Վարդան Այվազյանը ներկայացրեց գազի հարցով ԱԺ ժամանակավոր հանձնաժողովի միջանկյալ զեկույցը

Գազամատակարարման հետ կապված խնդիրների ուսումնասիրության Ազգային ժողովի ժամանակավոր հանձնաժողովի նախագահ Վարդան Այվազյանը ներկայացրեց հանձնաժողովի աշխատանքի վերբերյալ միջանկյալ զեկույցը:

Այվազյանը տեղեկացրեց, որ հանձնաժողովի աշխատանքային խմբերի կողմից քննարկումների արդյունքում մշակվել է 103 հարցերից բաղկացած հարցաշար, ուստի, հետագա ուսումնասիրությունների և խնդիրների բացահայտման արդյունքում, հարցաշարը կարող է համալրվել նոր հարցադրումներով, քանի որ աշխատանքները ունեն շարունակական բնույթ:

Հանձնաժողովի 4 ենթախմբերում ուսումնասիրությունների և քննարկումների արդյունքում ձևավորվել են նախնական դիտարկումներ, հարցեր և եզրակացություններ: «Մասնավորապես՝ 1-ին ենթախմբում ուսումնասիրությունները գտնվում են աշխատանքային փուլում: Հանձնաժողովում դեռևս չեն ձևավորվել վերջնական պատասխաններ, հետևաբար, լրացուցիչ քննարկման կարիք ունեն»,- ասաց Այվազյանը:

Անդրադառնալով երկրորդ ենթախմբի աշխատանքներին՝ Այվազյանը տեղեկացրեց, որ 2-րդ ենթախմբի հարցերի վերաբերյալ ձևավորվել են հետևյալ մոտեցումները. 2011-2013 թվականների ընթացքում գազի դիմաց կուտակված պարտքի ձևավորման օրինականության և չափի հիմնավորվածության ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ «Գազպրոմ» ԲԲԸ-ի կողմից ՀՀ առաքված գազի դիմաց «Հայռուսգազարդ» ՓԲԸ-ում ձևավորված պարտքը իրականում կազմում է 129,5 մլրդ դրամ, որի հիմնավորման համար հիմք են հանդիսանում համապատասխան կառույցներից ներկայացված փաստաթղթերը: Միևնույն ժամանակ, այդ պարտավորությունների «պետական պարտք» վերաորակավորելու, ինչպես նաև «ՀայՌուսգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության կանոնադրական կապիտալում ՀՀ ունեցած բաժնեմասի գնահատման գործընթացի իրավական հիմնավորվածությունը բացահայտելու նպատակով անհրաժեշտ են լրացուցիչ ուսումնասիրություններ: Վերոնշյալ հարցերի վերջնական պարզաբանումների վերաբերյալ ենթախմբում առկա են որոշակի տարաձայնություններ, որոնք ևս հիմք են հանդիսանում հետագա խորը մասնագիտական ուսումնասիրությունները շարունակելու համար:

Երրորդ աշխատանքային խմբի գործունեությունն ուղղված է եղել ՀՀ գազամատակարարման և գազատրանսպորտային համակարգի զարգացման այլընտրանքային ուղիների ստեղծման հնարավորություններին: Այվազյանը տեղեկացրեց, որ այդ իմաստով աշխատանքային խմբի կողմից կարևորվում է Ռուսաստանի Դաշնության և այլ երկրների արդյունահանողներից բնական գազի այլընտրանքային ներկրման հնարավորությունների բացահայտումը: Առանձնահատուկ կարևորություն է տրված Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից (նաև վերջինիս տարածքով այլ երկրներից) գազի ներկրման և Հայաստանի տ արածքով տարանցման հնարավորությունների կանխատեսումներին: Առանձին խնդիր է դիտարկվում ՀՀ օրենսդրությամբ Հայաստանի համար Վրաստանի սահմանում բնական գազի գնի ձևավորման գործոնների հիմնավորվածությունը: Նշված խնդիրների պարզաբանման, համապատասխան եզրակացությունների և առաջարկությունների մշակման նպատակով խումբն անցկացնում է ուսումնասիրություններ և փորձագիտական հետազոտություններ:

Ուսումնասիրությունների և փորձագիտական հետազոտությունների արդյունքում արդեն պատրաստվել է երկու տեղեկանք. «Գազի բազային գնի ձևավորման վերաբերյալ», «Մաքսային միությունում գազի շուկայի ազատականացման հեռանկարները և Հայաստանի գազի շուկայի զարգացումների վրա դրանց հավանական ազդեցության գնահատումը»:

Այվազյանի խոսքով՝ առաջին տեղեկանքում, մասնավորապես, գազի բազային գնի ձևավորման հիմնավորվածությունը ցույց տալու նպատակով, ուսումնասիրվել և վերլուծվել են դրա երեք բաղադրիչ մասերը` գազի գինը Ռուսաստանի Դաշնության Օրենբուրգի մարզում, մինչև Վրաստանի սահման «Գազպրոմ» ԲԲԸ-ի գազատրանսպորտային համակարգով Հայաստան մատակարարվող բնական գազի տեղափոխման ծախսերը և Վրաստանի տարածքով Հայաստան մատակարարվող բնական գազի տարանցման ծախսերը: Ուսումնասիրվել են նաև Օրենբուրգի մարզի բնակչության կողմից սպառվող գազի գնային պայմանները: Երկրորդ տեղեկանքում, մասնավորապես, Մաքսային միությունում գազի շուկայի ազատականացման հեռանկարների առումով, բացահայտվել են Մաքսային միությանն անդամակցության և գազի գնի փոխկապվածությունը, Եվրասիական տնտեսական միությանն անդամակցության և գազի գնի փոխկախվածությունը, ինչպես նաև կատարվել է կանխատեսում` ռուսական գազի գնի բարձրացման վերաբերյալ:

Չորրորդ ենթախմբի աշխատանքային գործունեության արդյունքում ձևավորվել են հետևյալ մոտեցումները. հայ-վրացական սահմանի վրա 1000 խմ գազի ձեռքբերման 189 ԱՄՆ դոլարին համարժեք գնի և մինչև 10 000 խմ գազ սպառողների համար գործող 391 ԱՄՆ դոլար և 10 000 խմ-ից ավելի ծավալ սպառողների համար գործող 275 ԱՄՆ դոլար սակագնի ձևավորման վրա էական ազդեցություն ունեն հետևյալ գործոնները.

«Հայռուսգազարդ» ՓԲԸ-ի աշխատավարձի ֆոնդը և աշխատողների թվաքանակը, համակարգի հիմնական միջոցների մաշվածությունը, նյութական և նորոգման ծախսերը, բաշխման և փոխադրման գործընթացում գազի տեխնոլոգիկան կորուստները, «Հայռուսգազարդ» ՓԲԸ-ի ներդրումային ծրագրերը, «Հայռուսգազարդ» ՓԲԸ-ի շահույթի թույլատրելի չափը: Բնական գազի գործող սակագնի հաշվարկներով շահագործման և սպասարկման ծախսերը հաշվարկվել են 20.3 մլրդ դրամ (11944.7 դրամ/հազ խմ) նախորդ սակագնի հաշվարկներով նախատեսված 10.3 մլրդ դրամի (6631.1 դրամ/հազ խմ) դիմաց: Ընդ որում, աշխ ատավարձի գծով ծախսը (ներառյալ հարկերը) ավելացել է 8.9 մլրդ դրամով, որը պայմանավորված է միջին ամսական աշխատավարձի ավելացմամբ՝ 119 հազ. դրամի փոխարեն՝ ներկայիս 227 հազ. դրամով /ներառյալ հարկերը/, ինչպես նաև աշխատողների թվաքանակի ավելացմամբ (5783 աշխատող՝ նախկին 4792-ի դիմաց): Լրացուցիչ հիմնավորման կարիք ունի նաև աշխատողների թվաքանակի շուրջ 1000-ով ավելացումը և, երկրորդ՝ միջին ամսական աշխատավարձի շեշտակի աճը՝ 108 հազ. դրամով: