Բռնությունը անհատի մեջ արթնացնում է ամենաստորին կրքերն ու բնազդները. Սոս Սարգսյան

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում Սոս Սարգսյանի «Վարագույրից այն կողմ» (կարդացե՛ք նաև՝   «Հայեցի տղան դարձել է ձեռքից բաց թողած տոնական փուչիկ. Սոս Սարգսյան», «Հայ լինելը մեր խաչն է. Սոս Սարգսյան», «Խուլիգանը ազգություն չունի. Սոս Սարգսյան», «Կոմիտասի ոգին ոչ միայն չի թևածում, այլև իսկի ներկա էլ չէ. Սոս Սարգսյան») գրքից մի փոքրիկ հատված:

«Բոլշևիզմը ստալինյան հասկացությամբ արգելակներ չունեցող վարքագիծ է և կապ չունի որևէ ուսմունքի հետ, նույնիսկ ուտոպիզմ-մարքսիզմի հետ: Ի վերջո, ամեն ուսմունք ունի բարոյական հենքեր և գիտական կանխադրույթներ, սխալ թե` ճիշտ: Այն վարչակարգ է, որի դավանանքը բռնությունն է, և կարող է երկար ապրել, քանի որ անհատի մեջ մշտապես ծնում, արթնացնում է ամենաստորին կրքերն ու բնազդները` դաժանություն, նախանձ, մատնություն, այլասերում … Եվ առավել վտանգավոր է նրանով նաև, որ ուզածդ գաղափարախոսությունը կարող է հարմարեցնել իր գործելակերպին, ցանկացած նպատակ կարող է ծառայեցնել իր շահերին:

Ստալինի երկաթյա ձեռքով հսկա երկիրը դարձավ հսկա մի ոհմակատեղի ու ապրեց օրենքից դուրս, միշտ պատրաստ` հարձակվել-հոշոտելու … Երկիրը փլուզումից հետո մենք ունենք մարդ` ոհմակասեր, մարդ` օրենքից դուրս, ոհմակային գիշատիչ հոգեբանությամբ: Ով մեզ հետ չէ` մեր դեմ է … Եթե թշնամին չի հանձնվում` նրան ոչնչացնում են …

Բռնապետությունը ջրի երես հանեց այն, ինչ մարդը առողջ բնազդներով ու չգրված օրենքներով թաքցնում էր հոգու մութ խցերում գերված, կապանված: Չար հողմի պես` սրբեց, տապալեց բարոյականությունը, առաքինության մեծ ու փոքր ամրոցները: Փաստորեն նա ի չիք դարձրեց պատմության վիթխարի աշխատանքը:

Համարյա մի դար տեսել ու սովորել ենք … Եվ արատավոր ենք մենք …

Մենք մեզ հետ գործ ունենք:

Գիտենք խղճի հետ գործարքներ անել: Անկիրթ` սակայն ուսուցանել գիտենք: Անձեռնհաս` բայց ղեկավար: Վերևին` քծնել, ներքևին` ստորացնել: Ձեռքը մեր կաշառք տալու-առնելու է սովոր, մեր աչքը` գողության, մենք սուտ արտադրող ենք ու լեզուն մեր` անամոթ: Մեջքը մեր` անբանության սովոր: Ստրկացնել հոգիներ և արբենալ իշխանությունից անսահմանափակ: Տիրել` ինչ շարժվում է, ինչ անշարժ է, ինչ ծնվել է, ինչ ծնվելու է …

Բաճկոնավոր, աննկուն հեղափոխականներ ենք տեսել, կուռքեր ենք սարքել հորը մատնողին: Մարդու կյանքն արժեք չունի մեզ համար, հոգին` առավել: Հանուն գաղափարի զոհաբերել գիտենք ու զոհերին չհաշվել: Մեր ճանապարհից շնորհալիներին հեռացնելու վարպետ ենք, դիակների վրայով բարձրանալու` սովոր: Մարդ չես, եթե մեր ոհմակից չես և արժեք չունես: Հոգևոր գանձերը ոչինչ են, եթե չեն ծառայում տիրապետությանը մեր: Երկրորդ անգամ խաչեցինք Հիսուս Քրիստոսին, ծաղրուծանակեցինք: Ազգային մեր մշակույթը խառնեցինք ցեխին, խարույկներ սարքեցինք մագաղաթյա ձեռագրերից: Հաղթանակների ու հրճվանքների մեջ մնացինք աղքատ: Ամոթի կարմիրը խլեցինք մարդու երեսից: Խոշտանգեցինք հավատացյալներին, ծաղրեցինք հոգևոր մեր առաջնորդին: Մենք մոլեռանդներ ենք, կասկածից զուրկ: Մենք ձև ենք և ոչ բովանդակություն: Մենք խոսք ենք և ոչ գործ: Ժողովրդին ակմբել գիտենք ու դարձնել ամբոխ: Տերերից վախենում ենք, հիստերիկ ցավագարությամբ ծափահարում: Նախրային բառաչներով ողջունել ենք առաջնորդներին ու նսեմացրել մեր մարդ էությունը …

Այն` ինչ տեսել ենք, այն` ինչ սովորել ենք …

Նյութը`  Ք. Ա-ի