«Ազգ». Հայոց ցեղասպանության ոճիրը` 100 տարի հետո միջազգային դատարանում

Հունիսի 3-ին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Վերին պալատի վարույթ ընդունելով «Փերինչեքն ընդդեմ Շվեյցարիայի» դատական գործըՙ բավարարեց Շվեյցարիայի 2014-ի մարտի 11-ին ներկայացրած բողոքը, առիթ ստեղծելով, որ Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի տարելիցի նախաշեմին Մեծ եղեռնի հարցը միջազգային նոր հնչեղություն ստանա: Մեզ ընձեռված եզակի հնարավորությունը ճիշտ, արժանապատիվ կօգտագործե՞նք, մանավանդ երբ մեր կողքին են եվրոպական հզոր 2 երկիրՙ Շվեյցարիան եւ Ֆրանսիան: Այս եւ սրանից բխող այլ հարցերի մասին ենք զրուցում Շվեյցարիա-Հայաստան ընկերակցության նախագահ, այս հարցի նվիրյալ Սարգիս Շահինյանի հետ:

- Ձեր ասած բարձր պայմանավորվող կողմերից մեկը Ֆրանսիան է, մյուսը` Շվեյցարիան: Բա Հայաստա՞նը:

- Հայաստանը դժբախտաբար այն տեսակետին է, որ այս տեսակ դատավարության պարագայում սպասում է, որ հրավիրվի Բարձրագույն պալատի նախագահի կողմից, որպեսզի մասնակցի: Ինքնուրույն ակտիվ քայլ չի անում, չի դիմում, թե ցեղասպանված ժողովրդիՙ այս խնդրի հետ կապված ժառանգորդ պետությունն ենք: Ինչ կվերաբերի ժխտողականության դեմ տարված եւ տարվելիք պայքարին, որեւէ մեկը չամբաստանելով ու չդատապարտելով հանդերձ, հոս առնվազն ասելիք ունենք: Իսկ այս ուղղությամբ նույնիսկ խոսք չկա: Ինչ որ հետաքրքրական է, Ֆրանսուա Օլանդը Փարիզում, 2014-ի ապրիլի 24-ինՙ խորհրդանշական այդ օրը, առիթը գործածեց հայտարարելու, որ Ֆրանսիան Շվեյցարիայի կողքին է, եթե հայցը բավարարվի: Այսինքնՙ պաշտոնապես հայտնեց իր դիրքորոշումը խնդրի շուրջ:

- Անընդհատ կրկնում ենք, թե Հայոց ցեղասպանությունը մաս չի դարձել համաեվրոպական հիշողության, սրանով արդյոք նաեւ չի՞ ընդգծվում, թե այն հենց այդ հոլովույթի մեջ է ներառվում:

- Իհարկե, եւ ոչ միայն. առաջին անգամն է, որ միջազգային ատյանում հայոց դեմ գործված ոճիրը հարցականի տակ է դրվել դեկտեմբերի 17-ին: Մեզ համար վատագույն արդյունքներից մեկն այն եղավ, որ Փերինչեքի հայցն ընդունվեց, քանի որ իր արտահայտությունները չընդունվեցան իբրեւ մարդկային արժանապատվության դեմ գործված հանցանք: Այսինքն մի ցեղասպանության ժխտողը չհամեմատվեց ուրիշ ցեղասպանության ժխտողների հետ, նույն մակարդակին չդասվեց:

Եվ սա է նաեւ հետապնդվելիք խնդիրներից մեկը, բայց տեխնիկական գետնի վրաՙ ոչ կարեւորագույնը: Հարցումների մեջ չի՞ մտնում արդյոք ցեղասպանություն եղե՞լ է, թե՞ ոչ, որքան էլ տարօրինակ թվի, այլՙ արդյոք եվրոպական մարդկային իրավունքների պայմանավորվածության 10-րդ հոդվածը խոչընդոտո՞ւմ է ազգային քրեական օրենքներին, այսինքն, օրինակ, Շվեյցարիայի քրեական օրենքին: Սա տեխնիկական խնդիրն է, այսինքն իրավաբանական խնդիրներից մեկն է: Այս տեսակ գործերի միայն 5-10 տոկոսն է, որ ընդունվում է, ուզում եմ ասելՙ այն ձեւը, որով Շվեյցարիան ներկայացուց իր հայցը, ճիշտ էր:

Շարունակությունը` «Ազգ» շաբաթաթերթում: