Վահրամ Փափազյանի և Արուս Ոսկանյանի սիրո պատմությունը

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում Վահրամ Փափազյանի «Հետադարձ հայացք» (տե՛ս նաև` «Մինչև էդ անճոռնին ետ չգա ու ինձ չսպանի, մեռնողը չե՛մ. Սոֆիկը` Վահրամ Փափազյանին», «Աֆիշաների վրա հայտարարված սատանաները սկսեցին պարել արյունակալած աչքերիս առջև». Վահրամ Փափազյան», «Փափազյանի արվեստում նկատելի է հելլենիստական քանդակագործության ավարտուն, հաշվարկված պլաստիկությունը») երկհատորյակ հուշագրություններից (առաջին հատոր) մեկ փոքրիկ հատված:

Եվ մի երջանիկ օր, երբ ես թափառում էի ամուսնական մղձավանջից հալածված և իմ անդրանիկ Դեզդեմոնայի անհետացումից հուսահատ, մտքումս ձևակերպելով մոտակա մեկնումս նորից Եվրոպա, ինձ կանգնեցրեց Արուսյակ Դարբասյանը` իր պատկառելի մամայի ընկերակցությամբ, Բերայի գլխավոր պողոտայի բազմամարդ մի անկյունում: Էսայան վարժարանի` իմ աշակերտության շրջանից հետո չէր հանդիպել Արուսյակին. Գեղեցիկ ու փարթամ աղջիկ էր դառել և հոր եղեռական մահից հետո ուսուցչուհու պաշտոն էի վարում քաղաքի ազգային վարժարաններից մեկում:

Լսել էի իմ Դեզդեմոնայի անհետացումը և ժպիտով առաջարկեց իր մասնակցությունը. մայրը ձայնակցեց աղջկան, և ես այդ անտարբեր բազմության մեջ, այդ փողոցի անկյունում, նայեցի Արուսյակի աչքերին, ինչպես երբեք չէի նայել, և իմ այդ հոգեկան շփոթության միջից տեսա Արուսյակին … ինչպես երբեք չէի տեսել: Ինչե՜ր են մեռնում մի վայրկյանում … և ինչե՜ր ծնվում: Եվ այդ մի նայվածքի մեջ հոգումս ծնվեց այն անդիմադրելի, վտանգավոր և անգնահատելի հոգեվիճակը, որի հետ ծանոթանում էի առաջին անգամ իմ կյանքում և որ այդ աղմկոտ փողոցում բռնեց կոկորդիցս ու տիրապետեց ինձ` այնպիսի տիրակալությամբ, որ բռնեցի Արուսյակի ձեռքից և տարա նրան … կամ նա ինձ տարավ, եթե ուզում ես, ընթերցող, ուղիղ … մի վախենա, ընթերցող, փորձատեղի: Իսկ մայրը ապշած ու քարացած մնաց փողոցի անկյունում:

Փորձերը կենդանացան. ներկայացումները բոցավառվեցին. դեռևս ո՛չ մի Օթելլո, այդքան չէր սիրել իր Դեզդեմոնիային: Վերջապես եղավ մի օր, երբ ես սարսափով զգացի, որ մենակ չէի նույնիսկ այնտեղ, որտեղ արտիստը միշտ մենակ պետք է լինի, եթե արտիստ է բեմում ստեղծագործելիս. և իմ Օթելլոն սկսեց խանդել իր Դեզդեմոնային ... իմ նկատմամբ ...

Հանդիսականը, որի ամենատես աչքից չի վրիպում և որից անհնարին է ոչինչ թաքցնել, տեսավ կատարվածը. սիրեց, և այդ ներկայացման քնքուշ ու սրազեղ տեսարաններին իր անօրինակ ոգևորությամբ մասնակցելով մեր հոգեկան երանությունը` մակագրեց այդ մուրհակի տակ, որի վրա մենք երկուսով ուզում էինք մեր կյանքը դնել ...

Կյանքը, սակայն, այլ ուղիներ էր գծել երկուսիս համար ...

Միակ խաղաղ նավահանգիստը, ուր կարող էի հանդիպել Արուսին` մեծ հորս տունն էր: Նա շատ սիրեց Արուսին: Լեզվանի, առինքնող աղջնակ էր Արուսյակը և մարդկանց գրավելու գաղտնիքն ուներ: Եվ նա գրավեց մեծ հորս. Ծերունին նստեցնում էր նրան իր ծնկներին, իր մանուշակի մեջ փաթաթում և ասում էր, որ Արուսյակը շեյթանի փոտուր ունի իր վրա. Մեծահարուստ տնից հարսնացու ընտրելու ծրագրից հրաժարվել էր և ուզում էր օրհնել մեզ: Բայց մայրերը այլ ծրագիր էին մշակում իրենց մտքում, և պատահեց այն, ինչ պետք է պատահեր: Մի օր մեր մայրերը հանդիպում ունեցան ... որից հետո Արուսյակի մայրը, օգտվելով իմ բացակայությունից, մի գիշեր նավ նստեց իր աղջկա հետ և փախցրեց իմ Դեզդեմոնային ... Բուլղարիա` մի հեռավոր ազգականուհու մոտ:

Իմ սիրելի, բարի, հանճարեղ ընկերուհիս. աշխարհում չեն ապրել երկու սրտեր այնքան մոտ իրար, որքան մեր սրտերը, և երբեք երկու աստղեր տարբեր ուղիներով չեն սլացել, ինչպես մեր աստղերը ... և վերջին ճանապարհն էլ առանց ինձ գնացիր /մահացար/, ինչպես առաջինը` դեպի Բուլղարիա. ինչո՞ւ այդպես շուտ և այդքան հապճեպ, մի քիչ էլ սպասիր, գոնե այդ ճանապարհը միասին գնայինք. գուցե, այդպիսով, այսքան քարերի մեջ մի քար կգտնվեր երկուսիս համար, իմ Արուսյակ:

Նյութը` Ք. Ա-ի