Թե ինչպես հայկական բեմի Դոն Ժուանը հանդիպեց իր Սգանարելին

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում Վահրամ Փափազյանի «Հետադարձ հայացք» գրքից /հատոր առաջին/ (Կարդացե՛ք նաև` «Նստած հայելու առաջ՝ գրիմ էր անում, երբ հանկարծ… սրտի կաթված. Համբարձում Խաչանյան», «Ամենատարօրինակ հարսնախոսությունը. Վահրամ Փափազյանի և իր կնոջ` Թինայի հանդիպումն ու ամուսնությունը» «Վահրամ Փափազյանի և Արուս Ոսկանյանի սիրո պատմությունը») մեկ փոքրիկ հատված:

Այն ժամանակ ես չէի սափրվում, և օրընդմեջ իմ կերպարանքի հարդարանքը վստահում էի վարսավիրին: Մի օր էլ մտա վարսավիրանոց: Դժգոհ էի հայ սիրողական խմբից, ցավում էի, որ ձեռնարկել եմ այդպիսի համաշխարհային նշանակություն ունեցող երկու պիեսների բեմադրությունը և մտատանջ անտարբերությամբ թույլ էի տվել երիտասարդ վարսավիրին օճառել իմ դեմքը, որի սովորականից ավելի մեծ քիթը հայելու միջից անհանգստացնում էր ինձ: Սակայն, նրա ծայրաստիճան խնամքոտ վերաբերմունքը դեպի իմ անձը, փափուկ և դյուրազգաց ձեռքերի հպումը այտերիս, և ինչ-որ մի դյուրահաղորդ ֆյուիտ նրա անձից` խաղաղ մի հեշտանքով հետզհետե պարուրում էր ինձ. ակամայից դիտեցի նրա դեմքը հայելու միջից: Նրա շեշտված ու բարի քթի երկու կողմերից մի զույգ գորովագութ աչքեր նայում էին ինձ: Ո՜վ էր այդ տղան. ինչո՞ւ էր նայում ինձ: Իմ լուռ հարցերին պատասխանեց նա, որ քանիցս տեսել էր ինձ էկրանում և բեմում: Հայ էր, վաղուց Տրապիզոնից գաղթած ընտանիքի զավակ և իր համեստ մայրիկի միակ նեցուկն էր` հիմա Համբարձում Խաչանյանը: Դա մեր տաղանդավոր և քո այնքան սիրած արտիստ Խաչանյանն էր, որի երազն էր, ինչպես ասաց ինձ, դերասան դառնալ: Խորհուրդ տվեցի նրան երեկոյան իսկ գալ փորձերին` հայ սիրողների մոտ. և որովհետև դժգոհ էի առաջին գերեզմանափորը խաղացող սիրող դերասանից` առաջարկեցի Խաչանյանին փորձել այդ դերը: Ապշեցի: Ապշեցին և ներկաները: Լավագույնը անհնարին էր գտնել այդ դերի համար, և եթե նա առանց փորձի, միայն մի ընթերցումով կարողանում էր անել այդքանը, ի՞նչ չէր կարող անել նա, եթե նվիրվեր արվեստին, որի համար, ինչպես տեսնում էի, կոչված էր Համբարձումը: Ավելի հաստատ կշռելու համար նրա հնարավորությունների չափը, մի պահ դադարեցրի փորձը և առաջարկեցի Համբարձումին Պոլոնիուսի դերը: Իմ ապշությունը փոխվեց հիացմունքի, որովհետև նա իրոք, որ խաղաց այդ դերը, թեև կարդաց միայն: Հաջորդ օրը, երբ նրա սարսափած մայրը եկավ ինձ մոտ` խնդրելով արձակել որդուն, որ միակ նեցուկն էր ընտանիքի, ես անկարող էի արդեն այդ անել և մերժեցի, որովհետև Համբարձումն արդեն թատրոնինն էր:

Ներկայացումից հետո Խաչանյանը ընկերացավ ինձ` դեպի Յալթա: Հնար ստեղծեցի նրան մասնակցել նկարահանումներին` էպիզոդիկ դերերով. նա ճամփորդեց ինձ հետ, ուր ես գնացի, եղավ իմ ստվերը, աշակերտն ու մտերիմ բարեկամը` դառնալու համար իմ տաղանդավոր խաղընկերը, բերեցի նրան վերջապես Հայաստանի մայրաքաղաքը, վերածնված, նոր Հայաստանի մայրաքաղաքը: Ես առիթ կունենամ դեռևս վերլուծել Խաչանյանի հազվագյուտ արվեստը, երբ իմ կյանքի պատմության թելը հասնի այն երջանիկ թվականին, ուր առաջին անգամ ես մտա Հայաստանի պետական թատրոնի դռնից որպես հայ մարդ, հայ անհատ ու հայ դերասան:

Նյութը`  Ք. Ա. –ի