայտարարությունները):

Հարցական է մնում նաև այն, թե հատկապես ինչ եղանակով է կյանքի կոչվելու հրադադարի մեխանիզմի ներդրումը, որի մասին խոսվում է հայտարարությունում. կոնկրետ մեթոդների մասին հայտարարությունում ոչինչ չի ասվում, չի նշվում և որևիցե ժամանակացույց: Ինչ վերաբերում է հրադադարի ռեժիմին հավատարիմ մնալու կոչերին, ապա պետք է ասենք, որ ապրիլյան պատերազմից հետո բացառապես Ադրբեջանին չկրակել ստիպելն անհրաժեշտ, բայց ոչ բավարար պայման է, քանի որ բոլորիս էլ պարզ է, որ այս իրավիճակը երկար շարունակվել, պարզապես, չի կարող: Հետևաբար՝ 1994-ի հրադադարի վերհաստատումը Հայաստանի համար ներկայիս իրավիճակում այն ամենանվազն է, որին կարելի էր հասնել:

Այսքանից հետո մնում է պարզապես հուսալ, որ համաշխարհային հանրությունը, որի ուղղակի ճնշման արդյունքում է Ալիևը գնում գոնե առերևույթ խաղաղության, հետևողական ու անկեղծ կլինի իր հետագա քայլերում, ու համահարթեցման այն պախարակելի պրակտիկային, որը միշտ էլ բնորոշ է եղել նրան, վերջ կտրվի ու հրադադարի ռեժիմն անդադար խախտող Ադրբեջանին կշտամբելու փոխարեն, չեն բավարարվի հերթապահ ու ոչինչ չասող հայտարարություններ անելով. Ադրբեջանը գործնականում պետք է զգա, որ իր ռազմատենչ քաղաքականությունը դատապարտվում է քաղաքակիրթ հանրության կողմից:

Դավիթ Բաբանով