Մեր սերնդին բախտ վիճակվեց ունենալու իր հրեշտակն ու սուրբը. Լուսինե Զաքարյան

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում պրոֆեսոր Վարազդատ Ղազարյանի («Եկավ որպես հրեշտակ, հեռացավ սրբացած». «Ասպարեզ» 1993 թ. մայիս 27)   /Տե՛ս  Լուսինե Զաքարյան Lousine Zaqaryan էջը/ հոդվածը:

Հրեշտակները մտացածին են, գեղեցիկ, բարի ու պահապան էակներ, որոնք պատկերվում են գեղեցիկ երեխաների ձևով, ունեն նաև թռչունի թևեր և հովանավորում են իրենց ենթականերին: Սրբերը իրական անձնավորություններ են,որոնք իրենց կյանքը նվիրում են ժողովրդին, արժանանում են ժողովրդական սիրո ու հարգանքի և մնում են սերունդների հիշողության մեջ իբրև նվիրյալներ: Այդպիսիները երկրային լինելով հանդերձ ճանաչվում են որպես երկնայիններ: Ահա թե ինչու հայկական ճանաչված սրբերի շարքին են դասվում նաև Վարդան Մամիկոնյանը, Գրիգոր Նարեկացին և ուրիշներ:

«...Մեր սերնդին բախտ վիճակվեց ունենալու իր հրեշտակն ու սուրբը: Դա մեծանուն երգչուհի Լուսինե Զաքարյանն էր, որն ավա՜ղ, շուտ հեռացավ կյանքից:
Հայ իրականության մեջ Լուսինեն հայտնվեց որպես հրեշտակ:Այսպես էր Նա երևում բեմահարթակների վրա ՝ Իր հրեշտակային տեսքով, կեցվածքով, անխառն մաքուր ձայնով, առինքնելու, կախարդելու, երգի թևերով լսողին մի երանելի աշխարհ տեղափոխելու հրաշքով: Եւ այս տպավորությունը մնում է Նրան լսողների մոտ ամենուրեք, ուր պատահում էին Նրան՝ փողոցում, լսարանում կամ համերգասրահներում: Նա Իր նկատմամբ ստեղծեց այնպիսի համաժողովրդական սեր, որ երիտասարդ այրերն իրենց նորածին աղջիկներին անվանակոչում էին Լուսինե ...

Լուսինեն աստվածատուր էր, հայ ժողովրդի ստեղծագործ ոգու փայլատակումներից մեկը: Իր արտակարգ աշխատասիրությամբ, երգարվեստի նկատմամբ ունեցած բացառիկ սիրո և ի ծնե օժտված կարողությունների շնորհիվ նա հայ երգը, մասնավորապես հոգևոր երգը բարձրացրեց մի նոր մակարդակի վրա՝ դարձնելով այն ժողովրդական զանգվածներին ավելի սիրելի ու մատչելի: Ավելի քան երեսուն տարի ամենայն հայոց հոգևոր կենտրոնի՝ Ս. Էջմիածնի Մայր տաճարի կամարների տակ հնչեցրեց դարերի խորքից եկած հոգևոր երգերը՝ շարականները, մեծն Կոմիտասի և Եկմալյանի ստեղծագործություններն ու մշակումները:

Պատարագների օրերին Էջմիածին քաղաքի փողոցները լեփ-լեցուն էին մարդկանցով, իսկ վանքի սրահում ու բակում, ինչպես ասում են, ասեղ գցելու տեղ չկար: Մարդիկ գալիս էին մեծ ու փոքրով, մատաղացու ոչխարներով ու նվագով: Գալիս էին Լուսինեի «Սուրբ-Սուրբ»-ը և հոգևոր մյուս երգերը լսելու, Լուսինե հրաշքը տեսնելու: Եվ այդպես տարեց-տարի, երգչուհու փառքի հետ բարձրացավ Էջմիածնի փառքը,տարեց տարի բազմապատկվեց ջերմեռանդ հավատացյալների թիվը:

Ինձ համար մեծ երջանկություն էր Լուսինեին տեսնելն ու լսելը: Նրա երգը հուզմունք էր,աղոթք, ինքնամոռացում: Երբ լսում էի նրա երգերը, մանավանդ «Սուրբ-Սուրբ», «Տեր կեցո», «Տեր ողորմեա»-ն, մոռանում էի ինքս ինձ ու շրջապատս, անձնական վիշտս դառնում էր համամարդկային, բողոքս դառնում էր աղոթք, և ինչ-որ քաղցր զգացում էր համակում հոգիս: Իսկ երբ մարում էին վերջին ղողանջները,ասես արթնանում էի մի երանելի երազից,որը կուզեի երկար շարունակվեր:

Մեծ, շատ մեծ էր Լուսինեի երգի հմայքը,իսկ կատարած գործը՝ անգնահատելի: Ցավոք նա անժամանակ հեռացավ կյանքից՝ մեծ վիշտ պատճառելով իր երկրպագուներին: Անշուշտ դեռևս ըստ արժանավույն չի գնահատված նրա երգարվեստն ու կատարած գործի մեծությունը: Կասկած չկա, որ նրա անձի ու գործի մասին կգրվեն արժանի մեկնաբանություններ:

Այսօր հայ երգի Լուսինեի կատարումները հնչում են հողագնդի բոլոր կողմերում, ուր կա հայ համայնք, հայ եկեղեցի: Այսօր Լուսինեի երգարվեստին հետևող շատ երգչուհիներ, իրենց կարողությունների սահմաններում փորձում են վառ պահել մեներգչուհու անմար հիշատակը:
Լուսինեն ամեն ինչ տվեց իր ժողովրդին ու եկեղեցուն: Էջմիածնի Մայր խորանի առջև մոմի նման այրվեց ու հալվեց, կյանքից հեռացավ սրբացած:
Ժամանակները կանցնեն, և Լուսինեն ավելի պայծառ կփայլի հայ երգարվեստի պատմության մեջ:

...Պատահական չէ, որ Նրա աճյունը ամփոփվեց Ս.Էջմիածնի Գայանե վանքի տարածքում, քրիստոնեության տարածման գործում նահատակված կույսերի աճյունների հարևանությամբ: Մնում է, որ Հայ Եկեղեցին՝ երգչուհու ծննդյան և մահվան տարելիցի օրը, տարեկան երկու անգամ, հատուկ աղոթքներով նշի Նրա պայծառ հիշատակը:
Փառք Լուսինեի սավառնող անմահ հոգու հիշատակին»:

նյութը` Պերճ Դոլինյանի, Ք. Ա-ի