Հռոմի հայտնի Տրևի շատրվանը կարող է 200 հազար եվրոյով պակաս «վաստակել» 8 տարվա դադարից հետո Ջոնի Դեփը կրկին կինովարձույթի առաջին տեղում է Ներդրողների ուշադրությունը կենտրոնացել է Nvidia-ի ապագայի վրա Լիտվան և Լատվիան նույնպես կարող են փակել Ռուսաստանի հետ սահմանը Ադրբեջանը ցանկանում է ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցության նոր մոդել ձևավորել Երևան-Արմավիր ավտոճանապարհին բախվել են «Mercedes»-ը, «Nissan»-ը և «Լադա»-ն․ կա վիրավոր Իրանի արձակած 11 հազար ԱԹՍ-ներից և հրթիռներից միայն երեքն են հասել թիրախին. Թրամփ Ձմեռային անվադողերով երթևեկելու պարտադիր պահանջը չկատարելու համար վարչական պատասխանատվության է ենթարկվել 400 վարորդ Նիդերլանդներում բանտարկյալներին վաղաժամ կազատեն՝ տեղերի պակասի պատճառով Եվրոպան հայտարարել է Ուկրաինային տրամադրվող նոր օգնության մասին Հայաստանում ծավալվել են գործընթացներ, որոնք առճակատման նոր համաշխարհային հարթակ են դարձել. Մեդվեդև ԵՄ դիվանագիտության ղեկավար․ Մենք շատ բան ունենք քննարկելու Հարավային Կովկասի գործընկերների հետ 

Վիճակագրական կոմիտեն նոր պարզաբանում է ներկայացրել Պապոյանի հայտարարությունների վերաբերյալ

Քաղաքական

Հայաստանի վիճակագրական կոմիտեն արձագանքել է Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի այն պնդմանը, որ բուսաբուծության վերաբերյալ տվյալների հավաքման մեթոդաբանությունը 20 տարվա վաղեմության է, և որևէ նոր կարողություն ու մեթոդաբանություն Վիճակագրական կոմիտեում չի գեներացվել։ 

«Արմենպրես»-ի հարցմանն ի պատասխան ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի գյուղատնտեսության և պարենային անվտանգության վիճակագրության բաժնի պետ Արսեն Ավագյանը պարզաբանում է ներկայացրել ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի հայտարարությունների վերաբերյալ։ Արսեն Ավագյանի պարզաբանումը ներկայացնում ենք ստորև․ 

«Նախ նշեմ, որ բարձրացված հարցադրման պարզաբանումները գտնվում են տեղեկությունների հավաքման երկու հարթություններում, իսկ թե ընդհանրապես ՀՀ–ում բուսաբուծության վերաբերյալ տեղեկությունների ինչ աղբյուրներ գոյություն ունեն և դրանցից որը պետք է ընտրել, չի նշվում։

Առաջինը վերագրվում էր այն մեթոդին, որ բուսաբուծության վերաբերյալ վիճակագրական տվյալները իբրև թե ստացվում են մարզպետներին և համայնքապետարաններին զանգելով, իսկ երկրորդը, որ «համայնքապետերն էլ ստիպված հարցնում են վարչական ղեկավարներին, վերջիններս էլ, իրենց ճաշակով, իրենց ունեցած տեղեկատվությանը և գիտելիքներին, հաճախ նաև գյուղում առկա խոսակցություններից ելնելով ինչ-որ թվեր են ներկայացնում»։

Իսկ թե ընդհանրապես ՀՀ-ում բուսաբուծության վերաբերյալ տեղեկությունների ինչ աղբյուրներ գոյություն ունեն և դրանցից որը պետք է ընտրել, չի նշվում։

Առաջին հարթության հարցադրման վերաբերյալ պարզաբանումները, որով հերքվել է զանգերի միջոցով տեղեկությունների հավաքումը, Ձեզ ներկայացվել են նոյեմբերի 27-ին տրված հարցազրույցում՝ համապատասխան փաստարկներով և հղումներով։

Երկրորդ հարթության հարցադրումը վերաբերում է տեղեկությունների սկզբնական աղբյուրին, որպիսիք են շուրջ 317 հազար գյուղաբնակ գյուղատնտեսությամբ զբաղվող ՀՀ քաղաքացիները։ Այդ կապակցությամբ նախ և առաջ կարևորվում է վարչական հաշվառումների հարցը, որը կապված է ներտնտեսային հաշվառման և հաշվետու լինելու պարտավորության հետ՝ շաղկապված պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից կիրառվող բոլոր տեսակների շահադրդման (մոտիվացիայի) գործիքակազմերին։ Այդպիսի պարտավորություն սահմանող իրավական ակտ է եղել ՀՀ-ում «Գյուղացիական և գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունների մասին» ՀՀ օրենքը (Ն-0242-1, ընդունված ՀՀ ԳԽ 22․01.1991թ., ՀՀ ԳԽՏ 1991/2, տե´ս օրենքը հետևյալ հղման ներքո https://www.arlis.am/documentview.aspx?docid=77)։ Այդ օրենքի հոդված 1-ի առաջին պարբերությամբ սահմանված էր, որ «Գյուղատնտեսական գործունեությունը գյուղատնտեսական մթերքների ապրանքային արտադրությունն ապահովող տնտեսավարման ձև է:» Հոդված 2-ի առաջին պարբերությամբ սահմանված էր, որ «Գյուղացիական տնտեսությունը քաղաքացիների սեփականության հիման վրա հիմնված գյուղատնտեսական մթերքների ապրանքային արտադրությունը ապահովող ինքնուրույն կազմակերպական միավոր է»: Հոդված 16-ով սահմանված էր, որ «Գյուղացիական և գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունների գործունեության նկատմամբ պետական վերահսկողությունն իրականացվում է հարկային քաղաքականության միջոցով, իսկ հողօգտագործման նկատմամբ` Հայաստանի Հանրապետության հողային օրենսգրքով և օրենսդրական այլ ակտերով սահմանված կարգով:

Գյուղացիական և գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունները վարում են տնտեսություններում կատարվող ծախսերի գրանցման և եկամուտների ձևավորման ու օգտագործման վերաբերյալ տեղեկագրեր:

Գյուղացիական և գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունները իրենց տարեկան գործունեության արդյունքների մասին ներկայացնում են հայտարարություն (հաշվետվություն) Հայաստանի Հանրապետության Նախարարների խորհրդի կողմից սահմանվող կարգով:»։

Վերը հիշատակված օրենքի նշված և մի շարք այլ հոդվածների կիրառման անհրաժեշտության մասին բազմիցս դիմվել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարություն՝ նշելով, որ առանց այդ դրույթների կամ այդ դրույթների արդիականացված տարբերակների հնարավոր չէ գործունակ դարձնել այդպիսի անհատական տնտեսություններում ներքին հաշվառում իրականացնելու շահադրդումը (մոտիվացիան), հետևաբար և Գյուղատնտեսության նախարարությունում գյուղատնտեսության վարչական ռեգիստրի ձևավորումը։ 

Խնդրի լուծումը, ցավոք, ընթացավ վերոնշյալ օրենքը 2006թ.-ի նոյեմբերի 28-ին ուժը կորցրած ճանաչվելու ուղղությամբ (տե´ս օրենքը հետևյալ հղման ներքո https://www.arlis.am/documentview.aspx?docid=29594, հոդված 3, կետ 4))։ 

«Պաշտոնական վիճակագրության մասին» օրենքով Արմստատի և վերջինիս կառավարման բարձրագույն մարմնի՝ Վիճակագրության պետական խորհրդի տիրույթում չէ այնպիսի իրավական ակտի մշակումը, որը հիմք կհանդիսանա գյուղատնտեսությամբ զբաղվող անհատական տնտեսություններին պարտավորեցնել վարելու ներքին հաշվառում և հաշվետու լինել համապատասխան վարչական լիազորության տիրապետող մարմնին, վերջինիս կողմից անվանական հասցեական տեղեկատվական հիմքով վարչական ռեգիստր ձևավորելու նպատակով, ինչի փիլիսոփայությունը ներառված էր վերոհիշյալ ուժը կորցրած օրենքում, որով գյուղատնտեսությունն իր բնույթով համարվում էր ապրանքային արտադրություն, հետևաբար ենթակա էր վարչական հաշվառման։ ՀՀ Սահմանադրության 6–րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված է, որ «Պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով։»։ Ինչպես նշվեց, «Պաշտոնական վիճակագրության մասին» օրենքով Արմստատի համար այդպիսի լիազորություն սահմանված չէ։

Վարչական հաշվառման բացակայությամբ է պայմանավորված նաև այն հանգամանքը, որ ըստ Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության մեթոդաբանության, այդպիսի տնտեսություններում զբաղվածների բացարձակ մեծամասնությունը՝ 2022թ․–ին 97.1%–ը, Հայաստանում համարվում է ոչ ֆորմալ զբաղվածներ (տե´ս «Աշխատանքի շուկան Հայաստանում, 2023» վիճակագրական ժողովածուն հետևյալ հղման ներքո https://www.armstat.am/file/article/lab_market_2023_4.3..pdf, էջեր 241, 248)։

Նշված հարցի կարևորությանը բազմիցս անդրադարձել են նաև ոլորտի միջազգային փորձագետները ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունում հանդիպումների և քննարկումների ժամանակ՝ նշելով, որ գյուղատնտեսական ապրանքային արտադրանքի մասին ներքին հաշվառում վարելու և հաշվետու լինելու պարտավորությունը շահադրդելու նպատակով անհրաժեշտ է ձևավորել և իրավական ակտով սահմանել ազգային չափորոշիչներ հողերի մակերեսների և անասնագլխաքանակների վերաբերյալ, դրանք կապելով, օրինակ, պետական սուբսիդիաների հետ։ Նշվածի հիման վրա էլ կձևավորվեն ոլորտային վարչական ռեգիստրները։

Արդյունքում, 2008թ.–ից ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունը ձևավորեց ձկնորսության, իսկ 2013թ.–ից՝ անասնաբուծական արտադրանքի վարչական ռեգիստրները։

Բուսաբուծության ամփոփ վարչական ռեգիստրի բացակայության պայմաններում, համայնքների վարչական ռեգիստրից իրավական ուժ ունեցող վիճակագրական հաշվետվություններով հավաքվող տվյալների որակի ստուգման նպատակով իրականացվող ընտրանքային դիտարկումների շրջանակը 2017թ.–ի 7440 անհատական (գյուղացիական) տնային տնտեսություններից 2018թ.–ին դարձել է 12090 միավոր։ Ընդ որում, այդ ընտրանքի համար հիմք հանդիսացող գլխավոր համակցության արդիականացումն իրականացվել է ՀՀ 2014թ. գյուղատնտեսական համատարած հաշվառման արդյունքներով։ Բացի այդ, հավաքվող տվյալների ցանկի ընդլայնման և տվյալների որակի ստուգման նպատակներով ՄԱԿ–ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության օժանդակությամբ 2019-2020թթ.–ին իրականացվել է գյուղատնտեսական ինտեգրված հետազոտություն (AGRIS), որում ներառվել էին 4500 միավոր անհատական (գյուղացիական) տնային տնտեսություններ և այլն»։

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը «Սիվիլնեթ»-ի հետ հարցազրույցում հայտարարել էր, որ բուսաբուծության վերաբերյալ տվյալների հավաքագրման մեթոդաբանությունը 20-ամյա վաղեմության է և ոչ մի կերպ չի ենթարկվում փոփոխությունների։ «Ինչպես է վիճակագրական կոմիտեն հաշվառել բուսաբուծության տվյալները։ Վիճակագրական ծառայությունից ասում են՝ դե քանի որ չգիտենք հաշվելու ձևը, զանգում ենք մարզպետարաններ, ասում ենք մեզ ասեք։ Մարզպետարանները իրենց հերթին համայնքապետարաններին են հանձնարարում, համայնքապետարաններն էլ որտեղի՞ց իմանան, թե ինչքան է աճել։ Ես ոչ մեկին չեմ մեղադրում, մեղադրում եմ միայն վիճակագրական ծառայությանը։ Համայնքապետարաններն էլ հանձնարարում են վարչական ղեկավարներին։ 10-ից ավել վարչական շրջանի ղեկավարի հետ եմ խոսել, ասել եմ՝ ինչպե՞ս եք տվել, ասում են ուղղակի  հնարավորություն չունենք, ո՛չ գիտելիք կա, ո՛չ մեթոդաբանություն կա»,- ասել է Պապոյանը՝ նշելով, որ վարչական ղեկավարները հիմնվում են նրա վրա, թե գյուղացիները ինչ են խոսում, օրինակ, գյուղամեջում նարդի խաղալուց․ եթե ասում են, որ, օրինակ, այս տարի գյուղում պոմիդորի արտադրությունը նվազել է 10 տոկոսով, վարչական ղեկավարներն էլ գրում, ներկայացնում են, որ գյուղում պոմիդորի արտադրությունը նվազել է 10 տոկոսով։  

Նախարարն ասել է, որ 20 տարի առաջ, երբ ինքն ուսանող էր, այդ նույն մեթոդաբանությունն էր կիրառվում, և դա ծիծաղելի էր դեռ 20 տարի առաջ։ «20 տարվա ընթացքում վիճակագրական ծառայությունում ոչինչ չի փոխվել, ոչ մի նոր կարողություն և մեթոդաբանություն չի գեներացվել։ Մեր երկրում 20 տարվա ընթացքում ամեն ինչ փոխվել է, բացի վիճակագրության հաշվառման մեթոդներից»,- ասել է  Գևորգ Պապոյանը։ 

Նրա խոսքով՝ այս սիրողական մակարդակի վիճակագրությունը, որը վարվել է դեռ 20-25 տարի առաջ վիճակագրական կոմիտեում, շարունակվում է վարվել նաև հիմա՝ ուղղակի, երևի, նոր համակարգիչներով։ «Սա մեր ամենամեծ խնդիրներից մեկն է, որովհետև ես չեմ կարող քաղաքականություն վարել՝ առանց հստակ տվյալներ իմանալու»,- ասել է նախարարը։ 

Հետևե՛ք Euromedia24-ին
Youtube-ում`
Հռոմի հայտնի Տրևի շատրվանը կարող է 200 հազար եվրոյով պակաս «վաստակել»8 տարվա դադարից հետո Ջոնի Դեփը կրկին կինովարձույթի առաջին տեղում էՆերդրողների ուշադրությունը կենտրոնացել է Nvidia-ի ապագայի վրաԼիտվան և Լատվիան նույնպես կարող են փակել Ռուսաստանի հետ սահմանըԱդրբեջանը ցանկանում է ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցության նոր մոդել ձևավորելԵրևան-Արմավիր ավտոճանապարհին բախվել են «Mercedes»-ը, «Nissan»-ը և «Լադա»-ն․ կա վիրավոր Իրանի արձակած 11 հազար ԱԹՍ-ներից և հրթիռներից միայն երեքն են հասել թիրախին. ԹրամփԵվրամիությունը պատժամիջոցներ է սահմանել Ռուսաստանի խոշոր նավթավերամշակման գործարանների և 47 բանկի դեմՁմեռային անվադողերով երթևեկելու պարտադիր պահանջը չկատարելու համար վարչական պատասխանատվության է ենթարկվել 400 վարորդՆիդերլանդներում բանտարկյալներին վաղաժամ կազատեն՝ տեղերի պակասի պատճառովԵվրոպան հայտարարել է Ուկրաինային տրամադրվող նոր օգնության մասինՀայաստանում ծավալվել են գործընթացներ, որոնք առճակատման նոր համաշխարհային հարթակ են դարձել. ՄեդվեդևԵՄ դիվանագիտության ղեկավար․ Մենք շատ բան ունենք քննարկելու Հարավային Կովկասի գործընկերների հետԱնքորիջում Պուտինն ընդունել էր ամերիկյան առաջարկը․ ԼավրովԱստղագուշակը զգուշացրել է. այս 4 կենդանակերպի նշանները պետք է ավելի զգույշ լինեն նոյեմբերի կեսին Պուտինը փոքր-ինչ նահանջում է Ուկրաինայի հարցում. ԹրամփՎարդապետյանը Դուբայի դատախազության ներկայացուցչի հետ քննարկել է ապօրինի գույքի բռնագանձման գործերով փոխգործակցության հնարավորություններըՅակուտիային «հարվածել են» -40°C-ի ցրտերըՏասնյակ կիլոմետրերով նոր ջրագծեր և զգալիորեն կրճատված ջրակորուստներ․ «Վեոլիա Ջուր»Վան Գոգի՝ 180 միլիոն դոլարանոց կտավը դարձել է վեճի առարկաԷդքան ռիսկ ունեն՝ թող ուղիղ եթեր մտնեն․ ի՞նչ է փոխվել մեր կյանքում, որ դուրս են եկել մետրոներ. Հասմիկ Հակոբյան (տեսանյութ) Մեր ժողովուրդներն ունեն պատմական և մշակութային ընդհանրություններ․ Մանավազյանը՝ Ֆրանսիայի դեսպանինՀայաստանում հյուրանոցների ամրագրման պահանջարկը ռուսաստանցիների շրջանում կտրուկ աճել է Երանոս գյուղում «Mercedes G»-ն բախվել է գազալցակայանի տարածքում լիցքավորվող «ՎԱԶ 2121»-ին, ապա լիցքավորման սարքավորմանըԿրակովի ահաբեկչի մարմինը կտեղափոխվի համալսարան՝ բժշկական փորձերի համարԱլավերդի-Ախթալա ճանապարհին բախվել են երկու բեռնատարներն ու «Opel Astra»-ն․ 3 վիրավորներից երկուսը անչափահասներ են Հայ-ադրբեջանական հանդիպում՝ Հայաստանում. ԵՄ-ն ուժեղացնում է ճնշումը Ռուսաստանի վրաԳյումրու բժշկական կենտրոնը տնօրենի նոր պաշտոնակատար ունի Միրզոյանը Բրյուսելում ներկայացրել է TRIPP-ի իրականացման ուղղությամբ Հայաստանի քայլերըԱրցունքները չեն ազատում քաղաքական պատասխանատվությունից․ ԻշխանյանՈւկրաինայի նախկին վարչապետի նախկին խորհրդականի ավտոմեքենան պայթեցնելու մեջ կին է կասկածվում Հոկտեմբերին հսկողական միջոցառումների արդյունքում ՊԵԿ-ը արձանագրել է մի շարք խախտումներ Ատելության քաղաքականությունից դեպի բարոյական վերածնունդ. ինչպե՞ս կոտրել ռեժիմի արժեքային թակարդը«Փարաջանով Քլաբ Հաուս»-ը ներկայացրել է իր բացառիկ նախագիծը «Տուն Էքսպո»-ում20 մլն դրամ կաշառքի գործով ձերբակալվել են ՊԵԿ-ի և Հարկադիր կատարման ծառայության պաշտոնյաներՄոսկվա այցի ընթացքում ԱՄՆ հատուկ բանագնացները քննարկել են Պուտինի և Թրամփի հանդիպումը․ ՈւշակովԷդ բանտերում դուք էլ կհայտնվեք ու մաշկի վրա կզգաք խայտառակ վիճակը․ինձնից պետք է ներողություն խնդրենՂազախստանն արգելել է ձվի ներմուծումը, ներառյալ՝ Հայաստանից Հերթական ԱԺ նիստերի օրակարգի նախագծում ընդգրկվել է 13 հարցԱպակին՝ մեծ արվեստի լեզու․ Վենետիկում բացվել է ավելի քան 100 գործի ցուցահանդեսԾովերից գողացված ժառանգությունը՝ Փարիզում․ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նոր ցուցահանդեսըՀինգ համաշխարհային պրեմիերա․ Ավստրալիայում նոր երաժշտական ծրագիր է ներկայացվելԳորիսի տարածաշրջանի և Մեղրիի լեռնանցքում թույլ ձյուն է տեղում, իսկ Եղեգնաձորի և Սիսիանի տարածաշրջաններում՝ թույլ անձրևԲահրեյնի հին ամրոցի տակ՝ Դիլմունի հետքերով․ նոր պեղումներ են սկսվում1,15 միլիոն այցելու և վաճառքի աճ․ Շարժայի գրքի տոնավաճառի արդյունքներըՉարենցավանում կամավոր հանձնել են մեծ քանակությամբ զենք-զինամթերքՈւռուցքը դիմադրում է դեղին․ գիտնականները գտել են բջջային փոփոխությունների հետքերՏիեզերքում՝ մազից էլ փոքր ճշգրտումներ․ «Ռոմանը» մոտենում է գիտական աշխատանքինՊուտինի կոշտ ուղերձն ու Եվրոպայի նոր քայլերը. Լարված մթնոլորտ և սուր ելույթներ՝ ԱԺ-ումԱստղերի ծնունդը՝ փոշու վարագույրի հետևում․ NASA-ի օրվա տպավորիչ պատկերը
Ամենադիտված