Այսօր քանդակագործ Արա Սարգսյանի ծննդյան օրն է

Հայ քանդակագործ, մանկավարժ, հասարակական գործիչ Արա Սարգսյանը ծնվել է 1902 թվականի ապրիլի 4-ին Պոլսից ոչ հեռու գտնվող Մաքրի գյուղում:

Նախնական անհրաժեշտ գիտելիքները ստանում է տեղի Տատյան ուսումնարանում, այնուհետև 1914 թվականին, երբ ընտանիքը տեղափոխվում է Պոլիս` Բերա թաղամաս, ուսումը շարունակում է Եսայան սանոց վարժարանում։ Արայի հորեղբայրը` Սարգիս Սարգսյանը, Կոստանդնուպոլսի հայտնի ճարտարապետներից էր, նրա խորհրդով Արան խորանում է արվեստի մեջ: Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Արան թողնում է ուսումն ու սկսում զբաղվել պատահական աշխատանքով` գոյության միջոցներ վաստակելու նպատակով: Նա զբաղվում է գրագրությամբ, գծագրությամբ, անգամ` էլեկտրիկ: Պատերազմից հետո նա սովորում է նախ Կ.Պոլսի Գեղարվեստի վարժարանում (1919–21), որտեղ հանդես է եկել ինքնուրույն դիմաքանդակներով, հայկական կոտորածների և առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությամբ՝ ողբերգական թեմաներ պատկերող կոմպոզիցիաներով, ապա շարունակել է Վիենայի Գեղարվեստի ակադեմիայի բարձրագույն դպրոցում (1921-24), դիմաքանդակներով մասնակցել տեղի նկարիչների ցուցահանդեսներին։ Այս շրջանի դիմաքանդակները հասուն արվեստագետի ստեղծագործություններ են՝ հոգեբանական խառնվածքների շեշտված դրսևորումներով, որոշ դեպքերում թեթևակի հակումով դեպի իմպրեսիոնիզմը։ Կոմպոզիցիոն ստեղծագործություններում շարունակել է ողբերգական սյուժեները՝ Ռոդենյան ոճի պլաստիկական լուծումներով։ Գեղարվեստի վարժարանի քառամյա ուսումը նա գերազանց ավարտում է երկու տարում: 1921 թվականին ավարտելով Գեղարվեստի ուսումնարանը որոշում է մեկնել Հռոմ: Եսայան վարժարան հովանավորում է Արայի ուսումն արտասահմանում: Այնուհետև կյանքի սղության պատճառով տեղափոխվում է Վիենա և ընդունվում է այսպես կոչված «Վարպետների դպրոց»: Այստեղ նրա առաջին ղեկավարն էր պրոֆեսոր Է. Հելմերը, ապա Մյուլները։ Մասնագիտանում է հատկապես դիմաքանդակի ժանրում և Վիեննայի նկարիչների միության ցուցահանդեսին ներկայացնում է երաժիշտ, պրոֆեսոր Ռիխարդ Ռոբերտի պորտրեն:

Վիեննայում 1924 թվականին ընդունում է սովետական քաղաքացիություն և 1925 թվականի ապրիլի 26-ին ժամանում Երևան՝ դնելով հայկական պրոֆեսիոնալ քանդակագործության սկիզբը։ 1925-ից 1930 թվականերին Երևանյան գեղարվեստական տեխնիկումում բացում է քանդակագործության բաժինը և սկսում դասավանդել այնտեղ: 1930-ական թվականներին Արա Սարգսյանը փորձում է միացնել Հայաստանի նկարիչներին` համատեղ սեմինարներ, ցուցահանդեսներ կազմակերպելու նպատակով: 1932 թվականին Գաբրիել Գյուրջյանի, Միքայել Արուտչյանի, Արա Սարգսյանի ջանքերով հիմնադրվում է Հայաստանի նկարիչների միությունը, իսկ առաջին քարտուղար միաձայնորեն ընտրվում է հենց Արա Սարգսյանը, որը գլխավորում է մինչև 1937 թվականը։

1945թ. նրա ղեկավարությամբ հիմնադրվել է Երևանի գեղարվեստական ինստիտուտը (Երևանի գեղարվեստի ակադեմիա), որի տնօրենն է եղել մինչև 1959թ., ապա՝ ամբիոնի վարիչ, արվեստանոցի ղեկավար (պրոֆեսոր՝ 1947թ-ից):  1920-30թթ ստեղծել է «Վահան Թոթովենց», «Մանուկ Աբեղյան», «Հրաչյա Աճառյան», «Մարիամ Ասլամազյան», «Միքայել Նալբանդյան», «Թորոս Թորամանյան», «Ալեքսանդր Շիրվանզադե», «Սուրեն Սպանդարյան», «Նաիրի Զարյան», «Ալեքսեյ Ջիվելեգով» դիմաքանդակները: Ստեղծել է նաև «Մայիսյան ապստամբության հերոսներին» հուշարձանի (1931թ.) մոնումենտալ հարթաքանդակները: 1942թ. Կիրովականում տեղադրվել է նրա լավագույն գործերից՝ Սերգեյ Կիրովի հուշարձանը (1992թ. հանվել է): 1943թ. ստեղծել է իր կոմպոզիցիոն մտահղացումների գլուխգործոցը՝ «Սահակ Պարթև և Մեսրոպ Մաշտոց» քանդակը (գիպս` 1943թ., փայտ` 1950թ.): Հետպատերազմյան շրջանում կերտել է դիմաքանդակների շարք՝ «Ստեփան Շահումյան» (1949թ.), «Վարդան Աճեմյան» (1954թ.), «Րաֆֆի» (1957թ.), «Վալերի Բրյուսով» (1967թ.) և այլն, նաև' բազմաթիվ մոնումենտալ քանդակներ՝ «Հովհաննես Թումանյան», «Ալեքսանդր Սպենդիարյան» (համահեղինակ՝ Ղուկաս Չուբարյան, երկուսն էլ՝ 1957թ., Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի առջև):

1973 թվականին Երևանում բացվել է Արա Սարգսյանի և Հակոբ Կոջոյանի համատեղ տուն-թանգարանը: