Ձեռքիս ափերն եմ վառել նրան ծափահարելիս

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում Հենրիկ Մալյանի «Երկխոսություն երրորդի համար» (կարդացե՛ք նաև` «Ալբերտ Մկրտչյանի փխրուն հոգու առնական արվեստը», «Աշոտ Մալաքյան ազգանունն Անրի Վերնոյի վերածվեց Եղեռնի մասին նրա գրած հոդվածի պատճառով») գրքից մի հատված:

Ես համոզված եմ, որ Արմեն Գուլակյանի ղեկավարած թատրոնը լավ կազմակերպված, հստակ մի մեխանիզմ էր` ճշգրիտ, լուրջ, նշանակալից:

Այդ օրերին մեր թատրոնն ուներ և՛ հաջող, և՛ անհաջող բեմադրություններ, ուներ հաղթանակներ և պարտություններ, այսինքն` կարծես թե, ամեն ինչ ճիշտ այնպես էր, ինչպես այսօր, բայց այն օրերի թատրոնը, իմ տպավորությամբ, ուներ ՏԵՐ, իսկ այսօր մի տեսակ անտերի տպավորություն է թողնում …

Պաշտոնապես, իհարկե, այսօր ամեն ինչ տեղն է. կա դիրեկտոր, կա գեղարվեստական ղեկավար, կա դիրեկտոր կարգադրիչ, դիրեկտորի օգնական և էլի ինչ-որ տեսակի դիրեկտորներ կան, բայց ինձ թվում է, որ այսօր թատրոնը, ունենալով բազմաթիվ ու բազամտեսակ դիրեկտորներ, ՉՈՒՆԻ ՏԵՐ:

Այսօր մեր թատրոնը չունի իր տեսակը, չունի իր ճանապարհը, չունի իր նախասիրությունները, իր մթնոլորտը: Այսինքն` չկա տրամաբանություն, ճանապարհի տրամաբանություն, ոճի տրամաբանություն, խաղացանկի տրամաբանություն … Ո՞րն է մեր այսօրվա թատրոնը … «Հարսնացուն հյուսիսիցն» ու «Հաջի Փայլակը», «Տոպազն» ու «Ղազարը», թե և՛ այս, և՛ այն … Խոսքս չի վերաբերում խաղացանկի բազմազանությանը, այլ` ճանապարհին, կորցրած ճանապարհին, շփոթմունքին …

Այնպես եղավ, որ նրա հետ երբեք անմիջականորեն չշփվեցի …

Թեպետև, դեռևս մանուկ հասակից, ինձ քուն ու դադար չէր տալիս նրա «Դուլի յաբլոկին», «Пожар, пожар», «Сердечный привет от Зимзимова»-ն և այլն:

Թեպետև, ինչ-որ տարիների եղել է հորեղբորս մոտիկ ընկերը, և ես հաճախ եմ թատրոն մտել նրա ստորագրած հրավիրատոմսերով …

Թեպետև ուսանել եմ մի ինստիտուտում վեց տարի, ուր նա դասավանդում էր, բայց երբեք չստեղծվեց մի առիթ, որ ես հասցների բարևել իրեն, մինչդեռ այնքան էի ուզում այդ անել …

Թեպետ մի քանի անգամ լսել եմ նրան թատերական բանավեճերում և ձեռքիս ափերն եմ վառել նրան ծափահարելիս` սրամիտ մի կատակի կամ էլ խորիմաստ մի դիտողության համար …

Թեպետ, օ՜ հրաշք, ինձ իր ուսանողները պատմեցին. կյանքի վերջին տարիներին` իր տան հավաքույթներից մեկում, ուսանողներին անսպասելի հարցրել էր …

- Իսկ ի՞նչ է անում Հենրիկ Մալյանը:

Դա մահվանից մի քանի ամսի առաջ էր …

Իսկ ես այդպես էլ չհասցրի երբևէ ո՛չ խոսքով և ո՛չ էլ նույնիսկ հայացքով արտահայտել իմ մեծ հարգանքն ու հիացմունքը նրա նկատմամբ …

Այսօր ես ավելի ու ավելի եմ համոզվում, որ մեր թատրոնին շատ ու շատ անհրաժեշտ է հենց գուլակյանական տեսակը. Նրա պահանջկոտությունը, նվիրվածությունը, խստությունը, խելքը, խորամանկությունը, արժանապատվության զգացողությունը և հումորը, հումորը, հումորը …

Նյութը`  Ք. Ա –ի