Ես բնապահպանների գործունեությունից սոցիալիզմի հոտ եմ առնում

ՀՀ բնապահպանության նախարար Արամ Հարությունյանի հրաժարականի թեման շարունակում է ակտիվորեն քննարկվել սոցիալական կայքերում: Արամ Հարությունյանի հրաժարականն են պահանջում անգամ այն բնապահպան ակտիվիստներն ու բնապահպան կազմակերպությունները, որոնք միշտ չէ, որ առաջնորդվում են մասնագիտական և քաղաքացիական բարեխղճության սկզբունքներով: Խոսքը գրանտակերների մասին է, և սա այն դեպքերից է, երբ հասարակության տարբեր շերտերի կարծիքն ու շահը համընկում են` բնապահպանության նախարար Արամ Հարությունյանը նվազագույնը պետք է հեռացվի զբաղեցրած պաշտոնից: Բայց խոսքն հիմա այս մասին չէ:

Արամ Հարությունյանի հրաժարականի թեման երկրորդ շնչառություն ստացավ օրեր առաջ, երբ առաջ եկավ Խաչաղբյուր համայնքում ՀԷԿ կառուցելու խնդիրը: Բանը հասավ այնտեղ, որ հայտարարվեց, թե գյուղական համայնքի ողջ ժողովուրդը գալու և կառավարության առջև բողոքի ակցիա է իրականացնելու`շինարարությունը կանխելու համար: Առհասարակ, վերջին շրջանում ՀԷԿ կառուցողների և բնապահպանների միջև լարվածությունը գնալով մեծանում է: Ի՞նչն է խնդիրը, ուղորդվո՞ւմ են այս գործընթացները, թե՞ ոչ. այս թեմայի շրջանակներում «Չորրորդ Ինքնիշխանություն»-ը զրուցել է Փոքր ՀԷԿ-երի միության նախագահ Նաիրա Նահապետյանի հետ:

-Տիկին Նահապետյան, վերջերս կարծես ՀԷԿ կառուցողների ու բնապահպանների ջրերը մի առվով չեն հոսում: Բանը հասավ նրան, որ բնապահպան ակտիվիստները պահանջում են պաշտոնանկ անել բնապահպանության նախարարին և դադարեցնել ՀէԿ-երի լիցենզավորման ընթացքը:

-Ինձ համար առավել քան տարօրինակ է նման դիրքորոշումը, քանի որ տրամաբանությունը հուշում է, որ բնապահպան ակտիվիստներն առաջինը պետք է շահագրգռված լինեին Հայաստանում ՀԷԿ-երի քանակի ավելացմամբ, քանի որ հիդրոէներգիան ամբողջ աշխարհում համարվում է էկոլոգիապես ամենամաքուրը, այսինքն՝ այն մարդիկ, ովքեր իրոք սիրում են բնությունը, տրամաբանորեն պետք է պայքարեն էկոլոգիապես ոչ մաքուր էներգետիկայի դեմ, որ բնությանը հասցված վնասը շատ ավելի մեծ է ու անվերականգնելի: Հայաստանում ապրող բնապահպանները չգիտես ինչու ակտիվ պայքարում են հիդրոէներգետիկայի, այսինքն՝ էկոլոգիապես մաքուր էներգետիկայի զարգացման դեմ: Այդ պայքարը պատճառաբանել բնության նկատմամբ անհուն սիրով՝ ծիծաղելի է: Ինչ վերաբերում է նախարարի պաշտոնանկության պահանջին, կարծում եմ անկախ ներկա նախարարի անձից, բնապահպանները նման պահանջ իրենց օրակարգում միշտ ունենալու են, վստահ եմ՝ նույնիսկ եթե 10 նախարար փոխվի, այդ պահանջը միշտ լինելու է:

-Բնապահպաններն ասում են, որ ՀԷԿ-ի կառուցումը միջամտություն է բնության մեջ, որն անթույլատրելի է:

-Ցավոք, մարդու ցանկացած գործունեություն այս կամ այն չափով միջամտություն է: Միջամտություն է նույնիսկ քայլելն ու խոտ տրորելը, այստեղ կարևոր է, որ միջամտությունը հասցվի նվազագույնի: Կրկնում եմ, հիդրոէլեկտրակայանը էլեկտրաէներգիա ստանալու ամենամաքուր  և բնությանը չվնասող եղանակն է: Այն ամենափոքր միջամտություն պահանջողներից է: Հրաժարվել ՀԷԿ-երից, պատճառաբանելով բնությանը չմիջամտելու իրողությունը, նշանակում է ընդհանրապես հրաժարվել էլեկտրաէներգիա սպառելուց և.. քաղաքակրթությունից:

Բնության նկատմամբ միլիոնավոր անգամ ավելի լուրջ միջամտություններ կան հենց նույն էներգետիկ բնագավառում: Այդ երիտասարդների` բնության նկատմամբ սիրո վրա չեմ ուզում կասկածել, սակայն որոշ ակտիվիստների ոչ կոմպետենտության  մասով արդեն նույնիսկ համոզված եմ: Իմ ասածը 4-5-րդ դասարանի ֆիզիկայի գիտելիքների մակարդակի է, ցավում եմ, որ որոշ ակտիվիստներ այս տարրական բանը կամ չեն գիտակցում, կամ էլ միգուցե ձեռնտու չէ գիտակցելը: Այդ ինչպես է, որ ամբողջ աշխարհի` ԱՄՆ-ի, Եվրոպական բնապահպան ակտիվիստները հացադուլ են անում` պահանջելով իրենց երկրների կառավարություններից անցում կատարել էկոլոգիապես մաքուր էներգիայի, իսկ մերոնք` հակառակը: 

-Կոնկրետ վերջին գործընթացին հետևում ե՞ք: Ի՞նչ դիտարկումներ ունեք Խաչաղբյուրի ՀԷԿ-ի շինարարության հետ կապված: 

-Իհարկե, աշխատանքի բերումով հետևում եմ ՀՀ բոլոր ՓՀԷԿ-երի հետ կապված գործընթացներին և այդ առումով Խաչաղբյուր ՓՀԷԿ-ը բացառություն չի: Սեփականատերերին ծանոթ չեմ, կցանկանայի ավելի խորքային ուսումնասիրել այս խնդիրը, սակայն այսօր գործընթացին հետևում եմ լրատվությամբ և ֆեյսբուքով: Դիտարկումներս հետևյալն են. հասարակական կազմակերպությունները, որոնք ներգրավված են բնապահպանական խնդիրներում, իրենց քարոզչությունում հիմնականում օգտագործում են կեղծ ու բացահայտ սուտ տեղեկություններ:

 -Ըստ Ձեզ՝ ի՞նչ նպատակով:

-Երևի նպատակ ունենալով հասարակության շրջանում տագնապի զգացում առաջացնել և նաև միգուցե ստանալ գյուղացիական ապստամբության տպավորություն: Օրինակ՝ լրատվամիջոցներով տիրաժավորվեց մի սուտ, որ իբր մի ամբողջ գյուղ ոտքի է ելել և գալիս է Երևան գրոհելու բնապահպանության նախարարությունը: Հաջորդ օրը ականատես եղա՝ ինչպես 2500 հոգանոց համայնքից 5-6 հոգի եկել էին ակտիվիստների կազմակերպած բողոքի ակցիային: Տարածվում էր ինֆորմացիա, որ գյուղը 20 օր զրկված է խմելու ջրից, հետագայում այդ լուրը նույնպես հերքվեց հենց բողոքող գյուղացիների կողմից:

Ինձ համար մինչև հիմա տարօրինակ է, թե ինչու մի գյուղի տարածքում կառուցվող ՀԷԿ-ի վիճարկվում է միանգամայն այլ գյուղի բնակիչների կողմից: Ու ընդհանրապես, երբ ընթերցում եմ ակտիվիստների հրապարակած կանխատեսումները՝ երբեմն անկարող եմ լինում ժպիտս թաքցնել: Ասենք, մեկը կարող է գրել, որ «եթե այսպես շարունակվի, գյուղերում կսկսվեն ծնվել երկգլխանի մարդիկ, կամ հաշմանդամ երեխաների թիվը կավելանա»: Նման հայտարարությունների հիմքում պետք է ընկած լինեն ինչ-որ գիտական հետազոտություններ, սակայն դրանք մերկապարանոց հայտարարություններ են, ու կարծում եմ՝ նախատեսված են մարդկանց մեջ խուճապային տրամադրություններ ստեղծելու միջոցով նրանց ներգրավել նմանատիպ շարժումներում:

Ես կցանկանայի հիշեցնել, որ նախորդ դարասկզբի վերջերին մեր ժողովուրդը ծանոթացավ «կոմպետետն» բնապահպանների հետ, որոնց թեթև ձեռքով փակվեց ատոմակայանը, ու ՀՀ ամբողջ ազգաբնակչությունը մատնվեց ցրտի ու մթի: Թե ինչքան հաշմանդամ երեխաներ ծնվեցին ու ինչքան մարդիկ տարբեր հիվանդություններից մահացան այդ վայ «բնապահպանների» գործունեության արդյունքում՝ դա միայն այդ վայ «բնապահպաններին» է հայտնի: Անձամբ ես կարծում եմ, որ Հայաստանում բնապահպանները դեռ մեծ ճանապարհ ունեն անցնելու:

-Հայտնի իրողություն է, որ ՀԷԿ-երի թիկունքում կանգնած են խոշոր գործարարներ ու նրանց շահերը: Բնապահպանական բազմաթիվ շարժումներ հաջողության են հասնում այն պարզ պատճառով, որ «խոշոր գործարար» երևույթը մեր երկրում ասոցացվում է բացասական երևույթների հետ:

-ՀԷԿ-ը թանկարժեք և ահռելի ներդրում պահանջող բիզնես է և շատ բնական է, որ այդ բիզնեսում հիմնականում գործում են մարդիկ, ովքեր խոշոր, կայացած գործրարներ են համարվում: Սա շատ բնական է: Ձեր հարցը շատ տեղին ու հետաքրքիր էր, որովհետև ես բնապահպանների գործունեությունից սոցիալիզմի հոտ եմ առնում, համայնավարական կոչեր եմ լսում, կուլակաթափման ակնարկներ եմ զգում: Դա մենք անցել ենք: Մասնավոր սեփականությունը ամբողջ դեմոկրատկան աշխարհում խստագույնս պաշտպանված է, իսկ Հայաստանը չի կարող բացառություն լինել: