Կարապետյանն՝ աշխարհի ու Հայաստանի միջև…

Գաղտնիք չէ, որ մրցունակ ու առողջ տնտեսություն ունեցող երկիր համարվելու կարևորագույն նախապայմաններից մեկն էլ օտարերկրյա ներդրողների համար ընկալելի ու բարենպաստ նեդրումային միջավայր ունենալն է. աշխարհում չես գտնի որևիցե հաջողված տնտեսությամբ երկիր, ուր օտարերկրյա խոշորածավալ ներդրումներ չլինեն:

Հայաստանը, որի տնտեսությունն, առնվազն վերջին տասնամյակներում, գրեթե ոչնչով աչքի չի ընկել, մշտապես խնդիր է ունեցել արտասահմանյան ներդրողների ուշադրությունն իր կողմը գրավելու, ներդրումային առումով գրավիչ երկիր ներկայանալու, ինչը, ցավոք, պետք է նկատել՝ այդպես էլ չի ստացվել:

Վարչապետ Կարեն Կարապետյանն, ինչպես հայտնի է, հանդիպում էր ունեցել մեր երկրում խոշոր ներդրումներ կատարող օտարերկրյա ձեռնարկությունների ներկայացուցիչների հետ՝ փորձելով հյուրերին հավաստիացնել, թե կառավարությունը կարևորում է մեր երկրի տնտեսությունում ներդրումների ծավալի ավելացումը և պատրաստակամ է՝ քննարկելու այդ ուղղությամբ առաջընթաց արձանագրելու համատեղ անելիքները:

Ավելին՝ այս ընթացքում վարչապետը հասցրել է նաև հարցազրույց տալ «Financial Times»-ի «FDI MAGAZINE» պարբերականին, ուր պատասխանելով լրագրողի՝օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների թեմային՝ Կարապետյանը նախ մեծապես կարևորել է արտասահմանյան ուղղակի ներդրումների ներգրավումը Հայաստանի տնտեսության մեջ, այնուհետև որպես երկրի գրավիչ կողմ՝ մատնացույց արել Հայաստանի՝ ազատական պետություն լինելու հանգամանքն՝ ի համեմատություն մի շարք այլ հետխորհրդային երկրների:

Անկասկած, դրական չգնահատել վարչապետի ջանքերը՝ Հայաստանն աշխարհին միանգամայն այլ՝ շատ ավելի դրական լույսի ներքո ներկայացնելու ջանքերը, ոչ ոք չի կարող. անկախ այս ամենի վերջնարդյունքից՝ երևույթն ինքնին գովելի է ու խոսում է գոնե իշխանությունների առերևույթ շահագրգռվածության մասին՝ սայլը «վերջապես տեղից շարժելու»: Հարցը, սակայն, այստեղ այն է, թե ինչ հետևանք կունենան այս բոլոր նախաձեռնություններն ու ի զորու կլինե՞ն, արդյոք, համապատասխան միջոցառումները տալ սպասված արդյունքը: Որքան էլ ցավալի լինի խոստովանելը, բայց գրեթե անկասկած է՝ ոչ:

Իսկ չի կարող հատկապես մի քանի պատճառներով՝ թե օբյեկտիվ, թե սուբյեկտիվ: Նախ՝ օբյեկտիվ գործոնների մասին. եթե նույնիսկ մեր երկիրը լիներ կատարելության մարմնավորում, եթե հանդիսանար աշխարհի ամենաժողովրդավարական ու ազատական տնտեսություն ունեցող երկիր, մի խոսքով՝ լիներ անդրկովկասյան Սինգապուր, բայց գտնվեր այն նույն ռազմաքաղաքական ու աշխարհաքաղաքական կացությունում, որում հիմա է, կասկած լինել չի կարող այն բանում,որ այն երբեք չէր կարող վերածվել Անդկովկասի մարգարիտի. կապիտալն, ինչպես հայտնի է, խաղաղություն, կանխատեսելիություն է սիրում՝ բաներ, որոնք ոչ ոք այսօր չի կարող որևիցե կերպ երաշխավորել:

Կապիտալաներդրումների հարցում պակաս վանող դեր չի խաղում նաև ամիս առ ամիս կրճատվող բնակչություն ունենալու հանգամանքը. առանց այն էլ փոքր շուկա հանդիսացող մեր երկիրը կանգնած է լրջագույն դեմոգրաֆիական աղետի շեմին, որի բնակչության բացարձակ մեծամասնության միակ երազանքը կա ու մնում է ժամ առաջ հայրենի եզերքը լքելը. արտագաղթը հայաստանում միայն խորանում է: Իհարկե, օբյեկտիվ խնդիրներ էլի կան, անշո՛ւշտ, բայց միայն այսքանը բավարար է, որպեսզի օտարերկրյա ներդրողները Հայաստանում փող ներդնելուց առաջ գոնե երկու անգամ մտածեն:

Իսկ ինչ վերաբերում է սուբյեկտիվ խնդիրներին, ապա այստեղ ընդարձակվելն, առհասարակ, ավելորդ է, քանի որ սրանք խնդիրներ են, որոնք խանգարում են ոչ միայն օտարերկրացիներին՝ ներդրումներ անելու Հայաստանում, այլև ներքին ներդրողներին՝ սեփական հայրենիքում ազատ շունչ քաշելու, չհալածվելու, չբախվելու արհեստածին խոչընդոտների. բոլոր բիզնեսմենների համար պետության կողմից համահավասար պայմանների ստեղծումը, արտոնյալ գործարարների կաստայի վերացումը, երկրում նորմալ հարկային դաշտի ձևավորումը և այլ խնդիրներ՝ շարունակում են մեզանում անլուծելի մնալ արդեն տասնյակ տարիներ, ու կարծել, թե խոստումներ տալով՝ մի քանի ժամում այս բոլոր խնդիրների բացասական ազդեցությունը կարելի կլինի չեզոքացնել, կատարյալ միամտություն կլիներ. աշխարհը նախ պետք է տեսնի նոր կառավարության աշխատանքի պտուղներն, ու հետո միայն փորձի իր մեջ հաղթահարել օբյեկտիվ վախերն՝ առնչվող մեր երկրին:

Այնպես որ՝ չնայած գնահատելի է Կարապետյանի ճիգուջանքը՝ նոր «իմիջ» հաղորդելու Հայաստան պետությանը, բայց միայն խոսքերը բավարար չեն լինելու աշխարհին փաստելու մեր երկրի առավելությունն, ասենք, նույն հարևան Վրաստանի նկատմամբ. տեղացի ներդնողն է Հայաստանից գլխապատառ փախչում, ուր թե՝ օտարը…

Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ