Մարզերից հուշարձանների տեղափոխման նպատակահարմարությունը և դրանց ճակատագիրը

Պատմամշակութային կոթողների պահպանության համար պատասխանատու մարմիններն ու պատմամշակութային հուշարձանների պահպանությամբ զբաղվող ակտիվիստներն այսօր բանավեճ էին հրավիրել, որի ժամանակ ակտիվիստները մեղադրում էին նրանց հուշարձանները տեղափոխելու համար, իսկ վերջիններս փորձում էին արդարանալ։

Բանավեճին մասնակցում էին «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների եւ պատմական միջավայրի պահպանության» ՊՈԱԿ տնօրեն Վլադիրմիր Պողոսյանը, Հայաստանի պատմության թանգարանի տնօրեն Անելկա Գրիգորյանը, Պատմության եւ մշակույթի հուշարձանների պահպանության գործակալության պետ Արմեն Աբրոյանը եւ «Պատմական հուշարձանների պահպանություն» նախաձեռնության ակտիվիստներ Ռուբեն Բաղդիշյանը, Սոֆյա Հովսեփյանը, «Բնատաճար» հասարակական նախաձեռնության ղեկավար Ապրես Զոհրաբյանը:
Ակտիվիստները մասնավորապես մտահոգություն հայտնեցին հուշարձանների Երևան տեղափոխելու հետ կապված՝հետաքրքրվելով, թե ինչ կարգով են ընտրվել այդ հուշարձանները։ Նրանք հայտարարեցին, որ չեն վստահում պատկան մարմիններին ու նրանց որդեգրած գործելաոճին։ Տարակուսանք հայտնեցին այն ռանչությամբ, թե ինչպես է ի սկզբանե Երևան տեղափոխվելիք հուշարձանների թիվը եղել 115, հետո նվազել՝ դառնալով 63, ապա դարձել 51:

Իսկ Պատմության թանգարանի տնօրեն Անելկա Գրիգորյանը նժեց, որ իրենք ընտրել են հուշարձանների մի խումբ, որոնք պահպանության կարիք ունեն, և այդ նախաձեռնությունն իր մեջ կրում էր ունեցածը ճանաչելու և պահպանելու խնդիր։

«Հուշարձանների ցուցակագրումը, ինչպես նաև ցուցահանդեսի կազմակերպման ընթացքը գիտական վերահսկողության տակ էին։ Հիմա պատմության թանգարանը սկսել է անել այդ գործը, դարձրել եք թիրախ, իսկ մինչ այժմ ոչ ոք չգիտեր դրանց նշանակությունը»,-հակադարձեց Անելկա Գրիգորյանը։

«Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության» ՊՈԱԿ տնօրեն Վլադիմիր Պողոսյանն իր հերթին նշեց, որ այստեղ հարցը ոչ միայն հուշարձանը ներկայացնելու խնդիրն է, այլ այն նաև իրավական հարց է։ Եվ պետությունն ինքն է որոշում իր սեփականությունն ինչպես օգտագործի։

Ի հակադրումն «Պատմական հուշարձանների պահպանություն» նախաձեռնության ակտիվիստ Ռուբեն Բաղդիշյանն ասաց, որ հուշարձանները պետությանը չեն պատկանում, դրանք հանրությանն են, և դրանց ոչնչացում չէր սպառնում։

Ակտիվիստները պետական պաշտոնյաներին մեղադրեցին նաեւ այն բանում, որ վերջիններս, առանց գնալու և տեղում տեսնելու հուշարձանները, արխիվային փաստաթղթերի հիման վրա են կայացրել իրենց որոշումները։

Հարցի շուրջ խոսեց նաև Պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության գործակալության պետ Արմեն Աբրոյանը և վստահեցրեց ակտիվիստներին, որ սա այն հարցը չէ, որը պետք է քննարկել, սա գիտական հարց է և ունի գիտական հիմնավորում։ «Սա ուղղակի տեղափոխություն չէ, սա ցուցադրության և հետ վերադարձնելու համար է և ինքնին բացառիկ երևույթ է»,-պարզաբանեց Արմեն Աբրոյանը։