Ղարաբաղի հարցում Հայաստանի դիրքորոշումը կարծրանում է

Երրորդ շաբաթն անընդմեջ կառավարության նիստերից հետո ՀՀ ԱԳ փոխնախարար Շավարշ Քոչարյանը հանդես է գալիս ԼՂ խնդրի կարգավորման գործընթացին վերաբերվող հայտարարություններով: Նույնիսկ լրագրողներն են նկատել, որ փոխնախարարի յուրաքանչյուր նոր հայտարարությունն ավելի կոշտ է լինում, քան` նախորդը: Սեպտեմբերի 15-ին Շ. Քոչարյանն ասել է, որ ԼՂ հակամարտության կարգավորման մադրիդյան սկզբունքները պետք է վերանայվեն: «Այնտեղ կար Արցախում հետաձգված հանրաքվե անցկացնելու մասին դրույթ: Դրա նպատակն այն էր, որ այդ ժամանակահատվածում Բաքում պետք է նախապատրաստի իր հասարակությանն այն մտքին, որ ԼՂ-ն չի լինելու Ադրբեջանի կազմում: Բայց այդ ժամանակը նա ապրիլին օգտագործեց այլ նպատակով: Այդ իրավիճակում բանակցային գործընթաց չի կարող լինել, չի կարող լինել առաջընթաց»,- ասել է ԱԳ նախարարի տեղակալը:

Պաշտոնական Երևանը փոխարտգործնախարարի շուրթերով, ըստ էության, մերժում է խնդրի լուծման «տարածքներ կարգավիճակի դիմաց» սկզբունքը: Այդ տրամաբանությամբ են կառուցված կարգավորման բոլոր առաջարկները` մադրիդյան սկզբուքններից սկսած` վերջացրած Լավրովի վերջին պլանով:

Հայաստանն այսօր փաստորեն հրաժարվում է բանակցային գործընթաց վերադառնալ նախկին տրամաբանությամբ՝ այս փուլում առաջնահերթ համարելով հրադարադարի պահպանման մեխանիզմների ամրապնդումը: Հենց այս թեզն էր դրված նաև ԱՊՀ խորհրդի նիստում Սերժ Սարգսյանի` Բիշքեկում ունեցած ելույթի հիմքում:

Այս պարագայում, երբ բանակցային գործընթացի և խնդրի կարգավորման վերաբերյալ տրամագծորեն տարբեր են Հայաստանի և Ադրբեջանի մոտեցումները, խաղաղ կարգավորման գործընթացում անիրական է բեկում, նույնիսկ առաջընթաց ակնկալելը:

Օրինակ, ռուս վերլուծաբան Սերգեյ Ստանկևիչը կարծում է, որ ղարաբաղյան հակամարտությունը համաշխարհային պատմության մեջ  եզակի հակամարտություններից է, որոնք դասվում են «երեք սերունդների» շարքին: «Երկու կողմից էլ պետք է երեք սերունդ փոխվի, որ հակամարտությունը վերջնականապես լուծվի: Բոլորը պետք է զինվեն պատմական համբերությամբ»,- ասել է քաղաքագետը:

Սա եզակի տեսակետ չէ և ենթադրենք Ստանկևիչը և մյուսները ճիշտ են, սակայն «պատմական համբերություն» կոչվածը պետք է ենթադրի ոչ թե պարապուրդ, այլ` նպատակային և հետևողական աշխատանք:

Տևական հակամարտությունները ենթադրում են կենսունակ համակարգերի ստեղծում: Այնպիսի համակարգի կայացում, որը կարողանա իրականացնել արտաքին և ներքին էֆեկտիվ քաղաքականություն, ապահովել մեր քաղաքացիների անվտանգությունն ու բարեկեցությունը:

Միայն այդպիսի համակարգով մենք կարող ենք Հայաստանում կառուցել նոր որակի պետություն, որի կենսունակությունն անշրջելի կդարձնի նաև ԼՂՀ անկախությունն ու անվտանգությունը:

Սարգիս Հակոբյան