Սերժ Սարգսյանի անակնկալը՝ Հանրապետականին

Չնայած հաճախ է խոսվում այն մասին, որ առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններն իրենց բնույթով էականորեն տարբերվելու են նախորդ բոլոր ընտրություններից, քանի որ 2017-ի ապրիլից ուժի մեջ է մտնելու նոր Սահմանադրությունը, քչերն են ենթադրում, որ դրանք կարող են աչքի չընկնել այն նույն նյուանսներով կամ նրբերանգներով, որոնք բնորոշ են եղել նախորդ բոլոր ընտրություններին:

Այն, որ նոր Սահմանադրությունը հրաշալի հնարավորություններ է ստեղծում հատկապես իշխանությունների վերարտադրությունն անխափան դարձնելու, սկիզբ առած փոփոխություններին իմիտացիոն բնույթ հաղորդելու համար, կասկածից վեր է. զուր չէ, որ շատերն այն համարում են անզուգական գործիք՝ ՀՀԿ-ի իշխանությունը Հայաստանում հավերժացնելու համար: Իսկ երբ այս ամենին գումարում ես Ընտրական օրենսգրքում տեղ գտած մի քանի նորարարական դրույթներ, որոնք բացահայտում են այն իրական նպատակները, որ հետապնդել են իշխանությունները՝ համապատասխան օրենսգիրքն ԱԺ-ում անցկացնելիս, հասկանում ես, որ իրականում ոչինչ էլ, խոշոր հաշվով, չի բարեփոխվել, ու ամեն նորը հնի յուրատեսակ կրկնությունն է:

Ինչպես հայտնի է, նոր Ընտրական օրենսգիրքը, որ, պետք է խոստովանել, բավական աղմկոտ ու ոչ միանշանակ արձագանք ստացավ Ազգային ժողովում, սահմանում է, որ առաջիկա ընտրություններն անցկացվելու են համամասնական ընտրակարգով, սակայն սրան զուգահեռ՝ ամրագրում է նաև մի շատ հետաքրական դրույթ ևս, որի էությանը հասարակությունը դեռևս ծանոթ չէ. «ռեյտինգային» կոչվող քվերկության մասին է խոսքը, որն իրենից, ըստ էության, ներկայացնելու է մեծամասնական ընտրակարգի մի յուրատեսակ մոդիֆիկացիա՝ ճանապարհ հարթելու նրանց համար, ովքեր այս կամ այն պատճառով չեն ընդգրկվի համամասնական ցուցակներում: Պետք է նկատել, որ ռեյտինգային քվեարկությունը, որն, ի դեպ, շատերը դիտարկում են՝ ընտրական նոր կեղծարարությունների հիմք ու պատճառ, իրապես կարող է ստեղծել հարթակ, միջավայր կամ նույնիսկ առանձին գործիքակազմ՝ առաջիկա ընտրություները վերածելու մի այնպիսի «կատավասիայի», որից շատ քչերը կկարողանան գլուխ հանել:

Բայց ամենևին էլ չի բացառվում, որ ռեյտինգային քվերակությունն առաջիկա ընտրություններում ունենա ոչ միայն կամ ոչ այնքան բացասական, որքան դրական դերակատարություն՝ դաշտը մաքրելու, այն համեմատաբար երիտասարդ ու ուսյալ մարդկանցով համալրելու, ՀՀԿ-ի դեմքը փոխելու տեսանկյունից: Կուսակցությանը, պատկերավոր ասած, թարմ արյուն ներարկելու համար՝ նախագահ Սարգսյանը կարող է խաղարկել հետևյալ տարբերակը. ռեյտինգային քվեարկությանը մասնակցելու համար կուսակցության շարքերում ներառի մարդկանց, ովքեր թեպետ չեն փայլի իրենց գիտելիքներով կամ մտավոր ունակություններվ, սակայն կկարողանան ձայներ բերել կուսակցությանը այն նույն մեթոդոլոգիայով, որ նախկինում բանեցվում էր մեծամասնական թեկնածուների համար ձայներ ապահովելու, նրանց տեղը խորհրդարանում երաշխավորելու, ինչն, իր հերթին, նշանակելու է կեղծարարություններ, զոռբայություն և այլն, որոնք, բնականաբար, չոր օրենքի տեսանկյունից կարելի չի լինի անպատիժ թողնել, ու, երբ ընտրապայքարն ավարտվի, ընտրակեղծարարները կկանգնեն այլևս կատարված փաստի առաջ: Նրանց կասվի, որ այլևս իրերի ու իրադարձությունների բերումով չափից դուրս վարկաբեկվել են՝ խորհրդարան մտնելու համար, ուստի՝ լավ կլինի՝ իրենց տեղը զիջեն մաքուր մնացածներին ու բավարարվեն գործադիրում որևիցե պաշտոնով՝ դրա հետ մեկտեղ, իհարկե, չտալով որևիցե ժամանակային երաշխիք: Արդյունքում կստացվի բավական հետաքրքրիր կոմբինացիա՝ իշխանությունների համար զրոյական ռիսկայնությամբ:

Անհերքելի է՝ իշխանություններն, առանց ինքնամաքման ցավալի ճանապարհ անցնելու կամ հասարակության մեջ գոնե այդպիսի տպավորություն ստեղծելու, չեն կարողանալու հաղթահարել այն փորձությունը, որին ընդամենը հաշված ամիսներ են մնացել. ՀՀԿ-ին մարդկային ընկալելի դեմք հաղորդելուն են ուղղված թե՛ վերջին ամիսներին հանրապետությունում սկիզբ առած աժիոտաժը, թե՛ իշխանությունների ջանքերը՝ որոշակիորեն բարեփոխելու այն միջավայրը, որում ապրում է Հայաստանը:

Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ