Ընտրությունները բացահայտեցին հայաստանյան իրականությունը

Խորհրդարանական ընտրությունները, որոնց արդյունքներն արդեն իսկ հայտնի են, կարծես անակնկալ չգրանցեցին: Ինչպես և ակնկալվում էր, իշխող Հանրապետականը կրկին անգամ վերցնում է իշխանությունը՝ մի բան, որը դեռևս անհիշելի ժամանակներից ի վեր, ըստ էության, հենց իրեն էլ պատկանել էր: Ըստ ամենավերջին տվյալների՝ ՀՀԿ-ն հավաքել է ձայների ավելի քան 49%-ը: Ի դեպ՝ անքննարկելի է, որ նման բարձր տոկոս կուսակցությունը կարողացել է հավաքել առավելապես շնորհիվ ռեյտինգային ընտրակարգի:

Պետք է ասել, որ հաղթանակն այս քաղաքագիտական որևիցե տրամաբանության սահմաններում չի կարող տեղավորվել: Ինչո՞ւ: Շատ պարզ պատճառով. սոցիալ տնտեսական վիճակը Հայաստանում ծայրահեղ վատ է, ինչն ի սկզբանե պետք է բացառեր իշխանական կուսակցության, ինչպես էլ այն կոչվի, ջախջախիչ հաղթանակը: Բայց ունենք այն, ինչ ունենք, ու չի կարող գտնվել մեկն, ով կարող է կասկածի տակ առնել ԱԺ ընտրությունների արդյունքները:

Բայց ինչպես նշեցինք, հատկապես շշմեցուցիչ է ՀՀԿ ռեյտինգային թեկնածուների շռնդալից հաղթանակը: Հարց է առաջանում՝ մասնավորաբար՝ այս պարագայում ի՞նչը կարող էր ստիպել մարդկանց քվեարկել թեկնածուների օգտին, որոնցից շատ քչերն էին, որ համապատասխանում էին օրենսդիրի դասագրքային կերպարին: Անկեղծ լինենք՝ ինչ-ինչ, բայց ռեյտինգայինով առաջադրված հանրապետականների մեջ շատ քիչ իսկապես ընկալելի դեմքեր կային ընդգրկված:

Իրականում ռեյտինգային ընտրակարգով առաջադրված ՀՀԿ-ականների հաղթանակը կարող է երկու պատճառ ունենալ. կա՛մ այս տարիների ընթացքում հասարակությունում համապատասխան ստերեոտիպերի փոփոխություն է տեղի ունեցել, կա՛մ, որ առավել մոտ է իրականությանը, այժմ, քան երբևէ, ընտրություններին վճռորոշ դեր է խաղացել քաղաքականության մեջ թիվ մեկ հզորագույն գործոն համարվող փողը. կարճ ասած՝ ով շատ ընտրակաշառք է բաժանել, նա էլ ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր:

Այն, որ այս խորհրդարանական ընտրություններն աննախադեպ էին հատկապես սրա ընթացքում բաժանված ընտրակաշառքի ծավալների առումով, այն, որ երևիթե որևիցե այլ ընտրություն այնքան փողառատ չի եղել, որքան այս մեկը, շատերն են խոստովանում: Ամեն բան պարզ էր ի սկզբանե. այն թեկնածուին կամ քաղաքական ուժին էր ուղեկցելու հաջողությունը, ով կամ որն ամենից շատ փողն էր ներդնելու քաղաքական նպատակներին հասնելու համար: Իսկ ռեյտինգային ընտրակարգը, որն ի սկզբանե մտահղացվել էր ընտրություններն ապագաղափարայնացնելու համար, լավագույն միջավայր էր ստեղծում՝ փողի ու բռնության գործոնը վճռորոշ դարձնելու, ընտրությունները լոկ առուծախի  վերածելու համար: Արդյունքում՝ հաղթեցին նրանք, ովքեր շատ ավելի գայթակղիչ կարողացան երևալ ժողովրդի աչքին, քան նրանք, ովքեր իրենց սեփական քաղաքական քարոզչությունը փորձում էին կառուցել ընդունելի նորմերի հիման վրա: Այսպիսով՝ ռեյտինգային ընտրակարգն ապացուցեց փողի առավելությունը գաղափարի նկատմամբ:

Իսկ հարցը, թե ինչու այդպես եղավ, խոսակցության միանգամայն այլ ու ընդարձակ թեմա է: Ակնհայտ է, որ տեղի ունեցածը վկայում է նաև հայաստանյան հասարակության առնվազն որոշակի շերտերում այս տարիների ընթացքում իշխող դարձած աղավաղված արժեհամակարգի մասին ու այն մասին, որ մարդկանց մոտ իրականում տոտալ հուսահատությունն է տիրում, քանի որ սեփական ձայնը հանել բացահայտ աճուրդի, իսկ նմանատիպ դեպքեր, իրոք, գրանցվել են, կնշանակի սահմանային վիճակում գտնվել՝ իրողություն, որը Հայաստանը ոչ մի լավ տեղ չի կարող տանել…

Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ