«Ավրորան»-ն և հայկական դառը իրականությունը

Երեկ Երևանում կայացավ «Ավրորա» միջազգային մարդասիրական մրցանակաբաշխության երկրորդ արարողությունը: Սուդանի 750 հազար բնակիչ ունեցող Նուբա լեռներում մշտական ներկայություն ունեցող միակ վիրաբույժը՝ Թոմ Քաթինան էլ հռչակվեց մրցանակաբաշխության դափնեկիր։

Մրցանակաբաշխությունն իր ներկայությամբ պատվել էր Հայաստանի գրեթե ողջ քաղաքական էլիտան: Լսելով մրցանակաբաշխության նոմինանտների պատմությունը, գիտակցում էիր այն հակասությունը, որն այդ պահին առկա էր դահլիճում: Բեմում էին կյանքեր փրկող, անձնազոհության դասական օրինակ հանդիսացող մարդիկ, իսկ դահլիճում՝ նրանք, ում համար մարդը, նրա կյանքը, իրավունքներն առանձնապես մեծ արժեք չեն հանդիսանում: Մենք, անշուշտ, այդ մասին գիտենք: Գիտենք, բայց լռում ենք՝ թույլ տալով սույն մարդկանց՝ բարձրագոչ հայտարարություններ անել, միջազգային մասշտաբի միջոցառումներ կազմակերպել և իրենց իրավունք վերապահել՝ խոսելու մարդասիրության մասին: Ավրորայի կնքահայրերի գործունեության հակասությունն այսքանով չի սահմանափակվում:

Դեռևս 2016թ․ դեկտեմբերին Հայկական բնապահպանական ճակատ քաղաքացիական նախաձեռնությունը բաց նամակ էր հղել «Ավրորա» մարդասիրական նախաձեռնության համահիմնադիրներ Ռուբեն Վարդանյանին և Նուբար Աֆեյանին՝ խնդրելով բացատրել հակասությունները շահույթ հետապնդող և բարեգործական համարվող գործունեությունների միջև։ Խոսքը մասնավորապես վերաբերում է մի կողմից հանքարդյունաբերությունը IDEA հիմնադրամի ռազմավարական ուղղություններից մեկը հռչակելու, Ջերմուկի հարևանությամբ ահռելի չափսերով տարածք բացահանքի վերածելու, Հայաստանի կարևորագույն ջրային պաշարները վտանգող ծրագիրը ֆինասնավորելու, իսկ մյուս կողմից՝ Հայաստանը տուրիզմի, բարձր տեխնոլոգիաների, մարդասիրական մրցանակաբաշխությունների միջոցով զարգացնելու հակասություններին։ Անշուշտ, անհասկանալի է՝ ինչպե՞ս է հնարավոր մի կողմից հիմնադրել մարդասիրական ծրագրեր, խոսել Հայաստանի երկարաժամկետ սոցիալ-տնտեսական զարգացման մասին, իսկ մյուս կողմից՝ ֆինանսավորել այսպիսի կարճաժամկետ և էկոլոգիական աղետով հղի մի ծրագիր Հայաստանում: Իսկ մենք շարունակում ենք զմայլվել մարդասիրության մասին գեղեցիկ ճառերով և լռել: 

Մարդու արժանապատիվ ապրելու հնարավորությունն իսպառ դադարել է մեր երկրում լինել որեւէ արժեք: Ցավոք, մեր նշաձողն այնքան է իջել, որ համարժեք չի լինի համեմատությունը քաղաքակիրթ երկրների հետ, ու սահմանափակվում ենք տարածաշրջանային զուգահեռներով: Արդեն փաստ է՝ մեզ մոտ մարդը բացարձակ արժեք չէ, արժեք է փողը, արժեք է գործնական կապեր ունենալը, արժեք է ուժեղ տղա երեւալը, ընտանիքն ամենատարբեր ձեւերով կերակրելը, հասարակայնորեն իրեն ցուցադրելը, արժեք է նույնիսկ խեղկատակությունը, իսկ մարդը՝ ոչ: Այլ կերպ չէր էլ կարող լինել մի հասարակության մեջ, որի մեկ երրորդն աղքատ է՝ նույնիսկ պաշտոնական վիճակագրության համաձայն: Հյուգոն խոսում էր թշվառության ու գրագիտության պակասի, մի շարք հասարակական չարիքների ուղղակի կապի մասին: Նա միանգամայն ճիշտ էր, որովհետև աղքատ հասարակությունը չի կարող առողջ լինել, չի կարող գիտակցված ու ճիշտ ընտրություն կատարել, չի կարող չծնել կոռուպցիոն ու այլ երևույթներ: Այսօր մենք ունենք լյումպենացող, հուսահատ ու արտագաղթող հասարակություն, ինչը հետևանք է ոչ արդյունավետ կառավարման, քաղաքական համակարգի անորակության: Սրա մասին պետք է խորհեն վատ կառավարող իշխանավորներն ու իշխանության ձգտողները, ինչպես նաև նման միջոցառումներ կազմակերպողները: Գեղեցիկ խոսքերից կշտացել ենք:

Ստելլա Խաչատրյան