Տգեղ կինը, երբ տրվում է, այնպես է տրվում, ասես կյանքում վերջին անգամ լինի. Պարույր Սևակ

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում Ավիկ Իսահակյանի «Անլռելի Պարույրը. Երբ մեր կողքին էր Պարույր Սեւակը...» (սկիզբը`  «Նստածը, որից այդպես հորդառատ ծուխ էր ելնում` Պարույր Սևակն էր») հուշից մի հատված:

Մի քանի օր էր անցել, ապրիլի 28-ը թե 29-ն էր, ճաշից հետո ասաց.

- Մի բան եմ ուզում ստուգել, բարձրանանք գրադարան:

Գրադարանը գտնվում էր հանգստյան տան հիմնական մասնաշենքում, երկրորդ հարկում, ճաշարանի գլխին: Ծաղկաձորի Գրողների տան գրադարանի համեմատ այն շատ աղքատ էր: Գրադարանավարուհինՙ մի բարեկիրթ ջահել աղջիկ, Սեւակին շատ սիրալիր բարեւեց:

- Ի՞նչ գրքեր են Ձեզ հետաքրքրում, ընկեր Սեւակ:

- Բառարան, հայոց լեզվի բացատրական բառարան:

Աղջիկը շիկնեց.

- Նման բառարան չունենք:

- Իսկ հայերենի հոմանիշների բառարա՞ն:

Աղջիկը երեւի առաջին անգամ էր լսում հոմանիշների մասին, ուստի էլ ավելի շիկնեց ու կամացուկ ասաց.

- Այդպիսին էլ չունենք, կներեք ինձ, ընկեր Սեւակ...

- Չէ, դուք ի՞նչ մեղք ունեք, մեղավորը մենք ենք, որ այդքան քիչ ենք բառարաններ տպագրում:

Աղջիկը քիչ հանգստացած ժպտաց:

Սեւակը նորից հարցրեց.

- Իսկ կարո՞ղ է ունենաք ռուսերենից հայերեն բառարան:

Իրոք, նման բառարան այս փոքրիկ գրադարանում կար: Սեւակը գիրքը վերցրեց եւ հենց այստեղ գրասեղանին դրեց, բացեց, երեւի իր ուզած բառն էր ման գալիս, եւ շուտով բարձր արտաբերեց.

- «Милость» հայերեն` ողորմածություն, իսկ ահա «пасть не в милость» ռուսերեն դարձվածքը` ողորմածությունից դուրս ընկնել, ողորմա... ողորմա...- ու հանկարծ պայծառացած արտաբերեց,- ողորմազրկվել, գտա, գտա, իհարկե այս բառարանում այն ուղղակի չկար, սակայն բառարանը հուշեց, բառարաններ շատ եմ սիրում, օրերով կարդում եմ: Գիրքը գրանցեք իմ անվամբ, մի քանի օրից կբերեմ:

Եվ սիրալիր հրաժեշտ տալով` դուրս եկանք գրադարանի փոքրիկ սենյակից:

Իջանք ցած, երկու շատ համակրելի անձինք` կոմպոզիտորներ Էմին Արիստակեսյանը եւ Յուրի Հարությունյանը մուտքի մոտ կանգնած զրուցում էին: Յուրան ձեռքին բռնած մի փոքր փաթեթ ուներ:

- Ես էլ, Պարույր Ռաֆայելովիչ, Զանգեզուրից մի բարի լուր եմ ստացել, Ձեզ էի ման գալիս: Շուտով տոներ են, բա չիմանա՞նք էս ինչ լուր է:

Էմինը, որ շատ ընկերասեր խառնվածք ուներ (ափսոս, շատ շուտ հեռացավ կյանքից), առաջարկեց իջնել բար, ուր ես հանդիպել էի Սեւակին 2 օր առաջ: Իջանք: Տոման շատ սիրալիր ողջունեց մեր խմբին:

- Եվ այսպես,- պատվիրեց Էմինը,- սուրճ, խնձոր եւ խրուստալե բաժակներ:

Վերջապես Յուրան էլ հանեց «բարի լուրը»: Եվ ինչպես լինում է նման դեպքերում, խմիչք բերողը անպայման պետք է մի փոքր պարզաբանում տա բերածի ազնվական ծագման մասին, հետո շիշը մի լավ ցնցի, ցույց տա շշի կոկորդին գոյացած «զինջիլը» եւ ապա հավաքվածների հավանության ներքո լսի վճիռը` «ինքն է», ու նոր միայն լցնի գավաթները: Հրաշալի ծիսակատարություն, մանավանդ որ նստած ես հրաշալի մարդկանց կողքին:

Երբ ընկերական շրջանում կար Սեւակը, ես նկատել էի, ոչ ոք չէր փորձում շատ խոսել, մեջ ընկներ, գլուխ գովեր, բոլորն ուզում էին, որ Սեւակը խոսեր, որ Սեւակը տոն տար սեղանին, իսկ Սեւակը թե`

- Ես սիրում եմ Դիլիջանը, ձեր Կոմպոզիտորների հանգստյան տունը, որովհետեւ այստեղ գրող չի լինում: Ի՜նչ երջանկություն է, հանգստանում ես, եւ ոչ մի գրողի չես հանդիպում... Չմտածեք, որ ես չեմ սիրում մեր գրողներին, ոչ, երբեք ո՛չ, բոլորին էլ սիրում եմ: Ես պարզապես ինձ ավելի լավ եմ զգում ձեր կողքին, ինչպես եւ նկարիչների, դերասանների, վարորդների կամ շինարարների...

- Կարեւորը, որ մարդն իրեն լավ զգա ում հետ որ նստել է, հակառակ դեպքում ներվերդ կքայքայես,- միջամտեց Էմինը,- օրինակ, ես այս բարը շատ եմ սիրում, ճաշակով է, գեղեցիկ... Մարսելը (հանգստյան տան տնօրենը) անտառում ինչ հետաքրքիր ծառի ճյուղ, արմատ գտել` բերել է... Տաշում է, ձեւ է տալիս, եւ ահա, տեսեք ինչ գեղեցիկ է ձեւավորված, յուրովի քանդակներ են չորս կողմը:

Յուրայի բերած օղին, իսկապես, թե՛ շատ զորեղ էր, թե՛ լավ տրամադրություն էր բացում...

- Մի երկու օր առաջ մարդ չկար, քնելուց առաջ, գիշերով ման էի գալիս, ծառերը խշշում էին, խորհրդավոր ձայներ էին լսվում, ասես չարքերը խոսում էին իրար հետ... ծառերի երկար ստվերներն էլ քամու տակ ճոճվում էին, հսկա ուրվականների նման... իրոք, կախարդական վայր է սա, այստեղ հնչյուններն օդի մեջ են...

Սեւակը, երբ ըմպելիքի դոզան բարձրանում էր, հակված էր լինում միստիկ տրամադրության...

- Մենակ հայերս չենք սիրում Դիլիջանը: Նկատած կլինեք, Պարույր Ռաֆայելովիչ, թե ինչ քանակով հյուրեր են գալիս... Իսկ եթե Նոր տարուն գաք, այստեղ հավաքված մեր աղջիկները, համոզված եմ, որ կարող են աշխարհի գեղեցկուհիների մրցույթին մասնակցել... Ինչ ուզում եք ասեք, բայց առանց կնոջ կյանքը տխուր է,- մտորեց Էմինը:

- Իսկապես,- Յուրան էր,- վատ չենք զգում մեզ, բայց հենց որ Տոման մեր սեղանին մոտենում է, ավելի լավ ենք զգում: Գեղեցկությունը ուժ է...

- Պոետներից ո՞վ է ասել` գեղեցիկ կնոջ գրկում լինելը նույնն է, ինչ անմահության գրկում լինելը,- այս էլ ես իմ կողմից ճշտում արի:

Այս խոսքերի վրա Սեւակն ասաց.

- Տղեք, հա խոսում եք` գեղեցիկ է, գեղեցկուհի է, անմահության գիրկ... Ի՜նչ եք ընկել գեղեցիկի ետեւից, իսկ դուք ոչ գեղեցիկ, այլ պարզապես տգեղ կին սիրած կա՞ք: Ա՛յ, փորձեք տգեղին սիրեք: Ինչո՞ւ լռեցիք: Հա՞, էլի, լռում եք: Իսկ ես ձեզ ասեմ` սիրեցեք տգեղին, տգեղ կինը երբ տրվում է, նա այնպես է տրվում, ասես կյանքում վերջին անգամ լինի: Եվ այդ ժամանակ ամեն ինչ մոռանում եք: Իսկ դուք` գեղեցիկ հա գեղեցիկ... Տգեղ կնոջ սիրելն ունի ի՛ր փիլիսոփայությունը...

Իհարկե, նման խոստովանությունների ազդեցությունը մեծ էր ներկաների վրա, եւ զարմանում էիր թե՛ բանաստեղծի մարդկային անկեղծությամբ, թե՛ սիրո անիմանալի գաղտնուղիների նրա իմացությամբ:

Այսպես շարունակվում էր զրույցը, երբեմն ընդհատվում էր Սեւակի շռնդալից ծիծաղով...

Աղբյուրը`  «Ազգ» օրաթերթ

Նյութը պատրաստեց`  Ք. Ա.-ն