Հերթական բլե՞ֆը...

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը հերթական անգամ հայտարարել է, որ Արցախի խնդիրը Ադրբեջանի ներքին խնդիրն է եւ այն, ինչ կատարվում է Արցախում ու «գրավյալ տարածքներում», հանդիսանում է Ադրբեջանի ներքին գործը: Միևնույն ժամանակ, զինվորականների հետ հանդիպմանը, Ալիևը նշել է. «Որպես պետություն` Հայաստանի գոյության միակ ուղին հարևանների հետ հարաբերությունները կարգավորելն է։ Դրա համար մի ճանապարհ կա․ հայկական զորքերը պետք է անհապաղ և առանց որևէ նախապայմանների դուրս բերվեն Ադրբեջանից գրավյալ տարածքներից»:

Ալիևի այս հայտարարությունը ուշագրավ է դառնում երբ այն դիտարկում ենք համանախագահների վերջերս հնչեցրած շեշտադրումների պրիզմայի ներքո: Ավելի ու ավելի հաճախ են ԱՄՆ և Ֆրանսիայի համանախագահները հնչեցնում բանակցությունների վերսկսման և հրադադարի պահպանման վերահսկողության մեխանիզմի ներդրման անհրաժեշտությունը: Ադրբեջանը ստիպված է արդեն բացահայտորեն դեմ հանդես գալ այդ մեխանիզմին, ասելով, թե դա գործնականում կնշանակի ստատուս-քվոյի ամրապնդում:

Չնայած Ադրբեջանի հակասական պահվածքին, համանախագահների կողմից խոսվում էր անգամ խաղաղության համաձայնագրի կնքման հավանականության մասին: Մինչդեռ համանախագահ երկրներից Ռուսաստանը, ով առանցքային դերակատարում ունի բանակցային գործընթացում, ի դեմս ԱԳ Լավրովի փոքր ինչ բացեց փակագծերը՝ կարծես սաստելով Մինսկի խմբի մյուս անդամների լավատեսությունը:

Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը հայտարարել է, որ գոյություն չունի որեւէ «լավրովյան պլան» եւ սեղանին են այն առաջարկները, որոնք տարիներ առաջ արել են Մինսկի խմբի համանախագահ եռյակի երկրները՝ Ֆրանսիայի, ԱՄՆ եւ Ռուսաստանի նախագահները: ՌԴ արտգործնախարարը գործնականում բացահայտում է կարգավորման գործընթացի ներկայիս վիճակը, ցույց տալով, որ զուտ կարգավորման տարբերակների առումով դրանում չկա որեւէ նոր բովանդակություն:

Ակնհայտ է , որ մեկ հարցում համանախագահ երկրները դեռևս ընդհանուր հայտարարի չեն եկել, խոսքը հենց հրադադարի մեխանիզմի մասին է: Հրադադարի մեխանիզմի ներդրումը համանախագահներից մեկին՝ Ռուսաստանին, գործնականում զրկում է հակամարտությունը կառավարելու գերիշխող դիրքից, միաժամանակ նաեւ հանդիսանալու է Կովկասի անվտանգության ռուս-թուրքական հարյուրամյա համակարգի ավարտը, որին կփոխարինի արդեն անվտանգության ամերիկա-ռուս-ֆրանսիական համակարգը, ինչը բնականաբար Ռուսաստանի ռազմավարական շահերից չի բխում:

Հետևաբար արցախյան հակամարտության լուծման հավանականությունը գնահատելիս հարկավոր է հիմնվել ոչ թե միջազգային կառույցների կամ պաշտոնատար անձանց հայտարարությունների, այլ` աշխարհաքաղաքական կենտրոնների հիմնական ռազմավարական շահերի հաշվարկման վրա: Այս տեսանկյունից բոլոր կենտրոնների շահերից բխում է միայն մեկ բան՝ թույլ չտալ տարածաշրջանում իրավիճակի լայնամասշտաբ ապակայունացում, իսկ նման սցենարից խուսափելու համար անհրաժեշտ  է մշտապես ունենալ օրակարգ, գործընթաց՝ և կարևոր չէ այն իրատեսական է, թե` ոչ: 

Ստելլա ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ