Աշոտ Մալաքյան ազգանունն Անրի Վերնոյի վերածվեց Եղեռնի մասին նրա գրած հոդվածի պատճառով

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում Հենրիկ Մալյանի «Երկխոսություն երրորդի համար» «Հենրիկ Մալյան. Ես գիտեմ Մարդուն», գրքից մի հատված:

Անրի Վերնոյը, ծխամորճը շուրթերին, նստած է իմ դիմաց: Հարմարավետ բնակարան, պատերին` գեղանկարչական գլուխգործոցներ և իմ դիմաց` Անրի Վերնոյի լուրջ, շատ լուրջ, տխուր ու թախծոտ հայկական աչքերը … Այդ աչքերը Անրի Վերնոյինը չեն, որը հիմա Ֆրանսիայի և աշխարհի անեմահաջողակ կինոբերադրիչներից մեկն է … Ամենահարուստներից մեկը … Քսանյոթ հանրահայտ ֆիլմերի բեմադրիչը: Այդ լուրջ, շատ լուրջ, տխուր ու թախծոտ հայկական աչքերը Աշոտ Մալաքյանի աչքերն են, որ հիմա նստած է իմ դիմաց` ծխամորճը շուրթերին: Մենք երկուսս էլ ասելու շատ բան ունենք, լսելու բան ևս ունենք երկուսս էլ. ես` մի հռչակված հայի մասին` Հայաստանից դուրս, նա` Հայաստանի մասին, հայ մարդկանց, հայ արվեստի մասին` հայրենիքի մեջ:

Ես տեղեկանում եմ, որ մանուկ հասակում Աշոտը երգել է հայկական եկեղեցում, երգել է շարականներ ու պատարագներ, սովորել է հայկական վարժարանում, հետո նկարահանել է վավերագրական մի փոքրիկ ֆիլմ, հետո մեծահռչակ Ֆերնանդելը ձայնավորել է այդ ֆիլմը, դրանով իսկ մեծ ճանապարհ դուրս բերել ընդունակ պատանուն. հետո եկել է առաջին հաջողությունը` մեծ ֆիլմը: Ապա` երկրորդը, երրորդը: Եվ հիմա քսանյոթ հաջող, տաղանդավոր ֆիլմերի բեմադրիչ է նա, շատ հայտնի անուն Ֆրանսիայում և նրա սահմաններից դուրս:

Ես իմանում եմ այդ մասին, ես` նրա հայերենը հաճույքով ունկնդրող, նրա հանդարտ ու առնական ինտոնացիան ընկալող, նրա հյուրը …

Իսկ նա` Անրի Վերնոյը, տեղեկանում է, որ Փարիզից շատ հեռու` հարազատ Հայաստանում, Տերյանի անվան ոչ լայնածավալ փողոցի ոչ շատ ընդարձակ կինոստուդիայում հավաքված 5000 հայ մարդիկ զբաղված են իրենց ազգային կինոյով, արտադրում են ֆիլմեր` երբեմն հաջող, երբեմն` անհաջող, հաճախ էլ` միջակ, իմանում է, որ շուտով մեր ստուդիան ունենալու է ավելի շատ հնարավորություններ, որ հայկական կինոն սկիզբ է առել Հ. Բեկնազարյանի ջանքերով, որ նրա առաջին ֆիլմերից մինչև այսօր մեզ մոտ արտագրվել է մոտ 300 գեղարվեստական կինոնկար, որ մեր կինոարվեստն անբաժանելի մասն է կազմում հայկական արվեստի և խորհրդային մյուս ժողովուրդների արվեստների:

Նա համարյա ոչինչ չգիտի մեր ֆիլմերի մասին, չգիտի «Պեպոն», չգիտի Հ. Բեկնազարյանին, չգիտի Հրաչյա Ներսիսյանին …

Ես նույնքան գիտեմ իր ֆիլմերի մասին …

Մենք նստած ենք դեմ –դիմաց և վայրկյան առ վայրկյան հարազատանում ենք: Նա խոսում է իր կարոտի մասին, Հայաստան գալու իր ցանկության մասին, հպարտանում է Երևանով և մեր մեծ վերածննդով. նա զայրույթով է հիշում 1915 թվականը, ըստ որում` պատմում է, թե ինչպես Աշոտ Մալաքյան ազգանունն Անրի Վերնոյի վերածվեց հենց իր գրած հոդվածի պատճառով: Ինքը` նախկին լրոգրողը, ֆրանսիական թերթերում այդ հոդվածի տակ Աշոտ Մալաքյան ստորագրելով, կարող էր ֆրանսիական ընթերցողին անշահախնդիր չթվալ և դարձավ Անրի Վերնոյ ու մնաց այդ անունով մինչև օրս … Հետո նա խոսում է Երևանի մասին, հարցնում է, ուշադիր լսում, ստուգում, ծիծաղում, հրճվում …

- Եթե ես մոտենամ որևէ հայ մանչուկի, կրնա՞մ հայերենով դիմել, - հարցնում է նա: -

Իհարկե, կարող եք:

- Իսկ երիտասարդի՞:

- Իհարկե …

Հետո նա խորամանկորեն ժպտում է և հարցնում.

- Իսկ եթե մոտենամ ոստիկանին և դիմեմ հայերեն, նա ինձ հայերե՞ն կպատասխանե:

- Այն էլ ինչ հայերեն, իսկ եթե խախտեք երթևեկության կարգը, ապա հենց «հայերենով էլ» կտուգանի …

- Ինչ գեղեցիկ հաճույք:

Հետո Անրի Վերնոյը հետաքրքրվում է իմ ֆիլմերով:

Քիչ անց Աշոտ Մալաքյանը ծանոթացնում է ինձ իր մոտ հետ, մի սուրբ հայուհու, որը խաղաղ, միայն մայրերին հատուկ հպարտությամբ նայում է իր որդուն: Մոր ներկայությամբ Անրի Վերնոյը նկատելիորեն շփոթվում է, անհանգիստ է ու ամաչկոտ … Վերջում արդեն բավականին մտերմացած Անրի Վերնոյը սիրով տրամադրում է իր լուսանկարը մեր «Էկրան» ամսագրին` հույս ունենալով, որ մոտ ժամանակներս կհանդիպի հայ կինոհանդիսատեսին:

Նյութը`  Ք. Ա –ի