Ճանապարհորդություն ժամանակի միջով. Tehran Times-ը ծավալուն հոդված է հրապարակել Իրանի հայկական եկեղեցիների մասին

Անցած հազարամյակների ընթացքում Իրանը ականատես է եղել բազմաթիվ իրադարձությունների՝ ինչպես սոցիալական, այնպես էլ տեխնոլոգիական, կրոնական, մշակութային և այլն, որոնք հանգեցրել են ներկայիս ռասաների, լեզուների, կրոնների և մշակութային տարբերություններին, գրում է Tehran Times-ը:

Չնայած ներկայումս Իրանի բնակչության մեծ մասը քրիստոնեություն չի դավանում, բայց այն Իրանում ունի ավելի քան մեկ միլիոն հետևորդ: Ներկայումս Իրանում ավելի քան 600 եկեղեցի կա և ավելի քան 300 000 քրիստոնյա, գրում է պարբերականը:

Եկեղեցիները, մատուռները և տաճարները, որպես քրիստոնեական աշխարհի խորհրդանիշներ, սովորաբար գեղեցիկ են՝ անզուգական ճարտարապետական առանձնահատկություններով: Այսօր Իրանում կա մոտ 600 եկեղեցի, որոնցից 90-ը ընդգրկված է Ազգային հուշարձանների ցանկում, իսկ երեքը ճանաչված են՝ որպես համաշխարհային ժառանգություն:

Ահա Իրանի կարևոր եկեղեցիները.

Սուրբ Սարգիս Մայր տաճար

Սուրբ Սարգիս տաճարը, որը գտնվում է Թեհրանի կենտրոնում, կառուցվել է 1970-ականների սկզբին՝ որպես Հայ առաքելական եկեղեցի:

Այս եկեղեցու կարևորագույն բաղադրիչը շենքի բակում գտնվող Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիրն է, որը ոգեկոչում է 20-րդ դարի երկրորդ տասնամյակում օսմանցիների կողմից բնաջնջված հայերի հիշատակը: Սուրբ Սարգիս տաճարի արտաքին մասը սպիտակ մարմարից է, իսկ ներքին պատերը ծածկված են աստվածաշնչյան թեմաներով նկարներով։

Սուրբ Ամենափրկիչ տաճար

Սուրբ Ամենափրկիչ տաճարը, որը նաև հայտնի է որպես Վանք եկեղեցի, գեղեցիկ տաճար է, որը գտնվում է Սպահանի կենտրոնում գտնվող Ջոլլա պատմական տարածքում:

Կառուցվել է 1648-1655 թվականներին Սաֆավի կառավարիչների խրախուսմամբ՝ տաճարն ունի շքեղ ինտերիեր՝ հարուստ կերպով զարդարված վերականգնված պատի նկարներով՝ լի կյանքով և գույներով, ներառյալ սարսափելի նահատակությունները և մնջախաղի դևերը:

Թավրիզի Սուրբ Մարիամ եկեղեցի

Թավրիզի Սուրբ Մարիամ եկեղեցին, որը հայտնի է նաև որպես Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, կառուցվել է 12-րդ դարում հայկական ճարտարապետության հիման վրա Թավրիզի կենտրոնում, որտեղ այժմ գտնվում է Դիք Բաշի պատմական տարածքը:

Եկեղեցին հիշատակվել է պատմաբանների, օրինակ՝ Մարկո Պոլոյի կողմից 1275 թվականին Չինաստան կատարած իր էքսկուրսիայի ժամանակ: Հետաքրքիր է իմանալ, որ եկեղեցին վերակառուցվել է եկեղեցու ավերակների վրա, որը նախապես ավերվել է 1780 թվականին ավերիչ երկրաշարժից:

Սուրբ Կարապետ եկեղեցի

Սուրբ Կարապետ եկեղեցին կառուցվել է 20-րդ դարի կեսերին Իրանի հարավ-արևմուտքում՝ նավթով հարուստ Աբադան քաղաքում։

Այն ժամանակին Աբադանի հայ համայնքի ամենամեծ հավաքատեղերից մեկն էր, սակայն քաղաքում հայերի սակավաթիվ լինելու պատճառով այն այլևս չի գործում։ Այն վնասվել է 1980-1980 թվականների Իրանաիրաքյան պատերազմի ժամանակ, սակայն հետագայում վերականգնվել է։

Իրանի հայկական վանական համալիրներ

Երկրի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Իրանի հայկական վանական համալիրները բաղկացած են հայ-քրիստոնեական երեք վանական համալիրներից՝ Սուրբ Թադեոս, Սուրբ Ստեփանոս և Ձորձորի մատուռ:

Այս շինությունները, որոնցից ամենահինը` Սուրբ Թադեոսը, թվագրվում է 7-րդ դարով, հայկական ճարտարապետական և դեկորատիվ ավանդույթների ակնառու համամարդկային արժեքի օրինակ են: Դրանք վկայում են տարածաշրջանային մյուս մշակույթների, մասնավորապես բյուզանդական, ուղղափառ և պարսկական մշակույթների հետ շատ կարևոր փոխանակման մասին:

Գտնվելով հայկական մշակութային տարածքի գլխավոր գոտու հարավարևելյան եզրին՝ վանքերը կազմում էին տարածաշրջանում այս մշակույթի տարածման կարևոր կենտրոն։ Նրանք այդ մշակույթի վերջին տարածաշրջանային մնացորդներն են, որոնք դեռևս գտնվում են ամբողջականության բավարար վիճակում: Բացի այդ, վանական համալիրները, որպես ուխտատեղիներ, դարերի ընթացքում հայկական կրոնական ավանդույթների կենդանի վկաներ են։

2005թ. հուլիսին Շահրիար Ադլը, ով ղեկավարում էր իրանական երեք եկեղեցիները ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում գրանցող խումբը, ասաց, որ իրենք Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցում հայտնաբերել են մի տուփ, որը պարունակում էր Հիսուսի առաքյալների հետևորդներից մեկի ոսկորները:

«Մնացորդները, ամենայն հավանականությամբ, կարող են պատմական արժեք ունենալ: Եկեղեցու ավանդույթի համաձայն՝ գիտենք, որ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը Կապադովկիայի Կեսարիայի արքեպիսկոպոս օծվելուց հետո, ընկերական ժեստով այդ շրջանի արքեպիսկոպոս Կվինտիոսին նվիրել է Հովհաննես Մկրտչի մասունքները։ Աճյունները տեղափոխվել են Հայաստանի Մուշ քաղաքի Հովհաննես Մկրտիչ տաճար»,-հոդվածը եզրափակում է Tehran Times-ը։