«Առաքյալներին դիմանալը հեշտ չէ». Փարաջանովի կինը` Փարաջանովի մասին

Դեկտեմբերի 17-ին Փարաջանովին Կիևում ձերբակալում են:

Ահա թե այդ օրերն ինչպես է հիշում Փարաջանովի կինը՝ Սվետլանա Շչերբատյուկը (նշենք, որ 1961 թվականին Սվետլանան հեռացել էր Փարաջանովից: Առաքյալներին դիմանալը հեշտ չէ, իսկ որ Փարաջանովը առաքյալ էր, չենք կարող ժխտել: Բանն այն է, որ Սվետլանա Շչերբատյուկը, եթե անգամ խելակորույս սիրեր Փարաջանովին, կարող էր նաև չիմանալ, որ իր կողքին առաքյալ էր ապրում). «Նրան ձերբակալեցին 1973 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, թե 18-ին:

Այդ ժամանակ մեր որդին՝ Սուրենը, ծանր հիվանդ էր և տիֆ հիվանդության պատճառով պառկած էր ինֆեկցիոն հիվանդանոցում: Սուրենը 14 տարեկան էր, մահամերձ վիճակում, և Սերգեյն ամեն ինչ անում էր' երեխային փրկելու համար: Երբ Սուրենի վիճակը մի փոքր լավացավ, Սերգեյը մեկնեց Մոսկվա՝ նկարիչ Ռիվոշի հուղարկավորությանը մասնակցելու: Հուղարկավորության ժամանակ նա խոսք է ասել: Ես չգիտեմ, թե ինչ է խոսել այնտեղ, բայց լսողները պարզապես ցնցված են եղել: Սոցիալական սուր հարցադրումներ է առաջ քաշել... Իսկ ավելի վաղ Սերգեյին հրավիրել էին Մինսկ, ուր նա ցուցադրել էր իր «Ստվերները», ելույթ է ունեցել, և դա նույնպես շատ չար խոսք է եղել: Նրա այս ելույթների մասին արդեն գիտեին Ուկրաինայի ՊԱԿ-ում: Եվ արդեն խոսակցություններ էին գնում ձերբակալության վտանգի մասին: Մարդիկ կային, որ հավանաբար ինչ-որ բան գիտեին, ինչ-որ խոսակցություններ էին տարածում, գուցեև՝ կանխամտածված: Բարեկամները նրան խորհուրդ էին տալիս ինչ-որ ժամանակով լքել Կիևը, գնալ Հայաստան, նկարել իր «Անդերսենի հեքիաթները», թաքնվել, սսկվել, չնարդայնացնել իշխանություններին: Բայց նա միշտ էլ գնացել է վտանգին ընդառաջ: Նրան առաջ էր տանում անտեսանելի, անբացատրելի մի ուժ, գուցե դա այն է, որ կոչվում է ճակատագիր... Անորոշ մի ձգտում էր եռում նրա մեջ, որը նրան տանում էր դեպի կյանքի մի նոր ողբերգական շրջադարձի: Լինում են, չէ՞, այդպիսի ճակատագրական մարդիկ և այդպիսի ճակատագրեր...»:

Սվետլանա Շչերբատյուկն իսկապես լավ է մեկնաբանում Սերգեյ Փարաջանովին: Չգիտեմ՝ ճի՞շտ եմ, թե սխալ, բայց ինձ միշտ թվացել է, որ Պրոմեթևսն ինքն էլ էր իրեն տանում դեպի իր տառապանքները: Աստվածների կամքը գուցե կարևոր էր, վճռորոշ, բայց միակ ուժը չէր: Պրոմեթևսն օգնում էր ճակատագրին: Փարաջանովի պարագայում գուցե նույն իրավիճակն էր: Ահա տեսեք, թե ինչ է գրում կինոռեժիսոր, «Կարճատև հանդիպումներ», «Երկարատև հրաժեշտներ», «Երեք պատմություն» և այլ ֆիլմերի բեմադրիչ Կիրա Մուրատովան. «Երբեմն թվում է, որ այն ամենը, ինչ կատարվում է Ձեզ հետ, ամեն ինչ Ձեր ցանկությամբ է, և ոչ ոք Ձեզ վրա չի իշխում, և եթե ինչ-որ բան վատ է՝ դա Դուք եք այդպես ցանկացել: Այսպիսով Դուք ամեն ինչ հասցնում եք վերջնական ավարտի»:

Սերգեյ Փարաջանով. «Ես գիտեի, որ հանճար եմ, և ես չափանիշներից դուրս էի: Իսկ բռնատիրական ռեժիմ ունեցող երկրում դա արդեն գրեթե հանցագործություն էր: Պետք էր պատճառներ գտնել՝ ինձ մեկուսացնելու համար...»:

Խորհրդային իշխանությունները պատճառներ, նույնիսկ տուժողներ գտան:

Աղբյուրը` «Հայացք» անկախ շաբաթաթերթ

Նյութը պատրաստեց` Ք. Ա.-ն