Ինչպես Դ.Դեմիրճյանը դաս տվեց Դրաստամատ Սիմոնյանին

1934 թվականի օգոստոսի սկզբներին տեղի ունեցավ Հայաստանի սովետական գրողների առաջին համագումարը:

- Երկու հարց պիտի լուծենք, - հայտարարեց Սիմոնյանը, - նախ՝ ինչո՞վ ենք գնում Մոսկվա: Մեր տրամադրության տակ ինքնաթիռ էլ կա, գնացք էլ:

Շիրվանզադեն, հենված ձեռնափայտին, ակնոցների տակից անտարբեր նայում էր շուրջը: Նրա համար մեկ էր. գնացքով էլ էր կտրել աշխարհը, ինքնաթիռով էլ:

Դեմիրճյանը միայն մի խոսք ասաց.
- Ինքնաթիռով գնալու դեպքում ինձ մոռացեք:
- Ոչ մի ինքնաթիռ, - վեր թռավ Չարենցը, - հողից ու կյանքից ձնաձրացե՞լ ենք: Ի՞նչ գործ ունենք օդում: Հետո, որ ամենակարևորն է, մտածո՞ւմ եք մեր գրականության ապագայի մասին: Մի բան որ պատահի մեզ, բոլոր սկսնակները մի օրում կլասիկ կհայտարարեն իրենց:
- Գնացքո՜վ, գնացքո՜վ, - ձայնեցին այս ու այն կողմից:

Գնացքով մեկնելու միտքը հաղթանակեց:

- Շա՛տ լավ, - ասաց Սիմոնյանը, - գնացքով: Հիմա երկրորդ և ամենադժվարին հարցը լուծենք. Ով ում հետ պիտի կուպե զբաղեցնի: Կանանց հետ գնացողներինը պարզ է: Խոսքս մյուսների մասին է:
- Գարեգինին տվեք ինձ, - շտապեց ձայնել Դեմիրճյանը:

Դրաստամատ Սիմոնյանը հանգիստ շունչ քաշեց: Մյուսներն էլ թեթևացած զգացին իրենց:

- Այս հարցն էլ համարենք լուծված, - ասաց նախագահը և բարձրացավ տեղից:

Ցրվեցինք: Հետագայում իմացա հետևյալը: Ասացին, իբր, Դերենիկ Դեմիրճյանը քիչ ծանր, երեխայի քմահաճություններով հարուստ բնավորություն ունի, և շատերի համար դժվար էր ավելի քան երեք օր նրա հետ մեն-մենակ նույն հարկի տակ լինել: Մարդիկ էլ նախօրոք դիմել էին Սիմոնյանին.

- Դեմիրճյանի ընկերակցությունից ազատիր մեզ:

Առաջ ընկնելով, ասեմ. մինչև Մոսկվա հասնելը, Դեմիրճյանի ո´չ ծանր բնավորությունը տեսա, ո´չ երեխայի քմահաճություննները:
Եվ այսպես, օգոստոսի տասներեքին ճանապարհվեցինք Մոսկվա: Միջազգային վագոնի մուտքի մոտ կանգնած Դեմիրճյանը, կարծես, իմ երևալուն էր սպասում:

- Ուշացար, - խոսեց նա: - Բոլորը ընկերներով են, իսկ ես' մենակ: Հա՛, հանկարծ աչքը գցեց աչքիս, - հո դե՞մ չես, որ ինձ հետ ես:
- Ի՜նչ եք ասում, ընկեր Դեմիրճյան, - շտապեցի վրա բերել, - ինձ համար երջանկություն է ձեզ հետ տեղ գնալը:
- Որ էդպես է, - ուրախացած ձայնեց նա, հետևիր ինձ:

Մի րոպե չանցած, կանգնած էինք մի դռան առաջ:

- Ահա՛ մեր կուպեն, - ասաց Դեմիրճյանը: - Վերևի տեղը պիտի զբաղեցնես: Ջահել ես:

Գնացքը շարժվեց: Մերոնք բոլորն էլ իրենց կուպեներում էին. իրե՞րն էին տեղավորում, ճանապարհորդությա՞նը հարմարվում, չգիտեմ:
Միջանցքում միայն Սիմոնյանն ու Դեմիրճյանն էին, որ ետուառաջ քայլելով, հանգիստ զրուցում էին: Ինչի՞ մասին: Այդ էլ չգիտեի:
Վագոնի պատուհանից գլուխս դուրս հանած, մենակությունս երգով էի լցնում. երգում էի՝ ինչ ավելի հարմար էր գալիս վագոնների անիվների թխկթխկոցին: Մեկ էլ այն տեսա, որ Դեմիրճյանը քաշեց թևս:

- Արի ներս:

Սիմոնյանը բաժանվեց նրանից: Անցանք կուպե:

- Է-էդ ի՞նչ էիր անում, - կակազելով, հարցրեց Դեմիրճյանը:
- Երգում էի, - վատ բան չարած մարդու հանգստությամբ ասացի ես:
- Ես էլ գիտեմ, որ ե-երգում էիր, - նորից կակազեց Դեմիրճյանը: Իսկ թույլտվություն վերցրե՞լ էիր:
- Երգելո՞ւ համար, - շշմեցի ես:
- Հա, հե՛նց երգելու համար, - շեշտեց Դեմիրճյանը:
- Ումի՞ց պիտի թույլտվություն վերցնեի, - տարակուսած հարցրի ես:
- Սի-Սիմոյանից, - ասաց Դեմիրճյանը: - Երգելդ դուր չեկավ նրան: Մոսկվա ենք գնում, ասաց, գրողների համամիութենական առաջին համագումար, և ե՞րգ: Ո՞ւր մնաց լրջությունը: Խնդրեց, որ զգուշացնեմ: Սիրտս կծկվեց. մի՞թե երգը անլրջության նշան է:
- Քիթդ մի՜ կախիր, - շփոթվածությունս տեսնելով, խոսեց Դեմիրճյանը: - Բարձրացիր ու էն-վերևի դարակից' վերարկուիս տակ դրած բանը տուր ինձ:

Կատարեցի նրա խնդրանքը: Քիչ անց կաշվե պատյանի միջից հանեց ջութակը:

- Հիմի թող տեսնի, թե ինչպես եմ զգուշացնում քեզ, - ասաց ու ձեռքն առավ կնտկնտոցը: - Մոսկվա գնալի՛ս, համագումարի լինի, թե ինչի, կարելի է և՛ երգել, և՛ նվագել: Ուրախությունից չեն փախչի:

Ու սկսեց նվագել: Մեղմ ասած, վատ էր նվագում: Թվում էր, պարզապես սղոցում է լարերը: Բայց ինչ էլ որ անում էր, հուզվելով, ապրումներով էր անում: Վագոնը մեկեն իրար անցավ: Առաջինը մեր կուպեի մոտով անցավ Սիմոնյանը: Հետո իրար ետևից երևացին մյուսները: Դեմիրճյանը, գլուխը կախ, իր գործին էր: Մարդիկ, ինչպես հայտնվել էին, այնպես էլ հեռացան: Ես այլևս դուրս չեկա կուպեից: Այդպես շարունակվեց մինչև ուշ երեկո: Հաջորդ առավոտյան Դրաստամատ Սիմոյնաը միջանցքում կանգնեցրեց ինձ:

- Գարեգի՛ն, սիրելի՛ս, - խոսեց նա, - շատ ես մնում կուպեում: Դուրս եկ, պատուհանից շուրջդ նայիր: Գիտեմ, առաջին անգամ ես տեսնում այս վայրերը: Երգելդ էլ որ գա՝ երգիր. Գնացքը մարդուն երգի է տրամադրում: Կուպեում եղածս ժամանակ Դեմիրճյանը շարունակ իր ջութակն էր նվագում:

Սիմոնյանը չարիքներից փոքրագույնի հետ էր հաշտվել:

Գարեգին Բես «Երկեր երեք գրքով. գիրք երրորդ»

Նյութը՝ Ք.Ա-ի