Իսրայելի պաշտպանության նախարարի այցը Բաքու կարևոր տարածաշրջանային հետևանքներ կունենա․ Jerusalem Post

Իսրայելի պաշտպանության նախարար Բենի Հանցն այցելել է Ադրբեջան Իսրայելի եւ Բաքվի կապերի համար կարեւոր ժամանակաշրջանում, գրում է Jerusalem Post-ը։

Այս ուղեւորությունը կարեւոր տարածաշրջանային հետեւանքներ կունենա․ այժմ Ռուսաստանը պատերազմ է մղում Ուկրաինայում, իսկ Ադրբեջանը ներգրավված է Հայաստանի հետ վերջին բախումների մեջ։

Սեթ Ֆրանցմանը Jerusalem Post-ում իր հոդվածում գրում է․«Իսրայելի պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ այցը նվիրված է եղել անվտանգության եւ քաղաքական հարցերին եւ ուղղված է եղել երկրների միջեւ պաշտպանական համագործակցության ամրապնդմանը։ Պատվիրակության կազմը ցույց է տալիս, թե Իսրայելն ինչ նշանակություն է տալիս այս այցին։ Նախարարին ուղեկցում են գեներալ-մայոր (թոշակի անցած) Ամիր Էշելը եւ այլ պաշտոնյաներ, այդ թվում՝ քաղաքականության տնօրեն Դրոր Շալոմը եւ ռազմական քարտուղար Յակի Դոլֆը։ Հանցը հանդիպել է Ադրբեջանի նախագահի հետ եւ քննարկել Աբրահամյան համաձայնագրի ստորագրումից հետո մերձավորարեւելյան տարածաշրջանում տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Նա նաեւ քննարկել է Թուրքիայի հետ Իսրայելի հաշտեցման հարցը։ Սրանք շատ կարեւոր քայլեր են։

Աբրահամյան համաձայնագրերն արդեն երեք տարեկան են։ Պայմանագրերը կարեւոր են Իսրայելի համար, որը հնարավորություն է տալիս տարածաշրջանում նոր կապեր հաստատել։ Այդ կապերը ներառում են ավելի բաց հանդիպումներ եւ քննարկումներ Եգիպտոսի եւ Հորդանանի հետ, ինչպես նաեւ լավ հարաբերություններ Մարոկկոյի հետ: Հուլիսին Իսրայելի պաշտպանության բանակի եւ պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչները Մարոկկոյում առաջին անգամ մասնակցել են միջազգային զորավարժություններին։ 2021 թվականի նոյեմբերին Հանցը փոխըմբռնման հուշագիր է ստորագրել Մարոկկոյի հետ։ Մարտին Հանցը Ամմանում հանդիպել է Հորդանանի թագավորի հետ։ Նա սեպտեմբերի կեսերին հանդիպել է նաեւ ԱՄԷ արտգործնախարարի հետ։ Ինչո՞ւ է Ադրբեջանն այդքան կարեւոր Իսրայելի համար։ Ադրբեջանա-իսրայելական հարաբերությունները նորություն չեն, եւ Բաքուն Իսրայելի ռազմավարության առանցքային գործընկերն է։

Որպես Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհուն խողովակաշարով ադրբեջանական նավթի հիմնական ներկրողներից մեկը՝ Իսրայելը ստանում է իր նավթի կեսից ավելին»։

Այնուհետեւ հոդվածում նշվում է ադրբեջանա-իսրայելական համագործակցությունը ռազմական եւ պաշտպանական ոլորտում։

«Հայաստանի հետ տեւական զինված հակամարտության պատճառով շատ առաջադեմ արեւմտյան երկրներ հրաժարվեցին զենք մատակարարել Ադրբեջանին։ Բացի այդ, նախկինում թուրքական պաշտպանական արդյունաբերությունը չէր կարողանում մատակարարել եւ զարգացնել ժամանակակից արտադրանք։ Հետեւաբար, ռուսական արտադրության զենքերից իր նախկին կախվածությունից դուրս գալու համար Բաքուն ռազմական տեխնոլոգիաների համար դիմեց Իսրայելին…Այս գործընկերությունն այնքան է զարգացել, որ 2019 թվականին Ադրբեջանը դարձավ Իսրայելի ռազմական արդյունաբերության երկրորդ հաճախորդը Հնդկաստանից հետո։ Իսրայելը երկար տարիներ Ադրբեջանին մատակարարում է անօդաչու թռչող սարքեր, որոնք կարեւոր են Բաքվի համար։ Ադրբեջանը շքերթի ժամանակ ցուցադրել է իսրայելական անօդաչու թռչող սարքերը։ Այս կապերի շատ այլ ասպեկտներ կան, ներառյալ այն, որ Ադրբեջանը գտնվում է կարեւոր վայրում՝ Իրանին եւ Թուրքիային մոտ։ Իսրայելի եւ Թուրքիայի հարաբերությունները զգալիորեն վատթարացել են վերջին տասնամյակում, առաջին հերթին Իսրայելի նկատմամբ Անկարայի բացասական եւ թշնամական վերաբերմունքի պատճառով:  

Բայց Ադրբեջանի հետ կապերը ամուր են մնացել։   

Հայաստանը վերջերս կորուստներ ունեցավ Ադրբեջանի հետ բախումներում։ Սեպտեմբերի կեսերին պարբերականում հրապարակված հոդվածում երկու հեղինակներ պնդել են, որ «Իսրայելը կարող է օգտագործել իր ազդեցությունը Բաքվում՝ դառնալով կայունացնող խաղացող Հարավային Կովկասում»:  

Ակնհայտ է, որ իսրայելա-ադրբեջանական հարաբերությունները միայն ամրապնդվում են։ Այն ունի կարեւոր ենթատեքստեր այլ ճակատներում: Դա պայմանավորված է նրանով, որ Իսրայելն ու Թուրքիան բարելավում են հարաբերությունները։ Արդյո՞ք այս կապերը իսկապես կձեւավորվեն։

Հունաստանի եւ Կիպրոսի հետ լարվածությունը սրելու Թուրքիայի որոշումը կարող է ազդել այս կարեւոր երկրների հետ Իսրայելի հարաբերությունների վրա։ Բացի այդ, էներգետիկ խնդիրները այստեղ դեր են խաղում: Իսրայելի նոր գործարքը Լիբանանի հետ  կարող է հետեւանքներ ունենալ: Եթե ​​դա տեղի ունենա, դա կարող է ապահովել Իսրայելի օֆշորային գազի հանքավայրերը, ինչպես նաեւ Լիբանանին ավելի մեծ հասանելիություն տալ դեպի ծովային տարածքներ: 

Թուրքիան շահագրգռված է Իսրայելի հետ առեւտրովեւ նաեւ ցանկանում է Եվրոպային ավելի մեծ կախման մեջ դնել էներգակիրների արտահանումից։ Միաժամանակ, Ադրբեջանն ու Թուրքիան աշխատում են Մոսկվայի հետ, իսկ Իսրայելը չի ​​ցանկանում բարկացնել Ռուսաստանին՝ չնայած Ուկրաինայի հանդեպ նրա համակրանքին»։