Ուղեվարձի թանկացումը բարեփոխո՞ւմ է, թե՝ մանիպուլյացիա․ Սոնա Աղեկյան

«Մայր Հայաստան» դաշինքի անդամ Սոնա Աղեկյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Ուղեվարձի թանկացում`բարեփոխո՞ւմ, թե մանիպուլյացիա. իշխանության փաստարկների փլուզումը։

Երևանի քաղաքային 2,5 միավորանոց իշխանությունը որոշեց հանրային տրանսպորտի ուղեվարձը եռակի բարձրացնել՝ 100 դրամից հասցնելով 300-ի, և ճնշման տակ ստիպված եղան սահմանել նաև 150 դրամանոց ուղեվարձ։ Թանկացման որոշման հիմնավորման համար ներկայացվում են տարբեր փաստարկներ, որոնք, սակայն, մանրակրկիտ ուսումնասիրելուց հետո ավելի շատ հիշեցնում են մանիպուլյացիա, քան տնտեսական կամ քաղաքային զարգացման ծրագիր։ Հիմնական հարցն այն է, թե արդյո՞ք այս «բարեփոխումները» իսկապես հիմնավորում են ուղևորների վրա դրվող հավելյալ բեռը, թե՞ խոսքը պարզապես հերթական փող քերելու սխեմայի մասին է։

1. Տրանսպորտային միջոցների նորացում՝ ո՞ւմ հաշվին

Իշխանությունը պնդում է, որ հին «Գազելները», «ՌԱՖ»-երը, «Երազները» և այլ փոքր տարողունակության տրանսպորտային միջոցները փոխարինվել են նոր, ավելի հարմարավետ ավտոբուսներով։ Սակայն հարցն այն է, թե արդյո՞ք դա արդարացնում է ուղեվարձի բարձրացումը։
Եթե նախկինում ձեռք բերված տրանսպորտային միջոցները վատն էին կամ ժամկետից շուտ շարքից դուրս եկան, ապա դրա համար պետք է պատասխան տան այդ գնումները կատարած անձինք, ոչ թե քաղաքացիները։ Հանրային տրանսպորտի արդիականացումը պետք է լինի քաղաքի զարգացման բնական գործընթաց, ոչ թե ուղևորներին «պատժելու» պատճառ։

Նոր ավտոբուսներ ունենալու համար ուղեվարձի թանկացումը նույնքան աբսուրդ է, որքան օրինակ՝ հյուրանոցը ծառայությունների գները բարձրացնի՝ նոր կահույք գնելու դեպքում։ Հանրային տրանսպորտը, ի տարբերություն հյուրանոցի, չունի մատչելի այլընտրանք, իսկ ուղեվարձի բարձրացումը տանում է դեպի ավելի շատ անձնական մեքենաների օգտագործում, խցանումների աճ և օդի աղտոտման ավելացում։

2. Կարգապահ վարորդը բարելավում չէ, այլ նվազագույն պահանջ

Քաղաքային 2,5 միավորանոց իշխանությունը ներկայացնում է, որ տրանսպորտի վարորդներն այժմ բարեկիրթ են, չեն ծխում, բարձր երաժշտություն չեն լսում, չեն վարում անթույլատրելի արագությամբ։ Սա գովելի է, բայց արդյո՞ք դա կարելի է ներկայացնել որպես լուրջ ձեռքբերում։
Այս ամենը տրանսպորտի բնականոն աշխատանքի անբաժան մասն է։ Եթե այս ամենը նախկինում անտեսվել է, ապա խնդիրը պետք է լուծվեր պատշաճ վերահսկողության միջոցով, ոչ թե ուղեվարձի բարձրացմամբ։

3. Ստվերի դեմ պայքարի հեքիաթը

ՔՊ-ական պաշտոնյաներն ասում են, որ տրանսպորտի ոլորտում ստվերը գրեթե 100%-ով կվերանա։ Սակայն եթե նախկինում գոյություն ուներ ստվերային շրջանառություն, ապա ինչո՞ւ այն բացահայտված ու վերացված չի եղել մինչ այս պահը և ինչո՞ւ ստվեր ստեղծողները պատասխանատվության կանչված չեն։
Ստացվում է, որ իշխանությունը տարիներ շարունակ հանդուրժել է այդ կոռուպցիոն սխեմաները։ Եթե այժմ խոստանում են, որ ստվերը կանհետանա, ապա դա նշանակում է, որ հնարավոր էր այդ գործընթացը ղեկավարել առանց ուղեվարձի թանկացման։ Իսկ գուցե ստվերը բացահայտելու դեպքում պարզվեր, որ բյուջեի կորուստներն այնքան մեծ են, որ անգամ կարիք չլիներ ուղեվարձը բարձրացնելո՞ւ։

4. Wi-Fi, GPS, արտոնություններ՝ շղարշ թանկացման համար

Քաղաքային իշխանությունը հայտարարում է, որ հանրային տրանսպորտում ներդրվել են անվճար Wi-Fi և GPS համակարգեր։ Բայց ի՞նչ արժեք ունեն դրանք այն քաղաքացու համար, ում համար տրանսպորտը դարձել է անհասանելի իր գնի պատճառով։
Wi-Fi-ի առկայությունը չի նպաստում երթևեկության որակի բարելավմանը, այն ընդամենը փոքր հավելում է, որը չէր կարող դառնալ ուղեվարձի բարձրացման պատճառ։ GPS-ի առկայությունը նույնպես նորմալ ծառայություն է, ոչ թե բարեփոխում։ Հատկապես, երբ այս համակարգը դեռ լիարժեք չի աշխատում, իսկ ավտոբուսի գալու ժամանակը նույն 35-40 րոպեն է մնում։

5. Թանկացում՝ առանց հաշվարկի

Իշխանությունը դեռ չի ներկայացրել կոնկրետ հաշվարկ, որը կարդարացնի ուղեվարձի բարձրացումը։ Կարո՞ղ է քաղաքային իշխանությունը ցույց տալ, որ 100 դրամը բավարար չէր, և ինչո՞ւ էր անհրաժեշտ հենց 150-300 դրամ։
Ավելին, եթե նոր համակարգի ներդրման արդյունքում որոշ ուղևորներ ստանում են անվճար կամ զեղչված ուղեվարձ, դա նշանակում է, որ մյուս ուղևորներն են վճարում այդ արտոնությունների դիմաց։ Իսկ այդ դեպքում, հնարավո՞ր չէ, որ եկամուտները մնային նույնը, և թանկացման անհրաժեշտություն ընդհանրապես չառաջանա՞ր»։

Ամբողջ այս գործընթացը ցույց է տալիս, որ երևանցու քվեն չստացած իշխանությունը ներկայացնում է տարրական նորմերը որպես ձեռքբերումներ, իսկ ուղեվարձի բարձրացումը արդարացնում է այնպիսի փոփոխություններով, որոնք չեն ապահովում ուղևորների համար իրական որակական բարելավում։
Եթե այս գործընթացը լիներ թափանցիկ, և ուղևորները տեսնեին, որ թանկացումը ծառայում է հենց իրենց շահերին, ապա գուցե ընդունելի լիներ նման փոփոխությունը։ Սակայն երբ հասարակությանը պարզապես կանգնեցնում են փաստի առաջ, իսկ ներկայացված «բարեփոխումները» ավելի շատ մանիպուլյատիվ բնույթ են կրում, ապա այս ամենը այլ կերպ, քան փող քերելու հերթական սխեմա, չի կարելի անվանել։

Ի վերջո, իշխանությունն ինքն է ապացուցում, որ թանկացումը ոչ թե բարեփոխման, այլ պարզապես բյուջեն լցնելու գործիք է։

«Մայր Հայաստան»-ը ուղեվարձի սակագնի նախագիծ է ներկայացրել, որի տակ կա 17 հազար քաղաքացու ստորագրություն։ Երևանցու քվեն չստացածները վախենում են այն բերել Ավագանու օրակարգ և քննարկել, որովհետև նախագծով ուղեվարձը սահմանվում է տրոլեյբուսի դեպքում 50, ավտոբուս, Մետրո` 100 դրամ, թոշակառուներին և հաշմանդամներին տրվում է անվճար երթևեկության իրավունք։ Սա է իրական պատկերը` ուղեվարձի թանկացման գործընթացում»։