ԿԿՀ-ն հրապարակել է եզրակացություն Թալինի համայնքի ղեկավարի արտահայտության վերաբերյալ

Հայաստանի Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը (ԿԿՀ) 2025թ. սեպտեմբերի 22-ին հրապարակվել է թիվ 10/2025/Վ/Վ եզրակացությունը՝ ՀՀ Արագածոտնի մարզի Թալին համայնքի ղեկավար Տավրոս Սափեյանի գործողությունների վերաբերյալ: Հանձնաժողովը քննարկել է Սափեյանի կողմից «Փոխքաղաքապետը մեկ ճլոտի է տվել քաղաքացուն իր դրսևորած վարքի համար» արտահայտության օգտագործման էթիկական տեսանկյունը և կայացրել է որոշում:

Ստորև ներկայացնում ենք կայացված որոշման իրավական վերլուծությունը:

Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը քննության է առել ՀՀ Արագածոտնի մարզի Թալին համայնքի ղեկավար Տավրոս Սափեյանի նկատմամբ ներկայացված բողոքը: Քննության առարկան եղել է 2025թ. հուլիսի 24-ին վարքագծի կանոնի առերևույթ խախտման վերաբերյալ դեպքը, որը կապված է «24News» լրատվամիջոցի հետ հարցազրույցում Սափեյանի կողմից հնչեցրած արտահայտության հետ:

Ըստ Հանձնաժողով ներկայացված տեղեկատվության՝ Թալինի քաղաքապետի տեղակալ Գուրգեն Թադևոսյանի կողմից քաղաքացու նկատմամբ ենթադրյալ բռնություն գործադրելու դեպքի մասին լրատվության մեջ հնչեցրած հարցին Տավրոս Սափեյանը պատասխանել է, որ «Փոխքաղաքապետը մեկ ճլոտի է տվել քաղաքացուն իր դրսևորած վարքի համար»: Դիմումատուն պնդել է, որ այս արտահայտությամբ համայնքի ղեկավարը բացահայտ արդարացրել և խրախուսել է քաղաքացու նկատմամբ բռնության գործադրումը:

Պարզաբանման մեջ Տավրոս Սափեյանը նշել է, որ իր արտահայտությունը չի կարող մեկնաբանվել որպես անօրինական գործողության արդարացման կամ խրախուսման փորձ: Նա պնդել է, որ պարզապես փոխանցել է իրեն հայտնի տեղեկությունը: Այնուամենայնիվ, ԿԿՀ-ն գտել է, որ Սափեյանի օգտագործած «ճլոտի» (ապտակ) բառն ունի բացասական երանգ և իր բնույթով ենթադրում է հավանություն տալը բռնության գործադրմանը:

Հանձնաժողովն իր որոշման մեջ հղում է կատարել «Հանրային ծառայության մասին» օրենքի 28-րդ հոդվածին, որը սահմանում է հանրային պաշտոն զբաղեցնող անձանց վարքագծի ընդհանուր կանոնները: Միաժամանակ, Հանձնաժողովը կիրառել է ԿԿՀ կանոնագրքի 14-րդ կետը, համաձայն որի՝ հանրային պաշտոն զբաղեցնող անձը պարտավոր է ձեռնպահ մնալ այնպիսի վարքագծի դրսևորումից, որը կարող է ընկալվել որպես հակաօրինական գործունեություն կամ դրա խրախուսում կամ դրա նկատմամբ հանդուրժողականություն:

Ուսումնասիրելով հարցազրույցի ամբողջական համատեքստը, Սափեյանի գործածած ոճական դարձվածքները և նրա պարզաբանումները, ԿԿՀ-ն եզրակացրել է, որ՝

1. «Ճլոտի տալ» արտահայտությունն իր բնույթով ենթադրում է ֆիզիկական բռնության գործադրում։
2. Հարցազրույցի համատեքստում Սափեյանը չի քննադատել կամ դատապարտել փոխքաղաքապետի գործողությունները։
3. Պարզաբանումներում Սափեյանը չի կարողացել հիմնավորել, որ արտահայտությունը չի պարունակել բռնության խրախուսում։
4. Որպես համայնքի ղեկավար, Սափեյանը պարտավոր էր առավել զգուշավոր լինել իր հրապարակային արտահայտություններում։

Հաշվի առնելով վերոնշյալ հիմնավորումները, ԿԿՀ-ն որոշել է, որ Տավրոս Սափեյանի գործողություններում առկա է վարքագծի կանոնի խախտում:

Տվյալ որոշումն ուշագրավ է մի քանի առումներով:

1. ԿԿՀ-ն իր որոշմամբ սահմանել է, որ բռնության արդարացումը կարող է դրսևորվել ոչ միայն ուղղակի կոչերով, այլև այնպիսի ձևակերպումներով, որոնք իրենց ենթատեքստում պարունակում են հավանության տարրեր: «Ճլոտի տալ» արտահայտությունը, որը հայերենում նշանակում է «ապտակել», ԿԿՀ-ն դիտարկել է որպես ոչ ընդունելի և բռնության խրախուսում պարունակող ձևակերպում պաշտոնյայի խոսքում:
2. ԿԿՀ-ն այս որոշմամբ շեշտել է, որ պաշտոնատար անձանց պատասխանատվության աստիճանը բարձր է՝ անկախ նրանից, թե արդյոք խոսքն արտահայտվել է պաշտոնական համատեքստում, թե ազատ հարցազրույցի ընթացքում: Լրատվամիջոցին տրված հարցազրույցը համարվում է պաշտոնական արտահայտություն, որի համար պաշտոնյան կրում է լիարժեք պատասխանատվություն:
3. Սույն որոշումը ցույց է տալիս, որ պաշտոնատար անձանց հետագա պարզաբանումները կարող են լինել անբավարար, եթե սկզբնական արտահայտությունն ակնհայտորեն պարունակում է բռնության խրախուսման տարրեր: Տավրոս Սափեյանի պարզաբանումները չեն ընդունվել որպես բավարար հիմնավորում՝ պատասխանատվությունից ազատվելու համար:
4. ԿԿՀ-ն ընդգծել է, որ պետական պաշտոնյաների խոսքի նկատմամբ կիրառվում են ավելի բարձր չափանիշներ, քան սովորական քաղաքացիների նկատմամբ: Համայնքի ղեկավարը, լինելով հանրային դեմք և պաշտոնատար անձ, կրում է հատուկ պատասխանատվություն իր արտահայտությունների համար:

Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի 10/2025/Վ/Վ եզրակացությունը կարևոր իրավական նախադեպ է ստեղծում պաշտոնատար անձանց արտահայտությունների և դրանց էթիկական սահմանների գնահատման համար: Հանձնաժողովն ընդգծել է, որ բռնության որևէ արդարացում կամ խրախուսում, նույնիսկ անուղղակի ձևակերպումներով, անընդունելի է հանրային պաշտոն զբաղեցնող անձանց կողմից:

Որոշումը նաև ուղերձ է պաշտոնյաներին, որ պետք է առավել զգուշավոր լինեն իրենց հրապարակային ելույթներում և խուսափեն այնպիսի արտահայտություններից, որոնք կարող են ընկալվել որպես բռնության արդարացում կամ խրախուսում, նույնիսկ եթե դա չի եղել նրանց նախնական մտադրությունը: