Ալիևի վերջը…

Այն, որ ադրբեջանական իշխանություններն երբեք առանձնապես աչքի չեն ընկել իրենց՝ թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին հեղինակությամբ, փաստ է: Եթե փորձեք ուսումնասիրել հատկապես վերջին շրջանի Արևմտյան մամուլի արձագանքները՝ Բաքվում իշխող վարչակարգի վերաբերյալ, կնկատեք, որ դրանք հիմնականում բացասական են, նույնիսկ՝ երբեմն ծաղրական: Դրանցում կարմիր թելի նման անցնում է մի միտք. Ալիևյան ռեժիմը հակաժողովրդավարական է ու բացահայտ բռնապետական: Բայց Արևմուտքը, երևում է, որոշեց չսահմանափակվել բացառապես մամուլում ադրբեջանցիներին դիմակազերծելով ու անցավ գործի: Մասնավորապես՝ պարզվում է, որ Լրագրողական հետաքննությունների միջազգային կոնսորցիումի' ICIJ-ի (International Consortium of Investigative Journalists) լրագրողների մոտ են հայտնվել օֆշորների վերաբերյալ մի շարք գաղտնի փաստաթղթեր, որոնցում շոշափվում են Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ու նրա բարեկամների անունները։ Լրագրողները պարզել են, որ Ալիևը գրանցված է օֆշորներում' ոսկու հանքավայրերում ու լոնդոնյան անշարժ գույքում իր ունեցած մասնաբաժինները քողարկելու համար։ Հայտնի է դարձել,որ Ալիևի բարեկամներն օգտագործել են Պանամայում գրանցված հիմնադրամներն ու ընկերությունները' տվյալ բնագավառներում Ադրբեջանի նախագահի ունեցած մասնաբաժինների քողարկման նպատակով:

Ըստ համապատասխան փաստաթղթերի, մասնավորապես, պարզվում է, որ Ալիևն ու նրա կինը' Մեհրիբանը, 2003թ. գնել են Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներում գրանցված Rosamund International Ltd ընկերությունը։ Ավելի ուշ' 2008թ., Ալիևի դուստրերը ձեռք են բերել կրկին Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներում գրանցված Arbor Investments, LaBelleza Holdings Limited և Harvard Management Limited ընկերությունները: Գործարքը կնքվել է Ալիևի' նախագահի պաշտոնը զբաղեցնելուց 2 ամիս անց։ Ինչպես հավաստիացնում է ICIJ-ը, Ադրբեջանի ղեկավարությունն ահռելի ջանքեր է գործադրել տվյալ ընկերությունների գոյության փաստը հանրության համար գաղտնի պահելու ուղղությամբ:

Այն, որ Ալիևը սեփական հանապազօրյան երբեք էլ չի վաստակել արդար քրտինքով, հայտնի էր Արևմուտքին շատ վաղուց. միամտություն է կարծել, թե հզոր երկրների հատուկ ծառայությունները չէին կարող իմանալ Ալիևի անհատակ միլիարդների ծագումնաբանության մասին: Հետևաբար՝ ինչո՞ւ հենց հիմա՝ այս ամենաթեժ պահին, երբ թվում է՝ ուրիշի փողերը հաշվելու ժամանակը չէ բնավ: Սխալված չենք լինի, եթե պնդենք, որ այս ամենից իսկական ծուղակի հոտ է գալիս, ծուղակ, որն այս անգամ լարվել է Ալիևի ու իր կլանի դեմ: Նպատակը արցունքի պես պարզ է. Ալիևին ի ցույց դնել ճնշման հերթական գործիք, որը հարմար պահի կարող է բանեցվել նրա դեմ: Եթե ինչպես հարկն է ընթացք տրվի այս գործին, ապա չի բացառվում, որ Ալիևին կարող են անգամ դատել. ստեղծված իրավիճակում Ալիևի հետագա գոյության միակ գարանտը դառնալու է սեփական աթոռը, որը չկորցնելու համար էլ նա պատրաստ է լինելու ամեն ինչի:Բացի սա՝ նպատակը նաև Ալիևի Ադրբեջանի ներսում ունեցած հեղինակության խաթարումն է, գործիք, որը հարկ եղած դեպքում կօգտագործվի ադրբեջանական հասարակության շրջանում հակաալիևյան տրամադրություններ սերմանաելու ու սնուցելու համար. Ալիևը, փաստացի, կարող է հայտնվել արևելյան գահընկեց արված բռնապետերի վիճակում՝ պատրաստ ամեն ինչի, ամեն մարդակերության՝ սեփական կաշին փրկելու հույսով:

Նման իրավիճակում ակնկալել, թե Ալիևը կարող է մարդկային ժեստ անել ու խաղաղության ձեռք մեկնել Հայաստանին, միամտություն է. այս վտանգավոր խաղի մեջ ներքաշված գրեթե բոլոր երկրներին էլ, բացի Հայաստանից թերևս, խոշոր հաշվով, միայն ձեռնտու է հակամարտության հետագա էսկալացիան, որը կտա տերություններին բացառիկ հնարավորություն՝ ինչպես հարկն է վերաձևելու ողջ տարածաշրջանը:

Դավիթ Բաբանով