Իսկ ուրիշ ո՞վ ցանկացավ Ռուսաստանից բացի...

Մաքսային միություն մտնելու մասին Հայաստանի հայտարարության շուրջը աղմուկն ակնհայտորեն հիշեցնում է մի բաժակ ջրում փոթորկի, որն արդեն երեք ամիս բարձրացնում են իրենց եվրոպական արժեքների հետեւորդներ համարողները: Հավանաբար նրանք հույս ունեն, որ մեկ-երկու տասնյակով փողոցներում բղավելով կամ սոցիալական ցանցերում հայհոյելով կհամոզեն Հայաստանի բնակչության մեծ մասինՙ համաձայնել իրենց մոտեցումներին, կամ որ Մաքսային միությանը միանալու Հայաստանի որոշումը ինչ-որ շրջադարձ էր մեր երկրի արտաքին քաղաքականության մեջ: Սակայն ոչ առաջինը տեղի կունենա, ոչ էլ երկրորդն է իրականությանը համապատասխանում:

Մաքսային միությանը միանալու Հայաստանի նախագահի որոշումը տրամաբանական շարունակությունն էր Ռուսաստանի հետ մեր երկրի ռազմավարական գործընկերության, որը սկսվել եւ շարունակվում է անկախության ձեռքբերումից անմիջապես հետո` 1992-ից: Հայաստանի բոլոր երեք նախագահներն էլ իրենց ավանդն են ներդրել այս գործընթացում եւ չեն սխալվել, քանի որ այլընտրանք Հայաստանը պարզապես չունի: Աշխարհաքաղաքական ներկա իրավիճակում գտնվող մեր երկիրը, ինչպես որեւէ փոքր երկիր, պետք է ընդգրկվի որոշակի խոշոր ուժային կենտրոնի անվտանգության համակարգում, եւ, Ռուսաստանից բացի, ոչ մի այլ գերտերություն կամ ուժային կենտրոն, մասնավորապես Եվրոմիությունը, դա մեզ չի առաջարկել: Չկրկնենք, պարզապես նշենք, որ դժվար է պատկերացնել, թե ինչպես էինք հաջողելու առանց Ռուսաստանի Թուրքիայի հետ սահմանը պաշտպանել եւ Ադրբեջանի հետ սպառազինությունների մրցավազքին դիմանալ:

Սա թերեւս լիովին բավարար է, որ համարենք այս ավելի քան 20 տարվա արտաքին քաղաքականությունը արդարացված եւ մեր ազգային-պետական շահերին համապատասխանող: Սա գիտակցում է Հայաստանի ժողովուրդը որպես հավաքական հանրույթ, եւ թեկուզ հենց այս պատճառով Ռուսաստանին բոյկոտելու կամ այդ երկրի ծառայություններից հրաժարվելու կոչերին բնակչության գերակշիռ մեծամասնությունը կշարունակի վերաբերվել այնպես, ինչպես հիմա, այսինքն` անտարբերությամբ:

Սակայն, բացի անվտանգության նկատառումներից, առկա են նաեւ տնտեսական լուրջ պատճառներ, որոնք ավելի հստակ դարձան Ռուսաստանի նախագահի` Հայաստան կատարած այցի ժամանակ:

Առաջին լուրջ գործոնը` ռուսաստանյան ներդրումները Հայաստանում գերազանցել են 3 մլրդ դոլարը: Եվրոինտեգրման ջատագովներից որեւէ մեկը կարո՞ղ է նշել մեկ այլ երկիր, որ այդքան ներդրումներ է կատարել Հայաստանում: Շտապեմ կանխել այլ հարց, եղե՞լ է մեկ այլ երկիր, որ ցանկություն է հայտնել այդքան ներդրումներ կատարել հենց նույն ոլորտներում, որտեղ ներդրումներ են կատարել ռուսական ընկերությունները:

Եվրոմիության երկրներից քիչ թե շատ նշանակալի ներդրումներ են կատարել միայն ֆրանսիական ընկերությունները` ջրամատակարարման եւ հեռահաղորդակցության ոլորտներում, որոնք անհամեմատելի են ռուսական ներդրումների ծավալների հետ: Որտե՞ղ են ուրեմն եվրոպական ընկերությունները, ինչո՞ւ չեն ցանկանում Հայաստանում ջերմաէլեկտրակայան կառուցել, գազամատակարարման ցանց ստեղծել, երկաթուղի կառավարել, էլեկտրական ցանցեր արդիականացնել եւ այլն: Երբ խոսում ենք, թե «ամեն ինչ տվեցինք ռուսներին», երբեւէ մտածո՞ւմ ենք, իսկ ուրիշ ո՞վ ցանկացավ 90-ականներին ամբողջությամբ փոշիացված այդ ամենը ձեռք բերել եւ վերականգնել` միլիարդների ներդրումներ կատարելով: Չկային նման ցանկացողներ, հիմա էլ չկան եւ չէին էլ լինելու նաեւ ԵՄ-ի հետ ասոցիացումի պարագայում: Անգամ երաշխավորված շահույթ ապահովող նոր ատոմակայանի համար եվրոպական ընկերությունները չեն պատրաստվում ներդրումներ կատարել, եւ միայն Ռուսաստանն է ցանկություն հայտնել ներդրումներ կատարել եւ բաժնեմաս ունենալ: Հայաստանը ԵՄ-ի համար փոքր եւ սահմանափակ շուկա է, առանց լուրջ հումքային պաշարների, դրան էլ ավելացրածՙ առանց երկաթուղային հաղորդակցության, հետեւաբար, մեր երկրի հանդեպ լուրջ հետաքրքրություններ ԵՄ-ն եւ նրա ընկերությունները չունեն:

Մանրամասները` «Ազգ»-ի այսօրվա համարում: