Գիտնականները պատմում են Տիտանի մեթանային սառցալեռների մասին

ԱՄՆ Կոռնելի համալսարանի գիտաշխատողները պարզել են, որ Սատուրն մոլորակի խոշորագույն արբանյակ Տիտանի մակերևույթի ածխաջրածնային լճերի մակերևույթին հնարավոր են պինդ մեթանից բաղկացած «սառցալեռների» կուտակումներ: Ուսումնասիրության արդյունքների մասին պատմում է NASA-ի կայքը:

Առաջ համարվում էր, որ մեթանային լճերի մակերևույթին լողացող սառույցների գոյությունն անհնար է, քանի որ այս նյութի խտությունը պինդ վիճակում ավելին է, քան հեղուկ վիճակում, ուստի դրանք, ձևավորվելու դեպքում, անմիջապես կսուզվեն: Նոր հետազոտության մեջ, սակայն, գիտնականներն ուշադրություն են դարձրել այն հանգամանքին, որ երկրային կամ բնական պայմաններում առաջացող սառույցը պարտադիր չէ՝ լինի մաքուր, այն է՝ մեկ նյութից բաղկացած, այլ կարող է ընդգրկել նաև որոշ գազեր, որոնք կարող են լուծված լինել հեղուկում:

Գիտնականները հաշվարկել են, որ եթե Տիտանի մեթանային «սառույցը» պարունակում է նույնքան գազ, որքան Երկրագնդի վրայի այսբերգները (մոտ 5%), ապա դրանք ունակ են բարձրանալու և լողալու մեթանային լճերի մակերևույթին:

Թե ինչպես է իրեն պահում նման սառույցը, կախված է Տիտանի մակերևույթի ջերմաստիճանից: Բանն այն է, որ ջերմաստիճանի տատանումները հանգեցնում են այս արբանյակի մթնոլորում հեղուկ և պինդ ածխաջրածինների խտության հարաբերության փոփոխության: Այսպես՝ -183°C ջերմաստիճանի դեպքում պինդ վիճակում գտնվող մեթանը պիտի սկսի բարձրանալ լճերի մակերևույթ: Սակայն եթե եղանակը հանկարծ մի քանի աստիճանով ցրտի, այդ «սառույցը» կրկին կսուզվի սեփական ծանրության տակ:

Այսպիսով, Տիտանի լճերը կարող են վերից և վարից պարուրված լինել «սառցե» թաղանթով: Գիտնականների եզրակացությունները հաստատել կամ ժխտել կարող են միայն «Կասսինի» տիեզերական սարքի կողմից իրագործվող ռադոզոնդավորման նորագույն արդյունքները:

«Կասսինի»-ն գտնվում է Սատուրնի մոտակայքում սկսած 2004 թվականից: Բացի Տիտանի դիտումներից, այն պարբերաբար հետազոտում է նաև մոլորակի երկու այլ արբանյակներ՝ Միմասը և Թետիսը: