Առյուծածինները՝ պաշտպան հայրենյաց…

Օրերս «International Media Holding»-ի՝ դեպի Արցախ կազմակերպած այցի շրջանակներում բախտ ունեցանք գտնվելու առաջին գծում, լինել դիրքերում՝ անձամբ ականատես դառնալով այն իրավիճակին, որ ներկայումս տիրում է առաջնագծին:

Ասել, թե արցախյան այս 4-օրյա պատերազմը լիովին վերափոխեց մեր աշխարհայացքն ու էությունը, կնշանակեր՝ չասել ոչինչ: Այն՝ միայն հերոսներին հատուկ մարտական ոգին, որ իշխող էր հատկապես առաջնագծում ու որին ականատես դարձանք մեր աչքերով, այլևս ոչ մի տեղ, որևիցե այլ վայրում չես կարող տեսնել. այն պարզապես աննկարագրելի էր:

Խաղաղ բնակչությունից մինչև շարքայիններ, գեներալներից ու զորավարներից մինչև կամավորներ, համակված էին այնպիսի հայրենասիրական անօրինակ ոգով ու վճռականությամբ, որը բնորոշ կարող է լինել միայն առյուծածին քաջերին ու մեր փառապանծ հերոսներին: Այս ողջ թոհուբոհի մեջ, սակայն, մեզ մինչև սրտի խորքը հուզեց հատկապես գեներալ Մանվել Գրիգորյանի ու նրա կողմից ղեկավարվող Երկրապահ կամավորական միության այն անօրինակ անձնազոհությունն ու հայրենասիրությունը, որ դրսևորում էին նրանք հենց առաջնագծին:

Բոլորն են, թերևս, լսել գեներալ Գրիգորյանի՝ արցախյան առաջին պատերազմի հաղթանակում ունեցած անգնահատելի ավանդի մասին, շատերին է հասել նրա՝ այն բազում քաջագործությունների մասին պատմող լեգենդար պատմությունները, որոնցից պարզ է դառնում՝ նա ու նրա նմաններն Աստծո պարգև են հայ ժողովրդին, ու քանի դեռ հայոց արգանդն ունակ է ծնելու նման մարդկանց, մենք անհանգստանալու ու մտահոգվելու որևիցե պատճառ չունենք:

Գեներալ Մանվելը, ինչպես նրան կոչում է ժողովուրդը, այս օրերին իսկական սխրանք է գործում՝ ցուցաբերելով այնպիսի անձնուրացություն ու նվիրվածություն սեփական հայրենիքին, որ բնորոշ են եղել բացառապես առասպելական հերոսներին. ամեն օր, առավոտից մինչև ուշ գիշեր գեներալը, ԵԿՄ իր զինակիցների հետ, առաջնագծում է՝ կանոնավոր բանակի կողքին՝ իր հայրական խնամքը բերելով հայ զինվորներին, հոգալով նրանց ամեն մի կարիքը. զրահապատ բաճկոններից մինչև նույնիսկ զինվորի ամենատարրական կարիքներ գտնվում են նրա հոգածության ներքո:

Պարզվում է նաև, որ այս վտանգավոր օրերին, երբ ապրել-չապրելու հավանականությունը, ինչպես ասում են, 50-ը 50-ի է, ռազմադաշտում է նաև գեներալի արժանի զավակը՝ Կարեն Գրիգորյանը՝ Էջմիածնի քաղաքապետը, ով գտնվում է ամենավտանգավոր դիրքերում՝ Ջեբրաիլում՝ կենացմահու պայքար մղելով հանուն հայրենիքի վաղվա օրվա: Հայր ու որդի, իրական պատասխանատուների ու ղեկավարների հետ հավասար, կիսում են պատերազմի ողջ ծանրությունը՝ գործնականում ցույց տալով, թե ինչ է ասել ազգասիրություն ու անձնուրացություն: Երբ նայում ես այս մարդկանց, քեզ համար պարզ է դառնում, որ քանի դեռ մեզանում կան, ապրում են նրանց պես մարդիկ, մենք՝ որպես ժողովուրդ, ապագա ունենք, ունենք հույսը վաղվա օրվա, խաղաղ արևածագի, որն իրականություն է դառնալու բացառապես Մանվել Գրիգորյանի նման անհատականությունների ու զորավարների շնորհիվ:

Իսկ քաղաքացիական բնակչության շրջանում իշխող բացառիկ ոգևորության ու հպարտության մասին խոսելն իսկ ավելորդ կարելի է համարել. չնայած մարդիկ ցավ էին ապրում մեր ամեն մի կորցրած զինվորի համար, բայց չէին ողբում երբեք, այլ հպարտանում էին իրենց քաջարի զավակներով՝ վիշտն ու ցավը փոխարինելով ազգային հպարտությամբ: Զարմանալի էր, բայց փաստ, որ հայոց բանակի շատ ու շատ շարքային զինվորներ մարտական գործողությունների ընթացքում այնպիսի քաջագործությունների հեղինակներ են դարձել, այնպիսի ռազմական սխրանքներ են գործել, որ մարդ միայն ապշել կարղ է. նրանք նույնքան քաջարի են, որքան իրենց փառապանծ հրամանատարները, որոնց հմուտ ղեկավարման շնորհիվ ամեն մի հայ զինվոր, ամեն մի շարքային դարձել էր իսկական ահուսարսափ թշնամու համար, վերածվել ամենակուլ առյուծի՝ պատրաստ հանուն հայրենիքի զոհելու կյանքն ու հավերժանալու հայ ժողովրդի փառահեղ պատմության էջերում:

Այսքանից հետո, ինչ խոսք, մնում է միայն հպարտանալ, որ ունենք նման բանակ, հպարտանալ, որ զավակներն ենք մի ժողովրդի, որն իր հերոսական ուղիով է ապացուցել՝ կա, կլինի ու դեռ կշատանա…

Դավիթ Բաբանով