Կրեմլի արցախյան գամբիտը...

ՀՀ պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը ռուսական Ինտերֆաքսին տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ Հայաստանը չի պատրաստվում երրորդ երկրի ռազմակայան տեղակայել, նաեւ չկա Ռուսաստանի նոր ռազմակայանի տեղակայման հարց. Ռուսաստանը չի դիմել այդպիսի հարցով:

Այստեղ ակնհայտ է մեկ բան՝ Ռուսաստանն իսկապես Հայստանում նոր ռազմակայան տեղակայելու կարիք չունի, իսկ Հայաստանն իր հերթին՝ չունի անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցներ՝ Գյումրու ռազմաբազայի հետ մեկտեղ ապահովելու նաև մեկ այլ ռազմակայանի կարիքները: Մյուս կողմից՝ անգամ մեծ ցանկության դեպքում, ՀԱՊԿ անդամ երկրները չեն կարող երրորդ երկրի հետ ռազմական ենթակառուցվածքային գործակցություն ունենալ՝ առանց ՀԱՊԿ անդամ մյուս երկրների կոնսենսուսային համաձայնության:

Տարածաշրջանում տեղի են ունենում մի շարք գործընթացներ, որոնց պրիզմայի ներքո էլ հարկ է դիտարկել ռուսական կողմի հնարավոր ցանկությունը՝ ընդլայնել իր ռազմական ներկայությունը Անդրկովկասում: Վերջին շրջանում էապես ջերմացել են ռուս-թուրքական և ռուս-ադրբեջանական հարաբերությունները: Հարց է առաջանում՝ ինչի՞ է ձգտում Մոսկվան՝ թուրքերի ու ազերիների հետ փորձելով գնալ համագործակցության: Նախ՝ ակնհայտ է, որ ռուս-թուրքական եղբայրություն պատմության ընթացքում գրեթե երբեք չի եղել. այս երկու տերությունները մշտապես պատերազմել են միմյանց հետ, ու թե՛ Բալկաններում, թե՛ Անդրկովկասում մշտապես հետապնդել հակառակ շահեր: Պատճառը, սակայն, գնալու երկխոսության թուրքերի հետ, ինչպես նաև որոշ ադրբեջանամետ մեսիջներ հղելու Ալիևին, ամենևին էլ Մոսկվայի թուրքասիրությունը չէ. այս ամենը, եթե կուզեք, սիրիական ճգնաժամի յուրօրինակ արձագանքներն են: Ռուսաստանը փորձում է անել ամեն ինչ՝ Սիրիայից շուտափույթ կերպով ու առանց լուրջ կորուստների դուրս գալու համար, ինչպես նաև խուսափելու թուրքերի հետ սիրիական հողում բախումից:

Պայմանավորված բացառապես Թուրքիային զսպելու քաղաքականությամբ' Պուտինը որոշակի ժեստեր է կատարում, որոնցով փորձում է հասկացնել Էրդողանին, որ Կրեմլը պատրաստ է երկխոսության ու որ Էրդողանը լավ կանի, եթե չտրվի Արևմուտքի խաղերին, չգնա ընդդեմ Մոսկվայի շահերի: Ինչ վերաբերում է ազերիներին, ապա այս հարցում ակնհայտ է մեկ բան. մի կողմից՝ Ռուսաստանն Ադրբեջանի հետ համագործակցության դուռը բաց է թողնում, մյուս կողմից՝ փորձում է օգտագործել արցախյան հիմնահարցն՝ իր շահերն Անդրկովկասում լիովին բավարարելու համար: Ռուսաստանը բնավ էլ չի երազում դառնալ Ալիևի քաղցր երազների ու երազանքների իրականցնողը, քանի որ կոնկրետ Արցախի վերաբերյալ՝ ոչինչ չի ասում: Երկրորդ՝ ցանկանում է ազատագրված տարածքներն իրենով անել՝ Ադրբեջանին դրանք վերադարձնելու քողի տակ այնտեղ տեղակայելով զորքեր:

Փաստացի, ստացվելու է, որ Ադրբեջանին ևս այդ հողերը չեն հասնելու, քանի որ դրանցում տեղակայվելու են խաղաղապահներ, ինչը, եթե կուզեք, նույնպես չի կարող բավարարել Բաքվին: Այսինքն՝ Մոսկվան թե՛ Երևանի, թե՛ Բաքվի հաշվին փորձում է լուծել իր խնդիրները՝ վարանելով, սակայն, դեռևս կոնկրետ վճռական քայլերի դիմել: Երկրորդ ռազմակայանը Ռուսաստանին Հայաստանում պետք չէ, այն պետք է Արցախում: Հենց դա՛ է Արցախի խնդրում ռուսական աշխուժության առանցքային մոտիվացիան՝ որեւէ կերպ ռազմական ներկայություն Արցախում, մասնավորապես՝ ազատագրված տարածքներում՝ Իրանի սահմանի հարեւանությամբ: Այս իրավիճակը պետք է մտահոգի ոչ միայն և ոչ այդչափ պաշտոնական Բաքվին, որքան հայկական կողմին:

Կարող ենք արձանագրել այն, որ Ռուսաստանը մյուս տարածաշրջաններում կոնֆլիկտները սառը թողնելով, ցանկանում է այս կոնֆլիկը մի փոքր բորբոքել: Կոնֆլիկտին լուծում չի լինի, որովհետև Ռուսաստանի որևէ լուծում ձեռք չի տալիս: Բայց կլինի ինչ-որ մի կիսատ տարբերակ, որի կարևոր և ամենաանցանկալի բաղադրիչը կլինի ռուսական խաղաղապահների տեղակայումը: Եթե ռուսական խաղաղապահներ մտնեն Արցախ, մենք արդեն Ղարաբաղի նկատմամբ վերահսկողությունը կկորցնենք: Սակայն Ռուսաստանը չի կարող հալած յուղի պես իրագործել իր՝ նման ծրագիրը, քանի որ ապրիլյան դեպքերից հետո ռուսական կողմի գործողությունների հանդեպ Վաշինգտոնի, Փարիզի, և Իրանի ուշադրությունը կրկնապատկվել է:

Ստելլա Խաչատրյան