Սաֆարովի ազատության գինը. Արևմուտքը սպասում է տրամաբանական բացատրություններ Բուդապեշտից և Բաքվից

Հունգարիայի, Ադրբեջանի և Հայաստանի մասնակցությամբ սկանդալը նոր թափ է հավաքում: Ցմահ դատապարտված Ռամիլ Սաֆարովի ազատ արձակման հետ կապված բողոքի ակցիաներ են անցկացվում աշխարհում` ամենուր, ուր կան հայկական համայնքներ: Արևմուտքը բացատրություն է պահանջում Բուդապեշտից՝ Սաֆարովին Բաքվին հանձնելու համար, և Բաքվից՝ վերջինիս Բաքու հասնելուն պես ազատ արձակելու համար: Հունգարական ընդդիմությունը դատապարտել է իշխանությոունների գործողությունները, իսկ «Бригада» շարժումը զգուշացրել է քաղաքական ցույցի մասին, որը տեղի կունենա սեպտեմբերի 11-ին Հունգարիա-Հոլանդիա ֆուտբոլային խաղի ժամանակ:

Սպա Ռամիլ Սաֆարովը 2006 թվականին Բուդապեշտի դատարանի կողմից դատապարտվել էր ցմահ ազատազրկման՝ երեսուն տարվա ընթացքում առանց ներման իրավունքի: Սաֆարովը Հունգարիա էր եկել 2004 թվականին «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրի շրջանակներում ՆԱՏՕ-ի կողմից կազմակերպված անգլերենի դասընթացներիրն մասնակցելու համար:

Ռամիլ Սաֆարովը գիշերը կացնահարել էր քնած հայազգի սպա Գուրգեն Մարգարյանին, այն բնի համար, որ վերջինս, իբր անհարգալից էր արտահայտվել ադրբեջանական դրոշի մասին: Վեց տարի անց Բաքվին հաջողվեց հայրենիք վերադարձնել դատապարտվածին: Ադրբեջանում նրան սպասում էր Իլհամ Ալիևի կողմից ներման շնորհումը, մայորի կոչումը, նոր բնակարան՝ նվիրված պաշտպանության նախարարության կողմից:

Արևմուտքը ապշած է: Բոլոր առաջատար քաղաքական կենտրոնները բացատրություն են պահանջում Բուդապեշտից և Բաքվից: ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման ընդգծեց, որ հույս ունի տեղի ունեցածի մասին լսել որևէ տրամաբանական բան: Այս կապակցությամբ խիստ է արտահայտվել նաև ֆրանսիական նախագահ Ֆրանսուա Օլանդը: Ետ չեն մնացել նաև այլ եվրոպական առաջնորդներ:

Երևանը հայտարարեց Հունգարիայի հետ դիվանգիտական հարաաբերությունների դադարեցման մասին՝ ետ կանչելով դեսպանին: Երևանում տեղի ունեցան հուզումնալից բողոքի ակցիաներ, որոնք ուղեկցվեցին հունգարական դրոշի այրմամբ: Մի շարք աղբյուրներ հայտնեցին Սաֆարովի ազատությքն գինը՝ երեք միլիարդ եվրո:

Հունգարիայի կողմից նման քայլի դիմելու դրդապատճառները զանազան կարող են լինել: Ինչպիսին էլ լինի պատճառը, այն պետք է շտ ծանրակշիռ ինի, քանի որ հունգարական իշխանությունները, դիմելով նման քայլի, չէին կարող չկանխատեսել ներքին հակառակորդների, Արևմուտքի սուր բացասական արձագանքը, սուր հակազդեցությունը միջազգային մակարդակում:

Ադրբեջանը, անշուշտ, կատարվածում իր շահերն է հետապնդում: Սաֆարովին ազատություն շնորհելը, լինի նա ազգային հերոս, թե քնած մարդու մարդասպան, վերջին հաշվով, Ադրբեջանի ժողովրդի գործն է, բայց նախագահ Իլհամ Ալիևը ևս չէր կարող չհաշվարկել Արևմուտքի արձագանքը: Իր քայլով նա երևի ուզում էր ընդգծել Ադրբեջանի ինքնաբավությունը, հանդես բերեց որոշ հարցերում առանց միջազգային հանրության կարծիքը հաշվի առնելու գործելու ունակություն: Այս առումով նշանակալի է այն փաստը, որ Սաֆարովի ազատ արձակումը տեղի ունեցավ չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի անկախության օրվա նախօրեին:
Այս քայլով ադրբեջանական նախագահը կարող էր հետապնդել մեկ այլ նպատակ.բարձրացնել թ՛ե ազգային բանակի, թ՛ե իր ազգի ռազմական ոգին, համոզել նրանց, որ ազգային հերոսներին Ադրբեջանում չեն մոռանում: Վերջիվերջո, Ադրբեջանի իշխանությունները, որոնք սկսում են անհանգստանալ ակտիվացած ընդդիմության կապակցությամբ, մոտեցող ընտրությունների նախօրեին փորձեցին կարևոր խաղաքարտ ձեռք բերել ազգայնամոլ ժողովրդի հետ հարաբերություններում:

Հայաստանը, իհարկե, չի կարող իրեն վիրավորված չզգալ: Մինչդեռ եթե կրկին մի կողմ դնենք հույզերը, ստացվում է, որ Երևանը շատ բան չի կորցրել: Անխոս, դիպչել են պետական և ազգային ինքնասիրությանը: Բայց ո՞վ է դա արել՝ Հունգարիա՞ն, որը նույնիսկ դեսպանատուն չունի Հայաստանում: Կարևորն այն է, որ ղարաբաղյան հարցով բանակցությունների ընթացքում հայկական կողմը արդեն կարող է մատնացույց անել մեկ պետության կազմում Լեռնային Ղարաբաղի և տեղի բնակչության փայլուն ապագայի մասին Ադրբեջանի հայտարարությունների և խոստումների ոչ հիմնավոր լինելու փաստը: Արևմուտքի համար , որի ընկալմամբ ադրբեջանական իշխանությունները ներել և գովասանքի են արժանացրել մարդասպանին. դա լուրջ փաստարկ է: Եվ Բաքուն դժվար թե կարողանա մեկնաբանել իրավիճակն իր շահերին համապատասխան, ինչքան էլ նա հղում կատարի իր օրենսդրությանը, որը թույլ է տալիս ազատ արձակել դատապարտված սպային: