Մանրերի «գլուխն ուտում են»...

Ինչպես հայտնի է, եկող ամսվա սկզբից՝ պետական գնումներով հաց և միս ձեռք բերող կազմակերպություններն ու Երևանի հանրային սննդի կազմակերպման օբյեկտները պարտավոր են լինելու սննդամթերքն ընդունել միայն սանիտարական անձնագիր ունեցող փոխադրամիջոցներից: Որպես տեղեկատվություն՝ նշենք, որ համապատասխան իրավական նորմը առևտրի իրականացման վայրերի համար գործելու է նոյեմբերի 1-ից, իսկ հանրապետության բոլոր մարզերում տնտեսվարողների համար փոխադրամիջոցի սանիտարական անձնագիր ունենալը պարտադիր կդառնա 2018 թ.-ի ապրիլի 1-ից: Սննդամթերքի այլ ոլորտներում կարգը կսկսի գործել 2020 թ.-ի հուլիսի 1-ից:

Այն, որ նման օրենքի անհրաժեշտություն Հայաստանում վաղուց էր նկատվում, ոչ ոք չի կարող հերքել. սա մի խնդիր է, որն առնչվում է հանրային առողջապահությանն, ու բնական է, որ պետությունը չէր կարող անտարբեր գտնվել նման կարևոր հարցի նկատմամբ: Բայց, ինչպես հաճախ է մեզանում պատահում, միշտ չէ, որ այս կամ այն օրենքը, նորմը կամ ուղղակի որոշումն ընդունվում է բացառապես հասարակական շահը հաշվի առնելու մղումից դրդված. հաճախ գեղեցիկ ձևակերպումների ներքո քողարկվում են ամենևին էլ ոչ ազնիվ նպատակներ ու ծրագրեր, որոնք ոչ միայն ոչ մի առնչություն չեն ունենում հասարակական շահի հետ, այլև շատ հաճախ՝ նույն այդ հասարակության շահերի հետ բախման ու հակասության մեջ են հայտնվում:

Դիցուք՝ վերոհիշյալ օրենքը, պարզվում է՝ մեծ իրարանցում է առաջացրել հատկապես մանր բիզնեսի շրջանում: Բանն այն է, որ հաստատված կարգում նշվում է, որ սանիտարական անձնագիր ստանալու համար՝ փոխադրամիջոցը շահագործող իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձը, ի թիվս այլ փաստաթղթերի, պետք է ներկայացնի նաև փոխադրամիջոցի սանիտարահամաճարակային, հիգիենիկ ու ինժեներատեխնիկական պահանջներին համապատասխանելու մասին մասնագիտացված կազմակերպության եզրակացությունը: Ահա հենց այս պահանջն է, որ  փաստի առջև է կանգնեցրել մանր ձեռներեցներին, ովքեր, փաստացի՝ ֆինանսական լուրջ ծախսեր են ստիպված լինելու անել մի պարագայում ,երբ նյութապես ուղղակի հնարավորություն չունեն: Այսպիսով, ուզած-չուզած՝ հրաժարվելու են համապատասխան բիզնեսով զբաղվելուց՝ իրենց տեղը զիջելով խոշորներին, որոնց համար, հասկանալի է՝ անհրաժեշտ ծախսերի ծավալն այնքան էլ մեծ նշանակություն չի կարող ունենալ: Ու կստացվի, որ միանգամայն օրինական միջոցներով՝ պետությունը, իսկ իրականում՝ խոշոր բիզնեսը շուկայից կարճ ժամանակահատվածում դուրս կթողնի փոքրերին ու ողջ դաշտը կյուրացնի՝ այդպիսով է՛լ ավելի խորացնելով ուռճացված  մոնոպոլիզացվածության հետ կապված խնդիրները մեզանում. առնվազն հացամթերքի շուկայի լիարժեք մոնոպոլիզացիան սարերի հետևում չէ:

Սակայն ամենահետաքրքրականն այս իրավիճակում հատկապես այն է, որ այս ամենը տեղի է ունենում կառավարության ու դրա ղեկավարի՝ գրեթե ամեն օր արտաբերվող այն խոսքերի ֆոնին, թե իբր պետությունը փոքրի կողքին է, թե իբր հենց մանր ու միջին բիզնեսն է, որ շուտով դառնալու է Հայաստանի տնտեսության ողնաշարը: Փաստորեն՝ մի կողմից գեղեցիկ բեմադրված շոուներ են կազմակերպվում, մյուս կողմից՝ մարդիկ իրենց անելիքն են անում: Խոստովանենք՝ իրոք որ դիտարժան տեսարան է...

Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ