Ահա թե ինչ նկատի ուներ Վիգեն Սարգսյանը…

Բանակի կարիքների համար յուրաքանչյուր աշխատող քաղաքացուց 1000-ական դրամ գանձելու մասին որոշումը, միգուցե շատերի համար բավական անսպասելի, էապես ցնցել է հայաստանյան հասարակությանը ու, ինչպես կարելի է արդարացիորեն նկատել, երկու մասի բաժանել այն. ոմանց համար համապատասխան որոշումն ընկալելի է, հասկանալի, ոմանց համար էլ այն ժողովրդի «կաշին քերթելու» ժանրից է: Բայց թե ժողովրդի շրջանում հատկապես որ տեսակետը կարելի է ավելի տարածված ու հիմնավորված համարել, դժվար չէ կռահել՝ հաշվի առնելով սոցիալական այն խայտառակ վիճակը,որ ներկայում տիրում է Հայաստանում. ավելի քան կես միլիոն աշխատող քաղաքացիներ ստիպված են ամսական բավարարվել 50-60 հազար դրամով:

Համաձայնե՛ք՝ որքան էլ հայաստանյան հասարակությունը տոգորված լինի հայրենասիրական զգացմունքներով, որքան էլ գիտակցի բանակ պահելու կենսական անհրաժեշտությունը, դժվար է մի կերպ գոյություն քարշ տվողին համոզել այն բանում, որ մի ամբողջ պետություն հենց իր 1000 դրամի հույսին է մնացել: Թե հատկապես ինչպես պատահեց, որ իշխանությունների գլխում ծագեց այս՝ բավական վիճելի գաղափարն, անկեղծ ասած, այնքան էլ հասկանալի չէ: Կարծում ենք՝ սխալված չենք լինի, եթե պնդենք, որ, ամենայն հավանականությամբ, գաղափարն այդ՝ միառժամանակ առաջ Վիգեն Սարգսյանի կողմից հռչակած «ազգ-բանակ» կոնցեպտի յուրատեսակ արտահայտչամիջոցներից մեկը պետք է համարել, երբ ամենաբարձր մակարդակով հայտարարվեց, որ Հայաստանի անվտանգության ապահովման համար այս կոնցեպտն ուղղակի այլընտրանք չի կարող ունենալ: Ինչ խոսք՝ դժվար էր այն ժամանակ վիճարկել հռչակվածի ճշմարտացիությունը, երբ բոլորին թվում էր, թե խոսք է գնում ոչ թե աղքատ ազգաբնակչության հաշվին մի քանի կոպեկ ավել ՊՆ բյուջե մուտք անելու մասին՝ այն էլ կասկածելի արդյունավետությամբ, այլ՝ բանակի ու հասարակության վերակազմակերպման, արժեհամակարգային բոլորովին այլ մոտեցման մասին՝ ասենք, մոտավորապես Իսրայելի օրինակով:

Թե որքանով կարող է քաղաքացիներից տարեկան 12000 դրամ պոկելը նպաստել հայոց բանակի ու դրա միջուկը կազմող հայ զինվորի կենսական կարիքների բավարարամանն, իհարկե, քննարկման մի առանձին թեմա է, բայց որ «ազգ-բանակ» կոնցեպտի կիրառումը պետք էր սկսել ոչ թե շարքային քաղաքացիներից փող պոկելով, այլ, ասենք՝ մի քանի հարուստի գերշահույթները կրճատելով ու ազատ մնացած միջոցները բանակի կարիքներին ուղղորդելով, անվիճելի է: Եվ ի՞նչն էր խանգարում իշխանություններին, ասենք, նույն Բարսեղ Բեգլարյանի հանդեպ, ում մասին, ի դեպ, ասում են, որ բավական նեղվել է բենզինի շուկայում նոր ներմուծողի ի հայտ գալու փաստից, մի փոքր ավելի խիստ լինել ու ստիպել կամ հորդորել իր գերշահույթներից ստացվող եկամտի գոնե կեսը նվիրաբերել բանակին:

Ի դեպ՝ գերշահույթների մասին. վերջին տնտեսագիտական ուսումնասիրությունները փաստում են, որ, ասենք՝ բենզինից ստացվող գերշահույթները բավական լուրջ գումարներ են կազմում. նույն 2015-ի վիճակագրությամբ՝ 14 ամիսների ընթացքում Հայաստան բենզինի ներմուծման եւ մանրածախ վաճառքի մարժան, որը 56 դրամ էր, երբ բազմապատկում ես ամսական Հայաստան մտնող բենզինի քանակով (շուրջ 14 միլիոն լիտր), ապա ստացվում է, որ միայն 2015 թվականի փետրվարին մեր երկրի բենզին ներմուծող-վաճառողները շուրջ 75-80 միլիոն դրամի գերշահույթ են ունեցել: Այս թվերին էլ, երբ գումարում ես դիզելային վառելիքից ստացված գերշահույթները, ապա ստացվում է աստղաբաշխական թվեր՝ միանգամայն բավարար գումար՝ ասենք կոմպենսացնելու մարդա 1000 դրամի բացը…

Այնպես որ՝ իշխանությունների բոլոր պատճառաբանությունները, թե երկրում փողի քրոնիկ պակաս կա, կարելի է սպառված համարել. փող միշտ էլ կա, պարզապես հարցն այն է, թե որտեղ են այն փնտրում՝ քաղաքացիների՞, թե՞ դոլարային միլիոնատերերի գրպաններում. խնդրին լուծում տալու համար ընդամենը քաղաքական կամք է անհրաժեշտ:

Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ