ՌԴ ԱԳՆ-ն` «Զանգեզուրի միջանցքի» և «3 + 3» ձևաչափի մասին

Արտաքին Քաղաքական 6 Նոյեմբեր, 2021 1:09

«2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը (կետ 9) պարունակում է կարևոր դրույթ՝ տարածաշրջանի բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային կապերի ապաշրջափակումը։ Այս խնդիրը նշված է 2021 թվականի հունվարի 11-ի հայտարարության մեջ, որի համաձայն ստեղծվել է Եռակողմ աշխատանքային խումբ՝ Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի փոխվարչապետների համանախագահությամբ»,- այս մասին ասված է Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի ղեկավարների միջև եռակողմ հայտարարության ստորագրման առաջին տարեդարձի կապակցությամբ ՌԴ ԱԳՆ-ի տարածած հայտարարության մեջ:

«Եռակողմ աշխատանքային խմբի գործունեությունը ադրբեջանա-հայկական հարաբերությունների, ինչպես նաև Հարավային Կովկասում ընդհանուր իրավիճակի կարգավորմանն ուղղված համատեղ աշխատանքի առանցքային տարրերից է: Մենք նպատակաուղղում ենք կողմերին Եռակողմ աշխատանքային խմբի շրջանակներում աշխատել պրոֆեսիոնալ կերպով՝ առանց քաղաքականացման և առճակատման հռետորաբանության։ Հենց այս մոտեցումը հնարավորություն կտա հասնել իրական պայմանավորվածությունների, որոնք լայն դաշտ են բացում հետագա տարիների համատեղ գործունեության համար։

Կայացել է խմբի ութ հանդիպում (վերջինն անցկացվել է այս տարվա հոկտեմբերի 20-ին Մոսկվայում)։ Այս տարվա մարտին Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարներին ներկայացվել է զեկույց, որտեղ նկարագրված են երկաթուղային և ավտոմոբիլային երթուղիները՝ վերականգնելու Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կապը` հարևան երկրների տրանսպորտային հաղորդակցությունների հասանելիությամբ։ Նման աշխատանքը կբարձրացնի տարածաշրջանի տարանցիկ գրավչությունը, կներգրավի լրացուցիչ ներդրումներ, բեռներ, հետևաբար՝ կապահովի ֆինանսական ռեսուրսների ներհոսք դեպի Անդրկովկասյան պետություններ։ Դրա հետ կապված Ռուսաստանի և Հայաստանի համար Հյուսիս-Հարավ միջազգային զարկերակի ներդրման լրացուցիչ հեռանկարներ են ի հայտ գալիս»,- ասված է հայտարարության մեջ:

Անդրադառնալով այսպես կոչված` «Զանգեզուրի միջանցքին»` ՌԴ ԱԳՆ-ն նշել է, որ Եռակողմ աշխատանքային խմբի բոլոր մասնակիցները համաձայնել են, որ «բոլոր ապաշրջափակված և նորաստեղծ տրանսպորտային երթուղիները գործելու են այն պետությունների ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության նկատմամբ հարգանքի հիման վրա, որոնց տարածքով դրանք անցնում են»:

ՌԴ ԱԳՆ-ն նշում է, որ մայիսին հայ-ադրբեջանական սահմանին առաջացած լարվածության հետ կապված Ռուսաստանը եռանդուն ջանքեր է գործադրել դեէսկալացիայի և իրավիճակը կարգավորելու ուղղությամբ։

«Ռուս սահմանապահները ներկա են սահմանի ամենախնդրահարույց հատվածներում: Մշակվել է կոնֆլիկտային իրավիճակների կանխարգելման և ճնշելու ու միջադեպերի լուծման պրակտիկա։ Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի սահմանապահ գերատեսչությունների կոնտակտային անձանց աշխատանքը համապատասխան տեղեկատվության փոխադարձ փոխանակման ուղղությամբ կազմակերպվել է 24-ժամյա ռեժիմով։

Մենք կարծում ենք, որ խնդրի երկարաժամկետ լուծումը հայ-ադրբեջանական պետական սահմանի սահմանազատման գործընթացի մեկնարկն է՝ դրան հաջորդող սահմանագծմամբ։ Ռուսաստանը պատրաստ է տրամադրել անհրաժեշտ խորհրդատվական օգնություն, կողմերի խնդրանքով տրամադրել անհրաժեշտ քարտեզագրական նյութեր և կիսվել այլ երկրների հետ իր հարուստ սահմանազատման փորձով։

Մենք վճռական ենք շարունակելու եռանդուն աշխատանքը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների (Ռուսաստան-ԱՄՆ-Ֆրանսիա) գծով։ Համոզված ենք, որ այս ընդհանուր ճանաչված ձևաչափի ներուժը հեռու է սպառվելուց։ Այս մասին է վկայում 2020 թվականի նոյեմբերից ի վեր Ադրբեջանի և Հայաստանի արտգործնախարարների առաջին հանդիպումը ՄԽ համանախագահների հովանու ներքո՝ այս տարվա սեպտեմբերի 23-ին Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 76-րդ նստաշրջանի «շրջանակներում»։ Հանդիպման օրակարգում հումանիտար և սոցիալ-տնտեսական հրատապ հարցեր էին։ Համանախագահների ծրագրերն են` այցելել տարածաշրջան և շարունակել շփումները «3 + 2» ձևաչափով։

Ռուսաստանը, որն անմիջականորեն հարում է Հարավային Կովկասի երկրներին, կենսականորեն շահագրգռված է այս տարածաշրջանը վերածել կայուն խաղաղության, կայուն զարգացման և բարգավաճման տարածքի։ Ելնելով այս տրամաբանությունից՝ Մոսկվան ողջունեց 3+3 տարածաշրջանային խորհրդատվական մեխանիզմի գործարկումը Անդրկովկասի համար (Ադրբեջան, Հայաստան, Վրաստան գումարած Իրան, Ռուսաստան, Թուրքիա)՝ քննարկելու փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցեր՝ առաջին հերթին առևտրի, տնտեսական և տրանսպորտային ոլորտներում։ Համոզված ենք, որ միավորող թեմաների շուրջ համատեղ աշխատանքը կնպաստի հայտնի միջպետական հակասությունների կարգավորմանը։

Հասարակության, արվեստի, մշակույթի, ակադեմիական և հոգևոր շրջանակների ներկայացուցիչների անմիջական շփումները կաշխատեն Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ»,- ասված է հայտարարության մեջ։