ԱՄՆ-ի նավթային ռազմավարությունն ուղղված է Ռուսաստանի դեմ. The Wall Street Journal

ԱՄՆ-ը մինչև 2020 թվականը նախատեսում է կրկնակի կրճատել նավթի ներմուծումը Մերձավոր Արևելքի երկրներից, իսկ 15 տարի անց նախատեսում է ընդհանրապես հրաժարվել նավթի գնումից։ Դա հնարավոր կլինի նոր տեխնոլոգիաների շնորհիվ՝ հերձաքարային գազի ստացման միջոցով։ Նոր ռազմավարության շնորհիվ կզարգանա ոչ միայն ԱՄՆ-ի տնտեսությունը, այլև նոր հիմքի վրա կկառուցվի ԱՄՆ արտաքին քաղաքականությունը։ Ըստ փորձագետների, այդ խաղում հաղթողը լինելու է Չինաստանը, իսկ պարտվողը լինելու է միայն Ռուսաստանը։

Ըստ կանխատեսումների, ԱՄՆ-ի կառավարությունը մինչև 2020 թվականը Մերձավոր Արևելքի երկրներից, Աֆրիկայից և Եվրոպայից օրական 4 միլիոն բարել ներմուծվող նավթի ծավալները կկրճատվի՝ հասնելով օրական 2.5 միլիոն բարելի։ Միևնույն ժամանակ, ՕՊԵԿ-ի անդամ երկրներ նավթի ներմուծումը օրական 1.6 բարելից կնվազի 860 հազար բարելի։ Ավելին, մինչև 2035 թվականը Մերձավոր Արևելքի երկրներից նավթի ներմուծումը գործնականում կարող է դադարեցվել, գրում է The Wall Street Journal-ը։ 

Ըստ Օքսֆորդի համալսարանի էներգետիկ ռեսուրսների ուսումնասիրությունների մասնագետ Ուիլի Ուլսենի, ԱՄՆ-ն աստիճանաբար կրճատում է կախվածությունը Մերձավոր Արևելքի երկրներից։ Մինչև վերջերս դա կատարվում էր Լատինական Ամերիկայի և Արևմտյան Աֆրիկայի երկրներից «սև ոսկու» ներմուծումն ավելացնելու հաշվին, որտեղ ամերիկյան նավթային ընկերությունների մեծամասնությունը լավ դիրքերում են գտնվում։ Միևնույն ժամանակ Կանադայի նավթային պաշարները ԱՄՆ-ին հնարավորություն են տալիս մինչև 2020 թվականը դառնալ միակ խոշոր ներկրող երկիր, ինչպես նաև ԱՄՆ-ը նավթի խոշոր ներկրողի դիրքերը կպահպանի նաև Արևմտյան  Աֆրիկայում։ 

Վերջին տարիներին ԱՄՆ-ում նավթարդյունաբերության ոլորտում կատարվող նեդրումները զգալիորեն ավելացել են։ Ըստ IHS Cambridge Energy Research Associates-ի՝ նավթարդյունաբերության համաշխարհային ներդրումների 48%-ը մոտ (320 միլիարդ դոլար) ներդրվում է ԱՄՆ-ում։ Նոր մշակվող տեխնոլոգիաները և այլընտրանքային էներգետիկ ռեսուրսների գործնական կիրառումը նշանակալի ազդեցություն են գործում ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականության մեջ։ Ըստ այդ կանխատեսումների ԱՄՆ-ում տրանսպորտային միջոցները աստիճանաբար անցնելու են բնական գազի  օգտագործմանը։ Դա կնպաստի ԱՄՆ-ում տրանսպորտային միջոցների զարգացմանը, որը ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամայի նախընտրական խոստումներից համարվում։ ԱՄՆ նախագահները՝ սկսած Ռիչարդ Նիքսոնից, բոլորը ցանկացել են նվազեցնել ներկրվող նավթի ծավալները, ինչի արդյունքում կնվազի ԱՄՆ-ի կախվածությունը «նավթային երկրներից», թեև Օբամայից բացի ԱՄՆ ոչ մի նախագահ մինչ այժմ նման լայն հնարավորություն չի ունեցել այդ ծրագիրն իրագործելու։

ԱՄՆ Մերձավոր Արևելքի երկրներից նավթի ներմուծման ծավալները կրճատելու ռազմավարություն ունի դեռևս Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Այդ պատճառով, ԱՄՆ-ը ակտիվ մասնակցություն է ունեցել արաբա-իսրայելական հակամարտության կարգավորման գործում, կապեր հաստատել Պարսից ծոցի երկրների հոգևորականների հետ, Իրաքա-իրանյան պատերազմի ժամանակ աջակցել է Իրաքին, այնուհետև երկու երկրները պատերազմ հայտարարեցին Իրաքի առաջնորդ Սադամ Հուսեյնի ռեժիմի դեմ։ Այժմ ԱՄՆ-ը ազդեցությունը պահելու համար լուրջ ռազմական ներկայություն ունի այդ տարածաշրջանում։ Ըստ փորձագետների, Մերձավոր Արևելքում կայությունը պահելու համար Սպիտակ տունը օրական 50 միլիարդ դոլար է ծախսում։ 

Վաշինգտոնը գտնում է, թեև քայլեր են ձեռնարկվում Մերձավոր Արևելքի երկրներից նավթի ներկրումը կրճատելու ուղղությամբ, այուամենայնիվ այդ տարածաշրջանը համարվում է ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականության կարևոր կենտրոններից մեկը, քանի որ հենց այդ տարածաշրջանի երկրներն են որոշում «սև ոսկու» համաշխարհային գինը։ Այժմ նավթի համաշխարհային շուկայում Մերձավոր Արևելքի երկրներից բացի, լուրջ խաղացողի հայտ են ներկայացրել ասիական երկրները և պատահական չէ, որ Սաուդյան Արաբիան և Քուվեյթը իրենց նոր նավթային ծրագրերն ուղղում են ասիական շուկան գրավելու համար՝ մասնավորապես Չինաստանը։

«Նավթի և գազի պայքարն ապագայում կտեղափոխվի ասիական շուկա»,– ասել է Օքսֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր Ուլսենը։

Միևնույն ժամանակ ԱՄՆ-ին նավթ խոշոր մատակարար հանդիսացող շատ այլ երկրների ձեռնտու չէ ԱՄՆ-ի նավթային նոր ռազմավարությունը, որը հիմնված է նավթի համաշխարհային գների նվազեցման սկզբունքի վրա։ Այդ պատճառով, նավթի համաշխարահյին գների զգալի անկումը կարող է կործանարար լինել այն երկրների համար, որոնք ԱՄՆ-ի վարած արտաքին քաղաքականության լուրջ քննադատներն են։ Դա առաջին հերթին վերաբերում է Իրանին, Վենեսուելային, Ռուսաստանին, որոնց բյուջեն երկար ժամանակ ստեղծվում է 1 բարել նավթը 100-120 դոլար վաճառվող գնի հիման վրա։

Ինչպես գրում պարբերականը, այդ ամենը ԱՄՆ-ին և իր դաշնակիցներին հիմք է տալիս էներգետիկ ոլորտում իրենց վարած քաղաքականության հաջողությունը գրանցել ոչ միայն Մերձավոր Արևելքում, այլև ամբողջ աշխարհում։